BẢNG PHÂN BIỆT NHANH: BỆNH MỦ, BỆNH KHÚC, NẤM, VI BÀO TỬ VÀ NGỘ ĐỘC TRÊN TẰM

BẢNG PHÂN BIỆT NHANH: BỆNH MỦ, BỆNH KHÚC, NẤM, VI BÀO TỬ VÀ NGỘ ĐỘC TRÊN TẰM

 

Trong nuôi tằm, nhiều triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm lẫn: tằm ăn yếu, thân mềm, chết rải rác, phân xấu, bò chậm, không đều hoặc không làm kén. Tuy nhiên, mỗi nhóm nguyên nhân lại có cách xử lý khác nhau. Bệnh mủ là bệnh do vi khuẩn, bệnh khúc thường liên quan đến virus, nấm vôi do nấm, vi bào tử là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể liên quan đến nguồn giống, còn ngộ độc thường xuất hiện đột ngột sau khi ăn lá dâu hoặc tiếp xúc hóa chất. Bảng dưới đây giúp bà con phân biệt nhanh để xử lý đúng hướng, tránh dùng thuốc sai và giảm hao hụt trong lứa nuôi.

 

 

VÌ SAO CẦN PHÂN BIỆT ĐÚNG BỆNH TRÊN TẰM?

Trong thực tế, khi thấy tằm chết, nhiều người thường gọi chung là “tằm bệnh” rồi xử lý theo kinh nghiệm. Cách làm này rất nguy hiểm vì bệnh do vi khuẩn, virus, nấm, vi bào tử và ngộ độc không giống nhau. Nếu dùng kháng sinh cho bệnh do virus hoặc nấm thì hiệu quả thấp. Nếu tằm bị ngộ độc lá dâu mà lại tiếp tục cho ăn nguồn lá cũ thì thiệt hại sẽ tăng nhanh. Nếu bệnh vi bào tử liên quan đến nguồn giống mà chỉ xử lý nhà nuôi thì vẫn không giải quyết được gốc vấn đề.

Vì vậy, Tây Nguyên Silk khuyến nghị người nuôi cần quan sát tổng hợp: tằm chết nhanh hay chậm, chết rải rác hay hàng loạt, thân mềm hay cứng, có phân xấu không, có nấm trắng trên xác không, có liên quan đến bữa lá mới không, và bệnh có lặp lại qua nhiều lứa không.

 

BẢNG PHÂN BIỆT NHANH CÁC NHÓM BỆNH VÀ NGỘ ĐỘC TRÊN TẰM

Nhóm vấn đề	Nguyên nhân chính	Dấu hiệu nhận biết nhanh	Tốc độ phát sinh	Hướng xử lý chính
Bệnh mủ / hoại huyết	Vi khuẩn	Tằm ăn yếu, bỏ ăn, thân mềm, bò lung tung, chảy dịch, dịch đục, chết rải rác rồi tăng dần, xác hôi, phân xấu	Tăng dần, có thể lan nhanh khi nhà ẩm bí	Loại con bệnh, thay phân, giảm ẩm, thông gió, dùng kháng sinh phù hợp
Bệnh khúc / tằm đốt	Virus	Tằm phát triển lệch, tằm lùn, thân trong, thân có đốt bất thường, bò yếu, có thể co cong, khó phục hồi	Âm thầm hoặc lan dần	Không có thuốc đặc trị rõ ràng, chủ yếu loại con bệnh, giảm stress, sát trùng sau lứa
Nấm - Nấm vôi	Nấm, thường gặp nhất là nấm gây tằm mềm rồi xác chết cứng, chết trắng cứng, chết xanh, chết hồng	Tằm chết, xác dần cứng lại, phủ lớp nấm xanh, nấm hồng, nấm trắng như vôi, dễ phát tán bào tử	Dễ bùng khi ẩm cao, nhà bí, giường ẩm	Loại xác bệnh, rắc vôi, giữ khô, dùng sản phẩm hỗ trợ phòng nấm
Vi bào tử	Mầm bệnh vi bào tử, có thể liên quan nguồn giống và lây truyền	Tằm yếu, còi, không đều, ăn kém, chậm lớn, hao hụt kéo dài, chất lượng kén giảm	Âm thầm, kéo dài, khó nhận biết sớm	Kiểm soát nguồn giống, loại đàn nghi nhiễm nặng, sát trùng nghiêm, không giữ nguồn bệnh
Ngộ độc	Lá dâu nhiễm thuốc, hóa chất, khí độc, tồn dư sát trùng	Xuất hiện đột ngột sau bữa lá mới, tằm nằm im, co rút, hoặc ngoáy đầu, bò loạng choạng, mềm thân, ói dịch xanh, chết nhanh	Rất nhanh, có thể hàng loạt	Ngưng ngay lá nghi ngờ, thông gió, thay lá sạch, dùng giải độc – chống stress

 

1. BỆNH MỦ / HOẠI HUYẾT: NHÓM BỆNH DO VI KHUẨN

Bệnh mủ hay hoại huyết là nhóm bệnh do vi khuẩn gây ra, thường gặp khi nhà tằm nóng ẩm, giường tằm bẩn, mật độ dày, lá dâu kém chất lượng, thay phân chậm hoặc quy trình sát trùng chưa tốt. Đây là bệnh cần phân biệt rõ với bệnh khúc do virus.

