TẰM TRẮNG MÌNH, BỤNG TRONG, KHÔNG KÉO TƠ LÀ BỆNH GÌ?

TẰM TRẮNG MÌNH, BỤNG TRONG, KHÔNG KÉO TƠ LÀ BỆNH GÌ?

 

Tằm trắng mình, bụng trong, nhìn giống như đã chín nhưng không kéo tơ, không làm kén là hiện tượng khá nguy hiểm ở cuối tuổi 5. Nhiều người thường gọi là “tằm giống trong”, “tằm chín giả” hoặc nghi do giống, nhưng thực tế nguyên nhân thường phức tạp hơn. Đây có thể là biểu hiện của tằm suy kiệt sinh lý, tuyến tơ phát triển kém, ruột yếu, bệnh mủ âm thầm, stress nhiệt, lá dâu kém dinh dưỡng, ngộ độc nhẹ hoặc môi trường nhà tằm quá bí. Muốn xử lý đúng, cần nhìn lại toàn bộ quá trình nuôi từ tuổi 4 đến cuối tuổi 5, không nên chỉ kết luận do con giống.

 

 

TẰM TRẮNG MÌNH, BỤNG TRONG, KHÔNG KÉO TƠ LÀ HIỆN TƯỢNG GÌ?

Ở cuối tuổi 5, tằm bình thường sẽ giảm ăn, thân căng hơn, hơi trong, bò tìm chỗ thích hợp để nhả tơ và làm kén. Tuy nhiên, có những đàn tằm nhìn bên ngoài cũng trắng mình, bụng trong, tưởng như đã chín nhưng khi cho lên né lại không kéo tơ, không làm tổ, bò yếu, rơi xuống, mềm thân rồi chết.

Hiện tượng này có thể gọi là tằm chín giả hoặc suy kiệt sinh lý cuối tuổi 5. Con tằm nhìn giống như đã đến giai đoạn làm kén, nhưng thực chất cơ thể không còn đủ sức để nhả tơ, tuyến tơ không phát triển đủ hoặc hệ tiêu hóa – huyết dịch – cơ thể đã suy yếu trước đó.

Điểm quan trọng là không nên vội kết luận hoàn toàn do giống. Giống có thể là một yếu tố, nhưng đa số trường hợp còn liên quan đến quá trình chăm sóc, lá dâu, bệnh âm thầm, môi trường và dinh dưỡng trong suốt tuổi 4 – tuổi 5.

Người nuôi nên đọc thêm bài Quy trình nuôi tằm kén tuổi 4–5 từ A–Z theo liệu trình Tây Nguyên Silk để rà soát lại toàn bộ quy trình chăm sóc tuổi lớn.

 

NGUYÊN NHÂN 1: SUY KIỆT SINH LÝ CUỐI TUỔI 5

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất. Tằm bị suy trong quá trình ăn rỗi nhưng biểu hiện nặng chỉ lộ rõ khi chuẩn bị làm kén. Trong giai đoạn tuổi 5, nếu tằm bị stress nhiệt, ăn không đều, ruột yếu, bệnh âm thầm, lá dâu kém hoặc thiếu dinh dưỡng, cơ thể sẽ không tích lũy đủ năng lượng để hoàn tất quá trình nhả tơ.

Khi đó, tằm vẫn có thể chuyển màu trắng trong giống tằm chín, nhưng không còn lực để kéo tơ. Một số con nằm im, bò yếu, không bám né, rơi xuống nền, thân mềm và chết. Nếu xé kiểm tra có thể thấy tuyến tơ nhỏ, không đầy, huyết dịch loãng hoặc cơ thể mềm yếu.

Trường hợp đã đến giai đoạn này thường rất khó cứu. Cách quan trọng nhất là phòng từ sớm, đặc biệt từ đầu tuổi 4 và đầu tuổi 5.

 

NGUYÊN NHÂN 2: TUYẾN TƠ PHÁT TRIỂN KÉM

Tuyến tơ là bộ phận quyết định khả năng nhả tơ và làm kén. Nếu tuyến tơ phát triển kém, tằm có thể đến tuổi chín nhưng lượng tơ không đủ, sức kéo tơ yếu, kén mỏng hoặc không làm kén được.

