VÌ SAO NHIỀU HỘ NUÔI TẰM THẤY CÓ TIỀN NHƯNG CUỐI NĂM KHÔNG CÒN LÃI?

VÌ SAO NHIỀU HỘ NUÔI TẰM THẤY CÓ TIỀN NHƯNG CUỐI NĂM KHÔNG CÒN LÃI?

 

Nuôi tằm là nghề có dòng tiền rất nhanh. Chỉ sau khoảng 15–20 ngày, người nuôi đã có thể bán kén và thu tiền. Chính vì vậy, nhiều hộ cảm giác nghề này “có tiền liên tục”. Tuy nhiên, đến cuối năm khi cộng lại toàn bộ chi phí, hao hụt, lứa bệnh, công lao động, khấu hao nhà tằm, vườn dâu, dụng cụ, thuốc men và các khoản phát sinh, lợi nhuận thực tế có thể thấp hơn rất nhiều so với cảm giác ban đầu. Đây là lý do cần nhìn nghề nuôi tằm bằng tư duy hạch toán, không chỉ nhìn vào tiền bán kén từng lứa.

 

 

TIỀN BÁN KÉN KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI LỢI NHUẬN

Một trong những nhầm lẫn phổ biến nhất trong nghề nuôi tằm là thấy bán kén có tiền thì nghĩ lứa đó có lãi. Thực tế, tiền bán kén chỉ là doanh thu. Lợi nhuận thật phải được tính sau khi trừ toàn bộ chi phí: tằm giống, lá dâu, công lao động, thuốc – men – dinh dưỡng, điện nước, dụng cụ, sát trùng, hao hụt, khấu hao nhà tằm và các khoản phát sinh khác.

Ví dụ một hộ bán kén được 10 triệu đồng/lứa nhưng chi phí thực tế đã hết 7–8 triệu đồng, phần lãi thật chỉ còn 2–3 triệu đồng. Nếu lứa sau bị bệnh, sản lượng giảm, hoặc phải mua lá dâu giá cao, phần lãi của lứa trước có thể bị mất rất nhanh.

Vì vậy, trong nghề dâu tằm tơ, điều quan trọng không phải là “mỗi lứa thu được bao nhiêu tiền”, mà là “sau khi trừ đủ chi phí, mỗi năm còn lại bao nhiêu lợi nhuận ròng”.

 

NGUYÊN NHÂN 1: KHÔNG TÍNH ĐỦ CHI PHÍ LÁ DÂU

Lá dâu là khoản chi rất lớn trong nuôi tằm. Nếu mua lá ngoài, chi phí này thể hiện rất rõ. Nhưng nếu có vườn dâu riêng, nhiều người lại xem lá dâu là “của nhà có sẵn” và không tính vào chi phí. Đây là sai lầm lớn.

Dù tự trồng dâu, người nuôi vẫn phải tính chi phí phân bón, nước tưới, công chăm sóc, làm cỏ, cắt cành, vận chuyển lá, phục hồi vườn sau cắt và khấu hao vườn dâu. Nếu không tính phần này, lợi nhuận nuôi tằm sẽ bị ảo.

Người trồng dâu có thể tham khảo thêm bài 1ha dâu nuôi được bao nhiêu hộp tằm mỗi tháng? Cách tính thực tế theo sản lượng lá để hiểu rõ hơn cách quy đổi diện tích dâu thành sản lượng lá và số hộp tằm có thể nuôi.

Để hỗ trợ vườn dâu phục hồi sau cắt, người trồng có thể tham khảo Phân bón lá Tây Nguyên Silk chuyên dùng cho cây dâu tằm.

 

NGUYÊN NHÂN 2: KHÔNG TÍNH CÔNG LAO ĐỘNG GIA ĐÌNH

Nhiều hộ nuôi tằm dùng công lao động gia đình nên không ghi nhận thành chi phí. Nhưng thực tế, công cho ăn, cắt dâu, vận chuyển lá, thay phân, rắc vôi, theo bệnh, lên né, thu kén và vệ sinh nhà tằm đều là chi phí thật.