Dấu hiệu thường gặp là tằm ăn yếu, thân mềm, bò chậm, chết rải rác, dịch đục, xác nhanh hôi, có thể chảy dịch. Nếu bệnh nặng, tằm chết tăng dần từng ngày, làm đàn tằm suy, không đều và giảm sản lượng kén.

Khi nghi bệnh mủ, cần loại bỏ tằm chết, thay phân, giảm ẩm, mở thông gió, kiểm tra lại lá dâu và xử lý theo hướng vi khuẩn. Người nuôi có thể tham khảo Streptomycin – kháng sinh phòng bệnh mủ, viêm ruột và tiêu chảy ở tằm và Enrofloxacin – kháng sinh đặc trị bệnh nhiễm khuẩn cấp tính cho tằm.

 

2. BỆNH KHÚC / TẰM ĐỐT: NHÓM BỆNH THƯỜNG LIÊN QUAN ĐẾN VIRUS

Bệnh khúc, tằm đốt thường liên quan đến virus, không phải bệnh mủ do vi khuẩn. Dấu hiệu có thể là tằm phát triển lệch, tằm ngắn lại, thân trong, thân có đốt bất thường, bò yếu, co cong, ăn kém, lứa tằm không đều và khó phục hồi.

Với bệnh do virus, kháng sinh không phải giải pháp điều trị đặc hiệu. Hướng xử lý chính là loại bỏ cá thể bệnh, giảm stress cho đàn còn khỏe, giữ nhà tằm khô thoáng, không để tằm yếu lẫn trong đàn khỏe, đồng thời sát trùng kỹ sau lứa để giảm mầm bệnh tồn dư.

Người nuôi cần tránh nhầm bệnh khúc với bệnh mủ. Nếu nhầm bệnh virus thành bệnh vi khuẩn rồi lạm dụng kháng sinh, đàn tằm có thể không cải thiện mà còn bị rối loạn tiêu hóa thêm.

 

3. NẤM - NẤM VÔI: XÁC TẰM TRẮNG, CỨNG, DỄ PHÁT TÁN BÀO TỬ

Nấm vôi thường bùng phát trong điều kiện ẩm cao, nhà tằm bí, giường tằm ẩm, dụng cụ còn mầm bệnh hoặc sát trùng chưa kỹ. Dấu hiệu điển hình là tằm chết, xác ban đầu mềm rồi dần cứng lại, bên ngoài phủ lớp nấm xanh, nấm hồng, nấm trắng như vôi. Xác bệnh khô cứng là nguồn phát tán bào tử rất nguy hiểm.

Khi gặp nấm, nấm vôi, cần nhặt bỏ xác bệnh, không để xác khô phát tán trong nhà tằm. Phải giữ giường khô, thay phân, rắc vôi đúng cách, tăng thông gió và sát trùng kỹ sau lứa. Có thể tham khảo SK Mineral 99% – hỗ trợ phòng và xử lý bệnh nấm vôi trong quy trình phòng nấm.

 

4. VI BÀO TỬ: NGUY HIỂM VÌ ÂM THẦM, KÉO DÀI VÀ KHÓ NHẬN BIẾT

Bệnh vi bào tử là nhóm bệnh nguy hiểm vì có thể diễn biến âm thầm, làm tằm yếu, còi, không đều, ăn kém, chậm lớn, hao hụt kéo dài và giảm chất lượng kén. Bệnh này có thể liên quan đến nguồn giống và khả năng lây truyền, nên không thể chỉ xử lý bằng thuốc trong nhà nuôi.

Nếu nghi vi bào tử, cần đặc biệt chú ý nguồn trứng, tằm con, lịch sử bệnh của đàn, tình trạng không đều kéo dài và các lứa sau có lặp lại hay không. Với đàn nghi nhiễm nặng, cần loại bỏ nguồn bệnh, không giữ lại nguồn giống nghi ngờ, sát trùng nghiêm ngặt nhà tằm, dụng cụ, nong, né và khu vực nuôi.

Đây là nhóm bệnh cần quản lý từ đầu vào, không nên đợi đến khi tằm lớn mới xử lý.