Nguyên nhân tuyến tơ kém thường liên quan đến lá dâu thiếu dinh dưỡng, lá già, lá non quá mức, lá héo nóng, tằm ăn không đủ, đàn tằm không đồng đều hoặc bị bệnh đường ruột trong giai đoạn ăn mạnh. Khi tằm không hấp thu tốt, cơ thể không tổng hợp đủ protein nội sinh để phát triển tuyến tơ.

Trong những trường hợp lá dâu kém dinh dưỡng, đàn tằm nhỏ, không đồng đều hoặc cần hỗ trợ phát triển tuyến tơ, có thể tham khảo Dinh dưỡng bổ sung cho tằm – hỗ trợ phát triển tuyến tơ và tăng trọng lượng kén. Sản phẩm này nên dùng đúng thời điểm, không chờ đến khi tằm đã chín giả mới dùng.

 

NGUYÊN NHÂN 3: BỆNH MỦ / HOẠI HUYẾT ÂM THẦM TRƯỚC ĐÓ

Một số đàn tằm trước đó đã có bệnh mủ hoặc hoại huyết nhẹ nhưng không bùng phát mạnh. Tằm vẫn ăn, vẫn lớn, nhưng cơ thể đã bị tổn thương. Đến cuối tuổi 5, khi cần dồn sức để nhả tơ, những con yếu sẽ không đủ lực làm kén.

Bệnh mủ/hoại huyết là bệnh do vi khuẩn, không phải bệnh virus. Dấu hiệu trước đó có thể là tằm ăn không đều, phân xấu, chết rải rác, thân mềm, huyết dịch loãng hoặc có những con yếu nằm lẫn trong đàn. Nếu không xử lý sớm, bệnh âm thầm làm tằm suy, cuối tuổi 5 dễ xuất hiện tình trạng trắng mình, bụng trong nhưng không kéo tơ.

Ở giai đoạn phòng bệnh vi khuẩn, người nuôi có thể tham khảo Streptomycin – kháng sinh phòng bệnh mủ, viêm ruột và tiêu chảy ở tằm. Khi bệnh đã rõ, tiến triển cấp tính, có thể tham khảo Enrofloxacin – kháng sinh đặc trị bệnh nhiễm khuẩn cấp tính cho tằm theo hướng dẫn.

Nên đọc thêm bài Hiểu về kháng sinh Streptomycin và Enrofloxacin – tác dụng lên vi khuẩn gây bệnh trên tằm.

 

NGUYÊN NHÂN 4: RỐI LOẠN TIÊU HÓA, RUỘT YẾU, PHÂN XẤU

Đường ruột yếu là nguyên nhân rất dễ làm tằm suy cuối tuổi 5. Nếu trong giai đoạn ăn rỗi tằm đi phân ướt, phân dây, phân sống, phân có mùi hôi, tằm ăn kém hoặc ăn không đều, khả năng hấp thu dinh dưỡng sẽ giảm. Khi dinh dưỡng hấp thu không đủ, tuyến tơ kém phát triển và tằm dễ chín giả.

Trường hợp này cần xử lý từ lúc mới thấy phân xấu, không đợi đến khi tằm không kéo tơ. Người nuôi nên giảm lá trong vài bữa nếu phân quá ướt, giữ giường khô, thay phân sớm, dùng lá sạch và hỗ trợ đường ruột bằng Erich Way USA – Men vi sinh tiêu hóa cho tằm.

Có thể đọc thêm bài Ứng dụng men vi sinh trong nuôi tằm hiện đại và bài Tằm đi phân ướt, phân dây, phân có mùi hôi: nguyên nhân và cách xử lý.

 

NGUYÊN NHÂN 5: STRESS NHIỆT, NHÀ TẰM NÓNG BÍ, THIẾU OXY

Tuổi 5 là giai đoạn tằm ăn rất mạnh, thải phân nhiều và sinh nhiệt lớn. Nếu nhà tằm nóng, ẩm, bí khí, mật độ nuôi dày, thiếu thông gió hoặc thay phân chậm, tằm sẽ bị stress kéo dài. Stress này làm tằm ăn kém, tiêu hóa kém, giảm sức đề kháng và giảm khả năng phát triển tuyến tơ.

