TẰM ĐI PHÂN ƯỚT, PHÂN DÂY, PHÂN CÓ MÙI HÔI: NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH XỬ LÝ

TẰM ĐI PHÂN ƯỚT, PHÂN DÂY, PHÂN CÓ MÙI HÔI: NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH XỬ LÝ

 

Tằm đi phân ướt, phân dây, phân có mùi hôi là dấu hiệu cho thấy hệ tiêu hóa của tằm đang gặp vấn đề, đặc biệt ở giai đoạn tuổi 4 – tuổi 5. Đây có thể là rối loạn tiêu hóa thông thường do lá dâu, độ ẩm, thời tiết, nhưng cũng có thể là biểu hiện sớm của bệnh viêm ruột, bệnh mủ/hoại huyết do vi khuẩn. Nếu không xử lý kịp thời, đàn tằm có thể ăn yếu, mềm thân, chết rải rác, hao hụt tăng và ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng kén.

 

 

TẰM ĐI PHÂN ƯỚT, PHÂN DÂY, PHÂN HÔI LÀ DẤU HIỆU GÌ?

Trong điều kiện bình thường, phân tằm phải tương đối khô, viên rõ, ít mùi hôi và không làm giường tằm bị ướt nhanh. Khi phân chuyển sang dạng ướt, kéo dây, nhớt, có mùi hôi hoặc làm nền giường nhanh ẩm, đó là dấu hiệu đường ruột tằm đang bị rối loạn.

Tình trạng này không nên xem nhẹ, vì đường ruột là “trục chính” quyết định sức ăn, tốc độ lớn, sức đề kháng và khả năng tạo kén của tằm. Khi ruột yếu, tằm sẽ ăn kém, lớn chậm, không đồng đều, mềm thân, dễ nhiễm khuẩn và giảm chất lượng kén.

Người nuôi cần phân biệt: nếu phân hơi ướt do lá non, lá ướt hoặc nhà ẩm thì có thể xử lý bằng điều chỉnh lá và môi trường. Nhưng nếu phân hôi, nhớt, tằm mềm thân, chết rải rác, lan nhanh thì cần nghĩ đến viêm ruột hoặc bệnh do vi khuẩn.

Người nuôi có thể tham khảo thêm bài Quy trình nuôi tằm kén tuổi 4–5 từ A–Z theo liệu trình Tây Nguyên Silk để hiểu rõ hơn cách quản lý tằm tuổi lớn.

 

NGUYÊN NHÂN 1: LÁ DÂU QUÁ NON, QUÁ ƯỚT HOẶC HÉO NÓNG

Lá dâu là nguyên nhân đầu tiên cần kiểm tra khi tằm đi phân xấu. Lá quá non, nhiều nước, lá ướt mưa, lá còn sương, lá rửa chưa ráo hoặc lá bị héo nóng do cắt giữa trưa, ủ thành đống quá lâu đều có thể làm tằm rối loạn tiêu hóa.

Khi ăn lá không phù hợp, tằm dễ đi phân ướt, phân sống, phân nhão, phân dây và giảm sức ăn. Nếu kéo dài, giường tằm nhanh ẩm, vi khuẩn phát triển mạnh hơn, bệnh đường ruột dễ bùng phát.

Cách xử lý là ngưng ngay nguồn lá nghi ngờ, chuyển sang lá sạch, tươi, không ướt, không héo nóng. Cho ăn từng bữa mỏng hơn, không rải quá dày. Nếu lá vừa cắt còn nóng hoặc ướt, cần trải mỏng nơi thoáng mát cho ráo rồi mới cho tằm ăn.

 

NGUYÊN NHÂN 2: NHÀ TẰM ẨM, BÍ, THIẾU THÔNG GIÓ

Nhà tằm ẩm bí là điều kiện rất dễ làm phân tằm xấu. Khi độ ẩm cao, giường tằm lâu khô, lá thừa phân hủy nhanh, phân lên men và mùi hôi tăng. Tằm nằm trong môi trường ẩm sẽ yếu đường ruột, ăn kém và dễ bị bệnh vi khuẩn thứ phát.

Tình trạng này thường gặp vào mùa mưa, nhà tằm thấp, nền ẩm, thông gió kém, mật độ nuôi dày hoặc thay phân chậm. Nếu không xử lý môi trường, chỉ dùng thuốc hoặc men vi sinh sẽ khó đạt hiệu quả bền vững.

Cần mở thông gió hợp lý, giảm bí khí, rắc vôi đúng lúc, thay phân sớm, loại bỏ lá dư, giãn tằm nếu quá dày và giữ giường tằm khô. Người nuôi nên đọc thêm bài Thiết kế nhà nuôi tằm theo từng vùng khí hậu Việt Nam và bài Vì sao nhà tôn không phù hợp cho nuôi tằm lâu dài và ổn định?.