Nếu không tính công, người nuôi sẽ tưởng mình có lãi cao. Nhưng cuối năm nhìn lại, cả nhà làm rất nhiều ngày công mà tiền còn lại không tương xứng. Đây là lý do nhiều hộ “có tiền ra vào liên tục” nhưng không tích lũy được.

Trong hạch toán kinh tế, công gia đình vẫn phải được tính như công thuê ngoài. Nếu sau khi tính công mà mô hình vẫn có lời, đó mới là lợi nhuận thật.

 

NGUYÊN NHÂN 3: CHỈ NHÌN LỨA THẮNG, KHÔNG TÍNH LỨA BỆNH

Nuôi tằm là nghề có rủi ro sinh học cao. Có lứa tằm đẹp, kén nhiều, bán được giá tốt. Nhưng cũng có lứa tằm bệnh, hao hụt, kén nhẹ, chết trong né hoặc phải xử lý nhiều thuốc. Nếu chỉ nhớ những lứa thắng mà quên các lứa thất bại, người nuôi sẽ đánh giá sai lợi nhuận cả năm.

Một năm nuôi tằm không thể tính theo một lứa đẹp nhất. Phải tính trung bình tất cả các lứa: lứa tốt, lứa trung bình, lứa bệnh, lứa giá kén thấp, lứa hao hụt cao. Chỉ khi cộng lại cả năm mới biết nghề này thật sự còn lãi bao nhiêu.

Tây Nguyên Silk đã phân tích rõ trong bài Nuôi tằm lớn thu kén: giảm hao hụt là mục tiêu cốt lõi, không phải 100% không có bệnh. Mục tiêu thực tế không phải là kỳ vọng lứa nào cũng hoàn hảo, mà là giảm hao hụt để lợi nhuận trung bình cả năm ổn định.

 

NGUYÊN NHÂN 4: KHÔNG TÍNH KHẤU HAO NHÀ TẰM, NÉ, NONG, DỤNG CỤ

Nhà tằm, sàn nuôi, né, nong, máy băm dâu, quạt, máy tạo ẩm, hệ thống tưới, kho chứa lá và dụng cụ đều là tài sản đầu tư. Dù không phải chi hằng ngày, nhưng các khoản này vẫn hao mòn theo thời gian và phải được phân bổ vào chi phí sản xuất.

Nếu đầu tư nhà tằm 100–200 triệu đồng nhưng không tính khấu hao, người nuôi sẽ thấy mỗi lứa lời nhiều hơn thực tế. Đến khi cần sửa nhà, thay né, mua lại dụng cụ, nâng cấp hệ thống, tiền tích lũy không còn đủ.

Người nuôi nên phân loại rõ chi phí cố định và chi phí biến đổi trong nghề trồng dâu nuôi tằm để biết khoản nào phải tính theo lứa, khoản nào phải khấu hao theo tháng hoặc theo năm.

 

NGUYÊN NHÂN 5: CHI PHÍ THUỐC, MEN, DINH DƯỠNG VÀ SÁT TRÙNG KHÔNG ĐƯỢC GHI CHÉP

Trong nuôi tằm, nhiều khoản nhỏ cộng lại thành khoản lớn: vôi, thuốc sát trùng, kháng sinh, men vi sinh, anti stress, dinh dưỡng bổ sung, điện, nước, bao bì, dụng cụ vệ sinh, công phun sát trùng và xử lý sau lứa bệnh.

Nếu không ghi chép, người nuôi dễ nghĩ các khoản này không đáng kể. Nhưng khi nuôi nhiều lứa trong năm, tổng chi phí thuốc – men – sát trùng có thể ảnh hưởng rõ đến lợi nhuận.