Ở vùng nóng, nếu tằm lên né trong điều kiện nhiệt độ cao, độ ẩm thấp hoặc nhà quá bí, tằm càng dễ mất sức. Một số con bò yếu, không bám né, không nhả tơ hoặc nhả tơ rất ít.

Người nuôi nên rà soát lại nhà tằm, đặc biệt là mái, trần cách nhiệt, thông gió, mật độ và độ ẩm. Có thể tham khảo bài Thiết kế nhà nuôi tằm theo từng vùng khí hậu Việt Nam, bài Vì sao nhà tôn không phù hợp cho nuôi tằm lâu dài và ổn định? và bài Cách nuôi tằm trong nhà mát có lắp đặt tấm làm mát cho trại tằm.

 

NGUYÊN NHÂN 6: NGỘ ĐỘC NHẸ HOẶC TỒN DƯ HÓA CHẤT

Không phải ngộ độc nào cũng làm tằm chết hàng loạt ngay. Một số trường hợp ngộ độc nhẹ do lá dâu nhiễm thuốc liều thấp, khí độc, tồn dư sát trùng, nước bẩn hoặc hóa chất có thể làm tằm ăn kém, ruột yếu, mềm thân và suy dần. Đến cuối tuổi 5, tằm không còn đủ sức kéo tơ.

Nếu nghi ngộ độc, cần kiểm tra lại nguồn lá, khu vực cắt lá, thời điểm phun thuốc gần vườn dâu, dụng cụ chứa lá và mùi trong nhà tằm. Khi có nghi ngờ, phải ngưng nguồn lá đó, thông gió, thay lá sạch và dùng Giải Độc – Anti Stress cho tằm để hỗ trợ hồi phục. Sau đó có thể dùng men vi sinh để ổn định đường ruột.

 

BẢNG PHÂN BIỆT NHANH NGUYÊN NHÂN TẰM TRẮNG MÌNH, BỤNG TRONG, KHÔNG KÉO TƠ

Dấu hiệu đi kèm	Nguyên nhân nghi ngờ	Hướng xử lý chính
Cuối tuổi 5, tằm giống chín nhưng bò yếu, không bám né	Suy kiệt sinh lý	Khó cứu khi đã nặng, cần phòng từ tuổi 4–5
Tuyến tơ nhỏ, kén mỏng, tằm không đủ tơ	Dinh dưỡng kém, tuyến tơ kém	Cải thiện lá, dùng dinh dưỡng bổ sung đúng thời điểm
Có tiền sử chết mềm, phân xấu, thân yếu	Bệnh mủ/hoại huyết âm thầm	Phòng bằng Streptomycin, xử lý cấp bằng Enrofloxacin khi cần
Phân ướt, phân dây, ăn yếu trước đó	Ruột yếu, viêm ruột	Giữ giường khô, dùng men vi sinh, xử lý vi khuẩn nếu nặng
Nhà nóng, bí, giường ẩm, mật độ dày	Stress nhiệt, thiếu thông gió	Giãn tằm, thông gió, thay phân, giảm ẩm
Xuất hiện sau nguồn lá nghi ngờ	Ngộ độc nhẹ	Ngưng lá nghi ngờ, dùng Anti Stress, phục hồi đường ruột

 

CÓ CỨU ĐƯỢC KHI TẰM ĐÃ TRẮNG MÌNH, BỤNG TRONG, KHÔNG KÉO TƠ KHÔNG?

Nếu tằm đã đến cuối tuổi 5, thân trắng trong, không bò lên né, không kéo tơ, tuyến tơ nhỏ và thân mềm thì khả năng cứu rất thấp. Lúc này, cơ thể tằm đã qua giai đoạn tích lũy chính, không còn nhiều thời gian để phục hồi.

Việc cần làm là phân loại nhanh. Con quá yếu, mềm, không có khả năng làm kén nên loại bỏ để tránh ô nhiễm giường nuôi. Những con còn khỏe, còn bò, còn phản ứng tốt có thể hỗ trợ bằng môi trường khô thoáng, giảm stress, đưa lên né đúng lúc, giữ né sạch, yên tĩnh và thông gió nhẹ.