 

NGUYÊN NHÂN 3: RỐI LOẠN TIÊU HÓA DO THAY ĐỔI LÁ, THỜI TIẾT HOẶC STRESS

Tằm rất nhạy với sự thay đổi đột ngột. Khi chuyển nguồn lá, đổi loại lá, thay đổi thời tiết, nóng lạnh thất thường, vận chuyển xa hoặc nhà tằm bị stress nhiệt, đường ruột của tằm có thể rối loạn. Biểu hiện thường là tằm ăn chậm, phân ướt, phân dây nhẹ, đàn không đồng đều nhưng chưa chết nhiều.

Trường hợp này cần ưu tiên phục hồi đường ruột và giảm stress. Có thể dùng Giải Độc – Anti Stress cho tằm để hỗ trợ hồi phục sức khỏe, chống stress và giải độc nhẹ. Sau đó dùng Erich Way USA – Men vi sinh tiêu hóa cho tằm để hỗ trợ ổn định hệ tiêu hóa, giúp tằm ăn khỏe trở lại.

Có thể tham khảo thêm bài Ứng dụng men vi sinh trong nuôi tằm hiện đại.

 

NGUYÊN NHÂN 4: VIÊM RUỘT, TIÊU CHẢY DO VI KHUẨN

Nếu phân tằm ướt nặng, nhớt, dây kéo dài, có mùi hôi rõ, tằm mềm thân, bỏ ăn, chết rải rác tăng dần thì cần nghi đến viêm ruột hoặc bệnh do vi khuẩn. Đây là tình huống cần xử lý nhanh, vì bệnh có thể lan rộng trong đàn, đặc biệt khi nhà tằm ẩm và mật độ nuôi cao.

Bệnh mủ/hoại huyết trên tằm là nhóm bệnh do vi khuẩn, không nên nhầm với bệnh tằm khúc, tằm đốt do virus. Khi nghi bệnh vi khuẩn, cần xử lý đồng thời môi trường và thuốc: loại bỏ tằm bệnh nặng, thay phân, giảm ẩm, kiểm tra lại lá dâu, mở thông gió và dùng kháng sinh đúng mục tiêu.

Ở giai đoạn phòng sớm hoặc nguy cơ cao, có thể tham khảo Streptomycin – kháng sinh phòng bệnh mủ, viêm ruột và tiêu chảy ở tằm. Khi bệnh đã rõ, tiến triển nhanh, có dấu hiệu nhiễm khuẩn cấp, có thể tham khảo Enrofloxacin – kháng sinh đặc trị bệnh nhiễm khuẩn cấp tính cho tằm theo đúng hướng dẫn.

Người nuôi nên đọc thêm bài Hiểu về kháng sinh Streptomycin và Enrofloxacin – tác dụng lên vi khuẩn gây bệnh trên tằm.

 

NGUYÊN NHÂN 5: MẦM BỆNH TỒN DƯ TRONG NHÀ TẰM

Nếu nhiều lứa liên tiếp đều bị phân ướt, phân hôi, viêm ruột hoặc bệnh giống nhau, cần nghĩ đến mầm bệnh tồn dư trong nhà tằm. Sau mỗi lứa nuôi, phân, lá thừa, bụi tơ, xác tằm chết và chất hữu cơ nếu không được xử lý kỹ sẽ trở thành nguồn bệnh cho lứa sau.

Khi nhà tằm đã nhiễm khuẩn môi trường, đàn tằm dễ bệnh hơn dù giống không thay đổi. Lúc này không thể chỉ dùng thuốc trong lứa đang nuôi, mà cần vệ sinh – sát trùng sâu sau lứa, phơi khô dụng cụ, xử lý nền, nong, né và khu vực chứa lá.

Người nuôi nên đọc thêm bài Nhiễm khuẩn trong nhà tằm: kẻ thù giấu mặt khiến các lứa tằm càng nuôi càng thất bại, bài Sát trùng nhà tằm trước khi nuôi lứa mới như thế nào? và bài Quy trình sát trùng nhà nuôi sau khi nuôi lứa tằm bị bệnh.

 

BẢNG NHẬN BIẾT NHANH NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH XỬ LÝ

Dấu hiệu quan sát	Nguyên nhân nghi ngờ	Hướng xử lý
Phân ướt nhẹ sau khi ăn lá non, lá ướt	Lá dâu không phù hợp	Đổi lá sạch, ráo, cho ăn mỏng hơn
Phân dây, phân sống, tằm ăn chậm	Rối loạn tiêu hóa	Giảm lá, giữ giường khô, dùng men vi sinh
Phân hôi, nhớt, tằm mềm thân	Viêm ruột, bệnh vi khuẩn	Loại con bệnh, thay phân, dùng kháng sinh đúng lúc
Giường tằm ẩm, có mùi bí	Nhà tằm ẩm, thông gió kém	Mở thông gió, rắc vôi, thay phân, giãn tằm
Lặp lại qua nhiều lứa	Mầm bệnh tồn dư	Sát trùng sâu sau lứa, nghỉ nhà tằm hợp lý
Có nấm, nền ẩm, lá thừa mốc	Nguy cơ nấm vôi, nấm mốc	Rắc vôi, dùng SK Mineral 99%, giữ khô

 

CÁCH XỬ LÝ THỰC TẾ KHI TẰM ĐI PHÂN ƯỚT, PHÂN DÂY, PHÂN HÔI

Khi phát hiện tằm đi phân xấu, việc đầu tiên là kiểm tra lại lá dâu vừa cho ăn. Nếu nghi lá ướt, héo nóng, quá non, quá già hoặc nhiễm thuốc, cần ngưng ngay nguồn lá đó và thay bằng lá sạch, ráo, phù hợp tuổi tằm.