Tây Nguyên Silk khuyến nghị người nuôi nên dùng sản phẩm đúng thời điểm, đúng mục tiêu, không lạm dụng. Có thể tham khảo nhóm Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm, gồm Streptomycin, Enrofloxacin, Giải Độc – Anti Stress cho tằm, Erich Way USA – Men vi sinh tiêu hóa cho tằm, SK Mineral 99% và Dinh dưỡng bổ sung cho tằm.

 

NGUYÊN NHÂN 6: DÒNG TIỀN NHANH NHƯNG KHÔNG TÁCH RIÊNG LỢI NHUẬN

Nuôi tằm có dòng tiền nhanh nên người nuôi dễ dùng tiền bán kén cho sinh hoạt, trả nợ, mua vật tư, đầu tư thêm hoặc chi tiêu gia đình mà không tách riêng phần vốn và phần lãi. Sau vài tháng, tiền vẫn quay vòng nhưng không biết chính xác còn lời bao nhiêu.

Muốn quản lý tốt, sau mỗi lứa cần tách rõ: tiền vốn tái đầu tư, tiền công lao động, tiền trả nợ vật tư, tiền dự phòng rủi ro và tiền lãi thật. Nếu không tách, người nuôi rất dễ rơi vào tình trạng “lứa nào cũng bán được tiền nhưng cuối năm không thấy tiền đâu”.

Một nguyên tắc đơn giản là sau mỗi lứa phải ghi lại doanh thu, chi phí, sản lượng kén, giá bán, tỷ lệ hao hụt và số tiền còn lại. Nếu không có sổ, người nuôi sẽ chỉ nhớ cảm giác có tiền, nhưng không biết mô hình có thật sự sinh lời hay không.

 

NGUYÊN NHÂN 7: MỞ RỘNG QUY MÔ QUÁ NHANH

Khi giá kén cao, nhiều hộ có xu hướng tăng hộp tằm nhanh, mua thêm giống, mở rộng nhà, thuê thêm công hoặc mua thêm lá. Nhưng nếu kỹ thuật, nhà tằm, nhân công và nguồn lá chưa theo kịp, rủi ro bệnh sẽ tăng mạnh.

Nuôi nhiều hơn chưa chắc lời nhiều hơn. Nếu tăng quy mô làm mật độ dày, nhà nóng ẩm, thiếu lá, thay phân chậm, lên né không kịp hoặc sát trùng không kỹ, sản lượng kén/hộp có thể giảm. Khi đó, tổng doanh thu có thể tăng nhưng lợi nhuận ròng lại không tăng, thậm chí giảm.

Trước khi mở rộng, người nuôi nên xem lại bài Khi nào nên mở rộng hoặc dừng nghề nuôi tằm?, đồng thời đánh giá lại vườn dâu, nhà tằm, nhân công, vốn dự phòng và kỹ thuật phòng bệnh.

 

BẢNG TỔNG HỢP NGUYÊN NHÂN “CÓ TIỀN NHƯNG KHÔNG CÓ LÃI”

Nguyên nhân	Biểu hiện thường gặp	Hậu quả
Không tính chi phí lá dâu	Xem lá tự trồng là miễn phí	Lợi nhuận bị ảo
Không tính công gia đình	Cả nhà làm nhưng không hạch toán công	Cuối năm không tích lũy
Chỉ nhớ lứa thắng	Quên lứa bệnh, lứa kén nhẹ	Đánh giá sai lợi nhuận
Không tính khấu hao	Nhà tằm, né, máy móc không được phân bổ	Thiếu tiền tái đầu tư
Không ghi thuốc – men – sát trùng	Chi nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần	Chi phí đội lên
Không tách dòng tiền	Tiền bán kén dùng lẫn sinh hoạt	Không biết lãi thật
Mở rộng quá nhanh	Tăng hộp khi kỹ thuật chưa ổn	Hao hụt tăng, lợi nhuận giảm

 

