NHIỆT ĐỘ – ĐỘ ẨM KHI LÀM KÉN ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG TƠ RA SAO?

Giai đoạn tằm chín lên né và làm kén là thời điểm quyết định trực tiếp đến độ chắc của kén, độ dày vỏ kén, chiều dài sợi tơ, độ dai, độ đều và khả năng ươm tơ. Nếu nhiệt độ quá cao, độ ẩm quá thấp, tơ có thể khô nhanh, giòn, dễ đứt khi ươm. Nếu độ ẩm quá cao, kén lâu khô, dễ mốc, nhộng yếu, tơ bết, giảm chất lượng. Vì vậy, quản lý nhiệt độ – độ ẩm khi làm kén không chỉ để tằm “có kén”, mà là để tạo ra kén chắc, tơ dài, tơ dai và bán được giá tốt hơn.

 

 

VÌ SAO GIAI ĐOẠN LÀM KÉN RẤT QUAN TRỌNG?

Khi tằm tuổi 5 chín, cơ thể tằm bắt đầu chuyển phần dinh dưỡng tích lũy thành tơ. Sợi tơ được hình thành từ hai thành phần chính là fibroin và sericin. Fibroin tạo lõi sợi tơ, còn sericin là lớp keo tự nhiên giúp kết dính, bảo vệ và định hình sợi trong vỏ kén.

Trong quá trình tằm nhả tơ, nhiệt độ, độ ẩm và thông gió trong phòng né ảnh hưởng rất mạnh đến tốc độ khô của sợi, độ kết dính của sericin, độ đều của lớp tơ và sức bền của kén. Vì vậy, cùng một giống tằm, cùng một nguồn lá, nhưng nếu điều kiện làm kén khác nhau thì chất lượng kén và chất lượng tơ có thể chênh lệch rõ rệt.

Người nuôi nên đọc thêm bài Kén tốt là kén như thế nào? Tiêu chuẩn nhìn bằng mắt thường để đối chiếu chất lượng kén sau mỗi lứa.

 

NHIỆT ĐỘ PHÙ HỢP KHI TẰM LÀM KÉN

Trong thực tế nuôi tằm, giai đoạn lên né và làm kén nên giữ môi trường mát, ổn định, thông thoáng. Khoảng tham khảo thường nên nằm quanh 26–28°C, tránh nóng bí kéo dài và tránh chênh lệch nhiệt quá mạnh giữa ngày – đêm.

Nếu nhiệt độ phù hợp, tằm lên né đều, nhả tơ ổn định, lớp tơ bám đều, kén chắc hơn và giảm tỷ lệ kén lỗi. Nếu nhiệt độ biến động mạnh, tằm dễ bị stress, bò nhiều, làm kén không đều, kén méo, kén mỏng hoặc chết trong kén.

 

ĐỘ ẨM PHÙ HỢP KHI TẰM LÀM KÉN

Độ ẩm trong phòng né nên duy trì ở mức vừa phải, thường khoảng 65–75% RH. Đây là dải giúp sợi tơ không khô quá nhanh nhưng cũng không bị ẩm kéo dài. Quan trọng nhất là phòng né phải thông thoáng, không bí, không đọng hơi nước, không mùi hôi và không có gió lùa trực tiếp mạnh vào né.

Độ ẩm đúng giúp kén khô tự nhiên, tơ bám đều, lớp sericin ổn định và hạn chế nấm mốc. Độ ẩm sai là nguyên nhân lớn làm giảm chất lượng tơ, đặc biệt trong mùa mưa hoặc ở nhà tằm thông gió kém.

 

KHI NHIỆT ĐỘ QUÁ CAO: TƠ DỄ GIÒN, KÉN NHẸ, TẰM MẤT SỨC

Nhiệt độ quá cao làm tằm stress nhiệt, bò nhiều, mất sức và nhả tơ không ổn định. Khi phòng né nóng bí, tằm có thể chín ép, làm kén vội, vỏ kén mỏng, kén nhẹ và tỷ lệ kén lỗi tăng.

Ở vùng khí hậu nóng, nếu tằm làm kén trong điều kiện nhiệt độ cao và độ ẩm thấp, sợi tơ có thể khô quá nhanh. Khi lớp sericin khô gấp, khả năng kết dính giữa các vòng tơ không ổn định, sợi dễ giòn, dễ đứt khi ươm, làm giảm tỷ lệ tơ thu hồi và chất lượng tơ sau ươm.

Đây là lý do kén ở vùng nóng nếu không có phòng né mát, thông thoáng hoặc nhà lạnh hỗ trợ thường dễ bị đánh giá thấp hơn kén vùng khí hậu mát. Người nuôi có thể tham khảo thêm bài Vì sao kén ở vùng khí hậu nóng thường có giá thấp hơn vùng mát?.