Không nên dùng thuốc chín hoặc hormone tùy tiện trong trường hợp đàn tằm đang yếu. Nếu tằm chưa đủ lực và tuyến tơ chưa phát triển tốt, ép chín có thể làm tình trạng tệ hơn, kén mỏng hơn hoặc tằm chết trong né nhiều hơn.

 

CÁCH PHÒNG TỪ ĐẦU ĐỂ TẰM KHÔNG BỊ CHÍN GIẢ, KHÔNG KÉO TƠ

Muốn phòng hiện tượng tằm trắng mình, bụng trong nhưng không kéo tơ, cần bắt đầu từ tuổi 4. Lá dâu phải sạch, tươi, đủ dinh dưỡng, không héo nóng, không ướt mưa và không nhiễm thuốc. Nhà tằm phải khô thoáng, mật độ vừa phải, thay phân đúng lúc, không để giường tằm ẩm bí.

Ở tuổi 4 – tuổi 5, cần theo dõi phân, sức ăn, độ đồng đều và tỷ lệ chết rải rác. Nếu có dấu hiệu ruột yếu, phân xấu, thân mềm hoặc tằm ăn không đều, phải xử lý ngay. Không để bệnh âm thầm kéo dài đến cuối tuổi 5.

Người nuôi có thể tham khảo Tổng hợp thuốc phòng bệnh và dinh dưỡng bổ sung cho tằm của Tây Nguyên Silk để hiểu cách kết hợp kháng sinh phòng bệnh, anti stress, men vi sinh, SK Mineral 99% và dinh dưỡng bổ sung trong quy trình nuôi.

 

SẢN PHẨM VÀ BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Người nuôi có thể tham khảo nhóm Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm, gồm các sản phẩm hỗ trợ phòng bệnh, điều trị nhiễm khuẩn, chống stress, men vi sinh, phòng nấm và bổ sung dinh dưỡng.

Một số bài viết liên quan nên đọc thêm:

Quy trình nuôi tằm kén tuổi 4–5 từ A–Z theo liệu trình Tây Nguyên Silk

Tằm ăn yếu, nằm im, thân mềm là bị gì?

Tằm chết mềm, xác hôi: phân biệt bệnh mủ, viêm ruột và ngộ độc

Nuôi tằm lớn thu kén: giảm hao hụt là mục tiêu cốt lõi, không phải 100% không có bệnh

Hiểu về kháng sinh Streptomycin và Enrofloxacin – tác dụng lên vi khuẩn gây bệnh trên tằm

 

TỔNG KẾT

Tằm trắng mình, bụng trong, không kéo tơ không nên hiểu đơn giản là “tằm đã chín nhưng không chịu làm kén”. Đây thường là dấu hiệu tằm chín giả, suy kiệt sinh lý hoặc tuyến tơ phát triển kém ở cuối tuổi 5. Nguyên nhân có thể đến từ bệnh mủ âm thầm, ruột yếu, stress nhiệt, lá dâu kém dinh dưỡng, ngộ độc nhẹ, môi trường nhà tằm bí hoặc chăm sóc tuổi 4–5 chưa đúng.

Khi đã xuất hiện nặng ở cuối tuổi 5, khả năng cứu rất thấp. Vì vậy, hướng đúng là phòng từ sớm: lá sạch, nhà thoáng, giường khô, tằm ăn đều, kiểm soát bệnh vi khuẩn, phục hồi đường ruột, chống stress và bổ sung dinh dưỡng đúng thời điểm.

Với Tây Nguyên Silk, hiện tượng tằm trắng mình, bụng trong, không kéo tơ là lời cảnh báo rằng đàn tằm đã bị suy từ trước, không phải chỉ là sự cố ở lúc lên né. Muốn có kén tốt, người nuôi phải quản lý toàn bộ quá trình từ tuổi 4 đến tuổi 5, chứ không chờ đến khi tằm chín mới xử lý.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang nuôi tằm và cần tư vấn kỹ thuật về tằm chín giả, tằm không kéo tơ, tuyến tơ kém, bệnh mủ, viêm ruột, dinh dưỡng bổ sung hoặc quy trình nuôi tằm tuổi 4–5, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/