SOP CẮT – VẬN CHUYỂN – BẢO QUẢN LÁ DÂU TRONG NGÀY MƯA

Trong ngày mưa, lá dâu rất dễ bị ướt nước, dập nát, héo nóng, lên men và nhiễm bẩn trong quá trình cắt – vận chuyển – bảo quản. Nếu cho tằm ăn lá dâu ướt, lá bị ủ nóng hoặc lá có mùi chua, tằm rất dễ bị rối loạn tiêu hóa, đi phân ướt, phân dây, ăn yếu, viêm ruột, bệnh mủ và chết rải rác. Vì vậy, người nuôi tằm cần có SOP riêng cho ngày mưa để đảm bảo lá dâu đưa vào nhà tằm luôn sạch, ráo, mát và phù hợp với từng tuổi tằm.

 

 

VÌ SAO NGÀY MƯA LÀ THỜI ĐIỂM RỦI RO CAO KHI CẮT LÁ DÂU?

Lá dâu trong ngày mưa thường chứa nhiều nước trên bề mặt, dễ dập, dễ bám đất cát, dễ nhiễm vi sinh vật và rất nhanh bị nóng nếu bị nén trong bao, sọt hoặc chất thành đống. Khi lá bị ủ nóng, phần lá bên trong sẽ chuyển màu sẫm, có mùi hăng, mùi chua nhẹ hoặc mềm nhũn. Nếu tằm ăn phải loại lá này, đường ruột rất dễ bị rối loạn.

Với tằm tuổi 4–5, lượng lá ăn rất lớn nên chỉ cần một bữa lá xấu cũng có thể làm cả đàn đi phân ướt, phân dây, ăn yếu và phát sinh bệnh đường ruột. Với tằm nền yếu, tằm từ trứng tươi, tằm vừa vận chuyển hoặc đàn đang không đều, rủi ro còn cao hơn.

Người nuôi nên đọc thêm bài Tằm bị tiêu chảy sau khi ăn lá dâu non: xử lý thế nào? và bài Tằm đi phân ướt, phân dây, phân có mùi hôi: nguyên nhân và cách xử lý để hiểu rõ tác động của lá dâu đến đường ruột tằm.

 

MỤC TIÊU CỦA SOP

Mục tiêu của SOP này là đảm bảo lá dâu trong ngày mưa được cắt đúng thời điểm, vận chuyển đúng cách, không bị ủ nóng, không bị dập úng, được hong ráo trước khi cho ăn và không làm tăng độ ẩm trong giường tằm. Lá dâu đạt yêu cầu phải tươi, sạch, mát, ráo bề mặt, không dính đất, không mùi lạ, không héo nóng và không bị lên men.

 

BƯỚC 1: KIỂM TRA THỜI TIẾT TRƯỚC KHI CẮT

Trước khi cắt lá, cần xem dự báo mưa và quan sát thực tế tại vườn. Nếu trời đang mưa lớn, lá còn đọng nhiều nước hoặc vườn đang sũng nước, không nên cắt ồ ạt. Cắt trong lúc lá quá ướt sẽ làm lá nặng nước, dễ dập và khó hong ráo.

Thời điểm cắt tốt hơn là sau khi mưa đã ngớt, lá bớt đọng nước, vườn đủ an toàn để thao tác và có nơi thoáng để trải lá. Nếu bắt buộc phải cắt trong ngày mưa, chỉ nên cắt đủ lượng cần cho từng bữa hoặc nửa ngày, không cắt tồn quá nhiều.

 

BƯỚC 2: CHỌN LÁ PHÙ HỢP, KHÔNG CẮT LÁ QUÁ NON HOẶC DẬP ÚNG

Trong ngày mưa, không nên ưu tiên lá quá non, lá mềm nhiều nước hoặc lá bị dập do mưa gió. Lá non vốn đã nhiều nước, nếu thêm nước mưa sẽ càng dễ làm tằm tiêu chảy. Với tằm tuổi lớn, nên chọn lá bánh tẻ, lá sạch, không dập, không sâu bệnh, không dính bùn đất và không có dấu hiệu thối nhũn.