 

KHI ĐỘ ẨM QUÁ THẤP: SỢI TƠ KHÔ NHANH, DỄ ĐỨT

Độ ẩm quá thấp làm lá dâu nhanh héo trước đó, tằm ăn kém và khi lên né, sợi tơ khô nhanh bất thường. Nếu tơ khô quá gấp, vỏ kén có thể không đạt độ kết dính tốt, kén nhẹ, tơ giòn và khả năng ươm tơ kém hơn.

Trong điều kiện khô nóng, người nuôi cần làm mát phòng né, tránh nắng trực tiếp, hạn chế gió khô thổi mạnh và có thể điều chỉnh ẩm nhẹ bằng thiết bị phù hợp. Tuy nhiên, không nên phun sương trực tiếp lên né hoặc lên kén vì dễ làm kén ẩm cục bộ, phát sinh nấm và mốc.

 

KHI ĐỘ ẨM QUÁ CAO: KÉN LÂU KHÔ, DỄ MỐC, TƠ BẾT

Độ ẩm quá cao là vấn đề thường gặp trong mùa mưa hoặc nhà tằm bí khí. Khi phòng né ẩm, kén lâu khô, dễ mốc, dễ có mùi, nhộng yếu và tỷ lệ chết trong kén tăng. Tơ trong kén có thể bị bết, khó ươm, dễ đứt hoặc giảm độ bóng sau xử lý.

Độ ẩm cao cũng làm tăng nguy cơ nấm trắng, nấm xanh, nấm hồng và các bệnh môi trường. Nếu trước đó tằm đã yếu đường ruột, phân xấu hoặc bệnh rải rác, phòng né ẩm sẽ làm thiệt hại nặng hơn.

Có thể tham khảo SK Mineral 99% hỗ trợ phòng nấm vôi trong nuôi tằm và bài SOP phòng nấm – nấm vôi trong mùa mưa để kiểm soát rủi ro nấm trong nhà tằm.

 

THÔNG GIÓ QUYẾT ĐỊNH CHẤT LƯỢNG PHÒNG NÉ

Nhiệt độ và độ ẩm không thể tách rời thông gió. Một phòng né có nhiệt độ không quá cao nhưng bí khí, thiếu oxy, mùi hôi, CO₂ cao hoặc hơi ẩm không thoát được vẫn làm tằm yếu và kén giảm chất lượng.

Thông gió tốt là gió nhẹ, đều, không thổi trực tiếp quá mạnh vào tằm và né. Phòng né cần thoát khí nóng phía trên, có luồng đối lưu hợp lý, không để hơi ẩm đọng lại. Khi trời mưa lạnh, cần thông gió vừa đủ để giảm ẩm nhưng không làm tằm bị lạnh đột ngột.

 

BẢNG ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ – ĐỘ ẨM ĐẾN CHẤT LƯỢNG KÉN

Điều kiện phòng né	Ảnh hưởng đến tằm	Ảnh hưởng đến kén – tơ
Nhiệt độ phù hợp, ẩm vừa, thoáng	Tằm nhả tơ ổn định	Kén chắc, tơ đều, ít đứt
Nhiệt độ quá cao	Tằm stress, bò nhiều, mất sức	Kén nhẹ, vỏ mỏng, tơ giòn
Độ ẩm quá thấp	Sợi tơ khô nhanh	Tơ dễ giòn, dễ đứt khi ươm
Độ ẩm quá cao	Kén lâu khô, dễ mốc	Tơ bết, khó ươm, giảm phẩm chất
Phòng né bí khí	Tằm yếu, nhả tơ kém	Kén méo, kén lỗi, chết trong
Gió lùa mạnh	Tằm bị sốc, làm kén không đều	Kén không đồng nhất, dễ lỗi

 

DẤU HIỆU PHÒNG NÉ ĐANG KHÔNG PHÙ HỢP

Nếu tằm lên né nhưng bò nhiều, không chịu làm kén, làm kén chậm, kén méo, kén đôi, kén mỏng, kén nhẹ, kén lâu khô, có mùi ẩm hoặc xuất hiện kén mốc, cần kiểm tra ngay nhiệt độ, độ ẩm và thông gió.

Nếu kén nhìn đẹp nhưng khi bán bị đánh giá tơ dễ đứt, tơ ngắn, kén nhẹ hoặc tỷ lệ ươm thấp, cần xem lại điều kiện làm kén chứ không chỉ đổ lỗi cho giống. Người nuôi nên đọc thêm bài Vì sao kén mỏng vỏ, nhẹ cân, tơ ít? và Tằm tuổi 5 chín nhưng không làm kén: nguyên nhân thật sự.

 

CÁCH KIỂM SOÁT NHIỆT ĐỘ – ĐỘ ẨM KHI LÀM KÉN

Trước khi tằm chín, cần chuẩn bị phòng né sạch, khô, thoáng, có nhiệt kế – ẩm kế để theo dõi liên tục. Không nên quản lý bằng cảm giác vì cơ thể người không đánh giá chính xác độ ẩm và nhiệt độ trong nhà tằm.