CÁCH TÍNH LÃI THẬT SAU MỖI LỨA TẰM

Người nuôi nên tính theo công thức:

Lợi nhuận thật = Doanh thu bán kén – toàn bộ chi phí trực tiếp – công lao động – khấu hao – dự phòng rủi ro

Trong đó, chi phí trực tiếp gồm tằm giống, lá dâu, thuốc – men – dinh dưỡng, điện nước, sát trùng, vật tư và vận chuyển. Công lao động phải tính cả công gia đình. Khấu hao gồm nhà tằm, vườn dâu, máy móc, dụng cụ, nong, né và hệ thống tưới. Dự phòng rủi ro dùng để bù cho các lứa bệnh, hao hụt hoặc giá kén giảm.

Nếu sau khi tính đủ các khoản này mà vẫn còn lãi, đó mới là lãi thật. Nếu chỉ còn tiền khi chưa tính công và khấu hao, mô hình vẫn chưa chắc bền vững.

 

LÀM SAO ĐỂ CUỐI NĂM CÒN LÃI?

Muốn cuối năm còn lãi, người nuôi cần ghi chép từng lứa. Mỗi lứa nên ghi: số hộp tằm, lượng lá dùng, giá lá hoặc chi phí vườn dâu, tiền giống, công lao động, thuốc – men – dinh dưỡng, sản lượng kén, giá bán, hao hụt và lãi ròng.

Bên cạnh đó, cần kiểm soát kỹ thuật để giảm lứa thất bại. Nhà tằm phải thông thoáng, dễ vệ sinh, sát trùng kỹ. Lá dâu phải sạch, không héo nóng, không nhiễm thuốc. Quy trình tuổi 4–5 phải rõ ràng. Người nuôi có thể tham khảo bài Quy trình nuôi tằm kén tuổi 4–5 từ A–Z theo liệu trình Tây Nguyên Silk và bài Tổng hợp thuốc phòng bệnh và dinh dưỡng bổ sung cho tằm của Tây Nguyên Silk.

Quan trọng nhất là không tiêu hết tiền bán kén. Sau mỗi lứa nên tách riêng một phần để tái đầu tư, một phần trả công, một phần dự phòng rủi ro và một phần mới xem là lợi nhuận sử dụng được.

 

TỔNG KẾT BÀI VIẾT

Nhiều hộ nuôi tằm thấy có tiền nhưng cuối năm không còn lãi vì chỉ nhìn vào tiền bán kén từng lứa mà không hạch toán đầy đủ. Những khoản như lá dâu tự trồng, công gia đình, lứa bệnh, hao hụt, khấu hao nhà tằm, dụng cụ, thuốc men, sát trùng và chi phí phát sinh nếu không được tính rõ sẽ làm lợi nhuận bị ảo.

Nuôi tằm là nghề có dòng tiền nhanh, nhưng không phải cứ có dòng tiền là có lãi. Lợi nhuận thật chỉ xuất hiện khi người nuôi quản lý tốt chi phí, giảm hao hụt, ghi chép đầy đủ, tách riêng vốn – lãi và không mở rộng vượt quá năng lực kỹ thuật.

Với Tây Nguyên Silk, muốn làm nghề dâu tằm tơ bền vững, người nuôi cần chuyển từ cách nghĩ “lứa này bán được bao nhiêu tiền” sang cách nghĩ “sau cả năm, trừ đủ chi phí, mình còn bao nhiêu lợi nhuận thật”. Khi hạch toán đúng, người nuôi sẽ biết nên tăng quy mô, giữ quy mô hay điều chỉnh lại mô hình để bảo vệ lợi nhuận lâu dài.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới mô hình trồng dâu nuôi tằm, cần tư vấn kỹ thuật nuôi tằm, tính chi phí – lợi nhuận, thiết kế nhà tằm, quy trình tuổi 4–5, thuốc phòng bệnh hoặc dinh dưỡng bổ sung cho tằm, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/