Không cắt lá ở khu vực vừa phun thuốc bảo vệ thực vật, khu vực gần nguồn nước bẩn, nơi có bùn đất bắn lên lá hoặc khu vực nghi có hóa chất trôi dạt sau mưa. Lá dâu trong ngày mưa phải càng sạch càng tốt, vì đường ruột tằm rất nhạy với vi sinh vật và độc chất.

 

BƯỚC 3: KHÔNG NÉN LÁ QUÁ CHẶT KHI THU GOM

Sau khi cắt, không được nhồi lá quá chặt vào bao, sọt hoặc xe vận chuyển. Lá ướt nếu bị nén sẽ rất nhanh sinh nhiệt, dập nát và lên men. Đây là nguyên nhân phổ biến làm tằm ăn xong bị phân ướt, phân hôi hoặc mềm thân.

Nên dùng sọt, rổ, khay hoặc bao thoáng khí. Không dùng bao nilon kín. Nếu phải vận chuyển xa, nên chia lá thành nhiều lớp mỏng, không chất đống quá cao và không phủ kín bằng bạt nóng. Mục tiêu là để lá thoát hơi, không bị bí và không bị nóng bên trong.

 

BƯỚC 4: VẬN CHUYỂN NHANH, TRÁNH MƯA TẠT VÀ TRÁNH NẮNG HẮT

Lá dâu sau khi cắt cần đưa về khu chứa càng sớm càng tốt. Trong lúc vận chuyển, cần che mưa tạt nhưng vẫn phải giữ thông thoáng. Không che bằng bạt kín trong thời gian dài vì dễ làm lá hầm nóng. Nếu dùng xe máy, xe ba gác hoặc xe tải nhỏ, nên che phía trên để tránh mưa trực tiếp, nhưng hai bên vẫn cần thoáng.

Không để lá ngoài trời mưa hoặc trên nền đất ướt. Không để lá cạnh hóa chất, thuốc sát trùng, phân, xăng dầu hoặc nơi có mùi lạ. Lá dâu hấp mùi rất nhanh, nếu nhiễm mùi hóa chất có thể làm tằm ăn yếu hoặc ngộ độc nhẹ.

 

BƯỚC 5: TRẢI MỎNG LÁ ĐỂ HONG RÁO TRƯỚC KHI CHO ĂN

Khi lá về đến nhà tằm, không cho tằm ăn ngay nếu lá còn ướt. Cần trải lá thành lớp mỏng ở nơi sạch, thoáng, mát, có mái che, tránh ánh nắng gắt và tránh gió bẩn. Có thể dùng quạt nhẹ để hong ráo bề mặt, nhưng không thổi bụi, không thổi gió quá mạnh làm lá héo nhanh.

Lá đạt yêu cầu là lá còn tươi, mát, không dính nước thành giọt, không có mùi chua, không mềm nhũn và không nóng khi đưa tay vào giữa đống lá. Nếu bốc một nắm lá lên thấy nóng, ướt nhớt hoặc có mùi lạ thì không nên cho tằm ăn.

 

 

BƯỚC 6: PHÂN LOẠI LÁ TRƯỚC KHI CHO TẰM ĂN

Trước khi đưa lá vào giường tằm, cần loại bỏ lá dập, lá vàng, lá thối, lá bẩn, lá dính đất, lá có mùi chua và phần lá bị ủ nóng. Không tiếc lá xấu, vì một bữa lá xấu có thể làm mất cả lứa tằm.

Nếu lá hơi ẩm nhưng vẫn còn sạch và chưa hôi, có thể dùng cho tằm khỏe với lượng ít, rải mỏng và theo dõi phân sau bữa ăn. Tuy nhiên, với tằm đang yếu, tằm mới dậy, tằm có phân xấu hoặc tằm tuổi 4–5 đang vào giai đoạn ăn mạnh, nên ưu tiên lá ráo và ổn định hơn.

 

BƯỚC 7: CHO ĂN MỎNG HƠN, CHIA NHỎ BỮA TRONG NGÀY MƯA

Trong ngày mưa, không nên rải lá quá dày. Lá dày cộng với độ ẩm cao sẽ làm giường tằm nhanh nóng, nhanh ẩm và dễ phát sinh vi khuẩn. Nên chia nhỏ bữa ăn, rải đều, theo dõi sức ăn thật của đàn tằm và gom bỏ lá dư kịp thời.