Tiếp theo cần xử lý giường tằm. Nếu giường ẩm, lá dư nhiều, phân hôi, cần thay phân sớm, rắc vôi mỏng, mở thông gió và giảm lượng lá trong 1–2 bữa. Không nên tiếp tục rải dâu dày khi phân đang xấu, vì lá dư sẽ làm môi trường ẩm hơn và bệnh dễ nặng hơn.

Nếu tằm chỉ rối loạn tiêu hóa nhẹ, có thể dùng men vi sinh để ổn định đường ruột. Nếu tằm stress, yếu, ăn chậm, có thể kết hợp Anti Stress. Nếu phân hôi nặng, tằm mềm thân, bệnh lan nhanh, cần nghi vi khuẩn và dùng kháng sinh đúng hướng dẫn, sau đó phục hồi lại bằng Anti Stress và men vi sinh.

 

LƯU Ý QUAN TRỌNG KHI DÙNG THUỐC VÀ MEN VI SINH

Không nên pha chung men vi sinh với kháng sinh hoặc thuốc sát trùng mạnh, vì có thể làm giảm hiệu quả của men. Nếu đã dùng kháng sinh, nên dùng men vi sinh sau đó để hỗ trợ phục hồi hệ vi sinh đường ruột.

Không nên lạm dụng kháng sinh khi chưa xác định nguyên nhân. Nếu nguyên nhân chính là lá ướt, nhà ẩm, giường bẩn hoặc stress nhiệt, chỉ dùng kháng sinh mà không sửa môi trường thì bệnh vẫn dễ tái phát.

Người nuôi có thể tham khảo bài Quy trình sử dụng thuốc và dinh dưỡng trong nuôi tằm kén tuổi 4 và tuổi 5 và bài Tổng hợp thuốc phòng bệnh và dinh dưỡng bổ sung cho tằm của Tây Nguyên Silk.

 

PHÒNG TẰM PHÂN ƯỚT, PHÂN DÂY TỪ ĐẦU NHƯ THẾ NÀO?

Muốn phòng tốt, cần bắt đầu từ lá dâu và nhà tằm. Lá phải sạch, tươi, không ướt mưa, không héo nóng, không nhiễm thuốc. Nhà tằm phải khô thoáng, không bí khí, không để giường ẩm kéo dài. Mật độ nuôi phải hợp lý, không nuôi quá dày.

Ở tuổi 4–5, cần quản lý bữa ăn theo sức ăn thật của đàn tằm. Không ép ăn quá dày, không để lá dư nhiều, thay phân đúng lúc và theo dõi phân sau từng bữa. Khi thấy phân bắt đầu xấu, phải điều chỉnh ngay, không chờ đến khi tằm mềm thân hoặc chết rải rác mới xử lý.

Trong quy trình phòng bệnh chủ động, người nuôi có thể dùng sản phẩm theo đúng giai đoạn trong nhóm Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm, kết hợp với vệ sinh, sát trùng và kiểm soát môi trường.

 

TỔNG KẾT

Tằm đi phân ướt, phân dây, phân có mùi hôi là dấu hiệu đường ruột đang gặp vấn đề. Nguyên nhân có thể do lá dâu không phù hợp, nhà tằm ẩm bí, rối loạn tiêu hóa, stress, viêm ruột do vi khuẩn hoặc mầm bệnh tồn dư trong nhà tằm.

Muốn xử lý đúng, người nuôi không nên chỉ nhìn vào phân rồi dùng thuốc ngay, mà cần kiểm tra đồng thời lá dâu, môi trường, độ ẩm giường tằm, tốc độ lây lan và tình trạng thân tằm. Nếu nhẹ, ưu tiên điều chỉnh lá, giảm ẩm và dùng men vi sinh. Nếu có mùi hôi nặng, thân mềm, chết rải rác và lan nhanh, cần xử lý theo hướng bệnh vi khuẩn bằng kháng sinh phù hợp, sau đó phục hồi bằng Anti Stress và men vi sinh.

Với Tây Nguyên Silk, nguyên tắc quan trọng là phòng bệnh đường ruột từ sớm: lá sạch, nhà thoáng, giường khô, thay phân đúng lúc, dùng sản phẩm đúng thời điểm và không lạm dụng thuốc theo cảm tính. Khi kiểm soát tốt đường ruột, đàn tằm sẽ ăn khỏe hơn, ít hao hụt hơn và có nền sức khỏe tốt hơn để tạo kén chất lượng.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang nuôi tằm và cần tư vấn kỹ thuật về bệnh đường ruột, phân ướt, phân dây, bệnh mủ, viêm ruột, men vi sinh, kháng sinh hoặc quy trình nuôi tằm tuổi 4–5, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/