Ở vùng nóng, nên dùng nhà mát, trần cách nhiệt, quạt hút, quạt đối lưu, rèm che nắng, tấm làm mát hoặc máy lạnh hỗ trợ khi cần. Ở vùng ẩm, cần tăng thông gió, dùng quạt hút, hạn chế phun sương và giữ nền nhà khô. Với mô hình nuôi hiện đại, có thể cân nhắc thiết kế riêng phòng lên né mát và khô thoáng hơn phòng nuôi chính.

Người nuôi có thể tham khảo Nano Silver 500ppm sát trùng trong khi đang nuôi tằm để hỗ trợ vệ sinh môi trường trong giai đoạn nuôi, lưu ý sử dụng đúng hướng dẫn và không phun lên lá dâu cho tằm ăn.

 

LƯU Ý KHI LÊN NÉ ĐỂ TẠO KÉN TỐT

Tằm phải được đưa lên né đúng thời điểm. Nếu lên né quá sớm, tuyến tơ chưa đủ, kén dễ mỏng và nhẹ. Nếu lên né quá muộn, tằm bò nhiều, mất sức, dễ làm kén bẩn, kén đôi hoặc kén không đều.

Né phải sạch, khô, đủ diện tích và phù hợp kích thước tằm. Mật độ trên né không được quá dày. Phòng né cần ánh sáng dịu, ít tiếng động mạnh, không có mùi hóa chất, không có kiến, chuột, gián hoặc côn trùng gây hại.

 

MUỐN TƠ TỐT PHẢI BẮT ĐẦU TỪ TRƯỚC KHI LÊN NÉ

Nhiệt độ – độ ẩm khi làm kén rất quan trọng, nhưng không thể cứu hoàn toàn một đàn tằm đã yếu từ trước. Muốn kén chắc, tơ dài và tơ dai, cần quản lý đồng bộ từ lá dâu, sức ăn, đường ruột, phòng bệnh và dinh dưỡng tuổi 5.

Khi lá dâu kém dinh dưỡng, đàn tằm nhỏ, không đồng đều hoặc cần hỗ trợ phát triển tuyến tơ, có thể tham khảo Dinh dưỡng bổ sung cho tằm – hỗ trợ phát triển tuyến tơ và tăng trọng lượng kén. Nếu tằm tiêu hóa yếu, phân ướt, phân dây, có thể tham khảo Erich Way USA – Men vi sinh tiêu hóa cho tằm. Nếu tằm bị stress thời tiết, thay đổi lá hoặc nghi ngộ độc nhẹ, có thể tham khảo Giải Độc – Anti Stress cho tằm.

 

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

Người nuôi có thể tham khảo thêm Quy trình nuôi tằm kén tuổi 4–5 từ A–Z theo liệu trình Tây Nguyên Silk, Kén tốt là kén như thế nào?, Vì sao kén mỏng vỏ, nhẹ cân, tơ ít?, Tằm tuổi 5 chín nhưng không làm kén, SOP phòng nấm – nấm vôi trong mùa mưa, Lá dâu già, lá dâu non, lá bánh tẻ: dùng cho tuổi tằm nào? và Vì sao lá dâu to nhưng tằm ăn vẫn yếu?.

Nhóm sản phẩm liên quan gồm Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm, Dinh dưỡng bổ sung cho tằm, Erich Way USA – Men vi sinh tiêu hóa cho tằm, Giải Độc – Anti Stress cho tằm, SK Mineral 99% và Nano Silver 500ppm.

 

TỔNG KẾT BÀI VIẾT

Nhiệt độ – độ ẩm khi làm kén ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng kén và chất lượng tơ. Nhiệt độ quá cao làm tằm stress, kén nhẹ, tơ giòn. Độ ẩm quá thấp làm sợi tơ khô nhanh, dễ đứt khi ươm. Độ ẩm quá cao làm kén lâu khô, dễ mốc, tơ bết và giảm phẩm chất. Vì vậy, phòng né cần được kiểm soát theo hướng mát, khô vừa, thông thoáng và ổn định.

Với Tây Nguyên Silk, muốn tạo kén chắc, tơ dài, tơ dai và ít lỗi, người nuôi cần quản lý đồng bộ: lá dâu tốt, tằm khỏe, đường ruột ổn định, phòng bệnh chủ động, lên né đúng thời điểm và kiểm soát nhiệt độ – độ ẩm trong suốt quá trình làm kén. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng chất lượng kén, giảm bị ép giá và tăng hiệu quả kinh tế trong nghề nuôi tằm.

 

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Nếu bạn đang nuôi tằm và cần tư vấn kỹ thuật về phòng né, nhiệt độ – độ ẩm khi làm kén, kén mỏng, kén nhẹ, tằm tuổi 5, bệnh đường ruột, dinh dưỡng bổ sung hoặc quy trình nuôi tằm tuổi 4–5, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/