Nếu thấy tằm ăn chậm, phân bắt đầu ướt hoặc giường có mùi bí, cần giảm lượng lá ngay trong bữa sau, thay phân sớm hơn, mở thông gió nhẹ và giữ giường khô. Không cố cho ăn nhiều chỉ vì sợ tằm thiếu lá, vì đường ruột yếu sẽ làm tằm hấp thu kém và dễ bệnh hơn.

 

BƯỚC 8: BẢO QUẢN LÁ TRONG NGÀY MƯA

Nếu phải bảo quản lá trong vài giờ, cần để lá ở nơi mát, sạch, khô, thoáng khí. Trải lá mỏng hoặc xếp lớp mỏng, không để thành đống lớn. Không để lá trực tiếp trên nền ẩm; nên kê lên sàn sạch, bạt sạch hoặc kệ thoáng.

Không bảo quản lá qua đêm nếu lá đã ướt mưa hoặc có nguy cơ hầm nóng. Lá để lâu trong điều kiện ẩm rất dễ lên men và phát sinh mùi. Với lá đã có mùi chua, mùi úng, màu sẫm bất thường hoặc mềm nhớt, cần loại bỏ.

 

BƯỚC 9: KIỂM TRA PHÂN TẰM SAU MỖI BỮA LÁ NGÀY MƯA

Sau mỗi bữa lá trong ngày mưa, cần quan sát phân tằm. Nếu phân vẫn khô, viên rõ, tằm ăn đều, giường không ẩm thì có thể tiếp tục theo quy trình. Nếu phân bắt đầu ướt, nhão, dây, sống hoặc có mùi hôi, phải điều chỉnh ngay.

Khi phân xấu nhẹ, ưu tiên đổi lá sạch hơn, giảm lượng lá, giữ giường khô và hỗ trợ đường ruột bằng Erich Way USA – Men vi sinh tiêu hóa cho tằm. Nếu tằm ăn yếu, có dấu hiệu stress do lá xấu, thời tiết hoặc vận chuyển, có thể dùng Giải Độc – Anti Stress cho tằm để hỗ trợ hồi phục.

Nếu phân hôi nặng, tằm mềm thân, chết rải rác tăng dần thì cần nghĩ đến viêm ruột hoặc bệnh mủ do vi khuẩn. Lúc này có thể tham khảo Streptomycin – kháng sinh phòng bệnh mủ, viêm ruột và tiêu chảy ở tằm hoặc Enrofloxacin – kháng sinh đặc trị bệnh nhiễm khuẩn cấp tính cho tằm theo đúng hướng dẫn kỹ thuật.

 

BƯỚC 10: GIỮ NHÀ TẰM KHÔ THOÁNG TRONG NGÀY MƯA

Lá dâu ngày mưa chỉ an toàn khi nhà tằm cũng được kiểm soát tốt. Nếu nhà đã ẩm, nền ướt, giường lâu khô, thông gió kém thì lá hơi ẩm cũng có thể làm bệnh bùng nhanh. Vì vậy, trong ngày mưa cần ưu tiên thông gió nhẹ, tránh gió lùa trực tiếp, rắc vôi mỏng ở lối đi và khu vực dễ ẩm, thay phân đúng lúc và không để lá dư lâu trên giường.

Nếu nền nhà ẩm, nguy cơ nấm vôi cao, có thể tham khảo SK Mineral 99% – hỗ trợ phòng và xử lý bệnh nấm vôi theo hướng dẫn. Khi cần sát khuẩn duy trì nền nhà, lối đi, tường thấp, dụng cụ và khu phụ trợ trong quá trình đang nuôi, có thể tham khảo Nano Silver 500ppm diệt vi khuẩn và nấm trong khi đang nuôi tằm. Lưu ý không phun Nano Silver lên lá dâu cho tằm ăn.

 

CHECKLIST CẮT – VẬN CHUYỂN – BẢO QUẢN LÁ DÂU NGÀY MƯA

Hạng mục kiểm tra	Yêu cầu đạt
Thời điểm cắt	Ưu tiên khi mưa ngớt, lá bớt đọng nước
Loại lá	Lá sạch, không dập, không thối, không quá non
Thu gom	Không nén chặt, không nhồi bao kín
Vận chuyển	Nhanh, thoáng, che mưa nhưng không hầm nóng
Khu chứa lá	Sạch, mát, khô, tách biệt hóa chất và phân
Hong lá	Trải mỏng, hong ráo bề mặt trước khi cho ăn
Kiểm tra lá	Không mùi chua, không nóng, không nhớt, không dập úng
Cho ăn	Rải mỏng, chia nhỏ bữa, không để lá dư lâu
Theo dõi phân	Kiểm tra phân sau mỗi bữa trong ngày mưa
Xử lý khi phân xấu	Đổi lá, giảm lá, giữ giường khô, dùng men vi sinh khi cần

 

 

CÁC LỖI CẦN TRÁNH

Không cắt quá nhiều lá trong lúc mưa lớn rồi chất đống chờ dùng. Lá ướt chất đống rất dễ hầm nóng, lên men và làm tằm rối loạn tiêu hóa.

Không dùng bao nilon kín để chứa lá. Bao kín làm lá bí hơi, nhanh nóng và nhanh hỏng.

Không cho ăn lá còn đọng nước. Lá ướt làm giường tằm ẩm, tăng nguy cơ phân ướt, viêm ruột và nấm bệnh.

Không cho ăn lá có mùi chua, mùi hăng, màu sẫm hoặc mềm nhớt. Đây là dấu hiệu lá đã bị hư, không còn an toàn cho tằm.

Không để lá dâu gần hóa chất, thuốc sát trùng, phân chuồng, vôi hoặc dụng cụ bẩn. Lá nhiễm mùi hoặc nhiễm bẩn có thể làm tằm ăn yếu và ngộ độc nhẹ.

 

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

Người nuôi có thể tham khảo thêm các bài viết kỹ thuật liên quan như Cách chăm sóc tằm trong mùa mưa đầu mùa – những lưu ý quan trọng cho người nuôi, Quy trình nuôi tằm kén tuổi 4–5 từ A–Z theo liệu trình Tây Nguyên Silk, Tằm chết rải rác mỗi ngày: vì sao nguy hiểm hơn chết hàng loạt?, Bảng phân biệt nhanh: bệnh mủ, bệnh khúc, nấm vôi, vi bào tử và ngộ độc trên tằm và Tổng hợp thuốc phòng bệnh và dinh dưỡng bổ sung cho tằm của Tây Nguyên Silk.

Nhóm sản phẩm liên quan gồm Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm, Erich Way USA – Men vi sinh tiêu hóa cho tằm, Giải Độc – Anti Stress cho tằm, Streptomycin, Enrofloxacin, SK Mineral 99%, Nano Silver 500ppm và Dinh dưỡng bổ sung cho tằm.

TỔNG KẾT BÀI VIẾT

Trong ngày mưa, lá dâu là yếu tố rủi ro rất lớn nếu cắt, vận chuyển và bảo quản không đúng cách. Lá ướt, dập, héo nóng, bị nén chặt hoặc lên men có thể làm tằm tiêu chảy, phân dây, viêm ruột, bệnh mủ và chết rải rác. Vì vậy, người nuôi cần thực hiện đúng SOP: chọn thời điểm cắt phù hợp, không nén lá, vận chuyển thoáng, hong ráo trước khi cho ăn, bảo quản nơi mát sạch, rải lá mỏng và theo dõi phân sau từng bữa.

Với Tây Nguyên Silk, quản lý lá dâu trong ngày mưa không chỉ là khâu thu hoạch, mà là một phần quan trọng của phòng bệnh đường ruột và giảm hao hụt trong nuôi tằm. Lá sạch, ráo, mát, không hầm nóng kết hợp với nhà tằm khô thoáng, men vi sinh, chống stress và sát khuẩn môi trường đúng cách sẽ giúp đàn tằm ăn khỏe hơn, ít bệnh hơn và giữ năng suất kén ổn định hơn.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang nuôi tằm và cần tư vấn kỹ thuật về cắt – vận chuyển – bảo quản lá dâu, nuôi tằm mùa mưa, bệnh đường ruột, bệnh mủ, nấm vôi, men vi sinh, kháng sinh, Nano Silver hoặc dinh dưỡng bổ sung, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/