 

5. NGỘ ĐỘC: XUẤT HIỆN ĐỘT NGỘT, THƯỜNG SAU BỮA LÁ MỚI

Ngộ độc thường dễ nhận biết hơn nếu người nuôi để ý thời điểm. Đàn tằm đang bình thường nhưng sau một bữa lá mới đột ngột nằm im, bỏ ăn, co rút, hoặc ngoáy đầu bò loạng choạng, thân mềm, ói dịch xanh hoặc chết nhanh thì phải nghĩ ngay đến ngộ độc.

Nguyên nhân có thể do lá dâu nhiễm thuốc bảo vệ thực vật, lá dính hóa chất, nước bẩn, khói độc, khí độc, thuốc sát trùng còn tồn mùi hoặc dụng cụ chưa được xả sạch sau sát trùng.

Khi nghi ngộ độc, việc đầu tiên là ngưng ngay nguồn lá nghi ngờ, gom bỏ lá dư, mở thông gió, thay lá sạch nếu có và cho ăn ít từng bữa. Có thể dùng Giải Độc – Anti Stress cho tằm để hỗ trợ hồi phục sức khỏe và giảm stress. Sau đó dùng Erich Way USA – Men vi sinh tiêu hóa cho tằm để hỗ trợ đường ruột.

 

BẢNG GỢI Ý XỬ LÝ THEO DẤU HIỆU THỰC TẾ

Dấu hiệu thực tế	Nghiêng về nguyên nhân	Nên làm ngay
Chết mềm, hôi, chảy dịch, dịch đục, tăng dần mỗi ngày	Bệnh mủ / vi khuẩn	Nhặt con bệnh, thay phân, giảm ẩm, dùng kháng sinh phù hợp
Phân ướt, phân dây, phân hôi trước khi chết	Viêm ruột / vi khuẩn đường ruột	Điều chỉnh lá, giữ khô, men vi sinh; nặng thì xử lý vi khuẩn
Xác xanh, hồng, trắng, cứng như vôi	Nấm - nấm vôi	Loại xác, rắc vôi, giữ khô, dùng SK Mineral 99%
Tằm còi, không đều kéo dài, nhiều lứa lặp lại	Vi bào tử hoặc mầm bệnh nền	Kiểm soát giống, sát trùng nghiêm, không giữ nguồn nghi nhiễm
Chết nhanh sau bữa lá mới	Ngộ độc	Ngưng lá, thông gió, Anti Stress, thay lá sạch
Đốt bất thường, co cong, khó phục hồi, tằm thun lại, thân trong	Bệnh khúc / virus	Loại con bệnh, giảm stress, sát trùng sau lứa

 

SẢN PHẨM VÀ BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Người nuôi có thể tham khảo nhóm Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm, gồm các sản phẩm hỗ trợ phòng bệnh, xử lý nhiễm khuẩn, chống stress, men vi sinh tiêu hóa, phòng nấm và bổ sung dinh dưỡng.

Một số bài viết liên quan nên đọc thêm:

Quy trình nuôi tằm kén tuổi 4–5 từ A–Z theo liệu trình Tây Nguyên Silk

Hiểu về kháng sinh Streptomycin và Enrofloxacin – tác dụng lên vi khuẩn gây bệnh trên tằm

Tằm chết mềm, xác hôi: phân biệt bệnh mủ, viêm ruột và ngộ độc

Tằm đi phân ướt, phân dây, phân có mùi hôi: nguyên nhân và cách xử lý

Tằm chết rải rác mỗi ngày: vì sao nguy hiểm hơn chết hàng loạt?

Tổng hợp thuốc phòng bệnh và dinh dưỡng bổ sung cho tằm của Tây Nguyên Silk

 

TỔNG KẾT BÀI VIẾT

Bệnh mủ, bệnh khúc, nấm vôi, vi bào tử và ngộ độc trên tằm có thể có một số biểu hiện giống nhau ở giai đoạn đầu như tằm ăn yếu, chết rải rác hoặc phát triển không đều. Tuy nhiên, nguyên nhân và cách xử lý rất khác nhau. Bệnh mủ là bệnh do vi khuẩn, bệnh khúc thường liên quan đến virus, nấm vôi do nấm, vi bào tử cần kiểm soát nghiêm từ nguồn giống và ngộ độc thường xuất hiện đột ngột sau bữa lá hoặc sự cố hóa chất.

Với Tây Nguyên Silk, nguyên tắc quan trọng là không xử lý theo cảm tính. Cần quan sát đúng dấu hiệu, xác định nhóm nguyên nhân, xử lý môi trường trước, dùng sản phẩm đúng mục tiêu và luôn sát trùng kỹ sau mỗi lứa nuôi. Khi phân biệt đúng bệnh, người nuôi sẽ giảm được hao hụt, tránh dùng thuốc sai và bảo vệ năng suất kén tốt hơn.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang nuôi tằm và cần tư vấn kỹ thuật về bệnh mủ, bệnh khúc, nấm vôi, vi bào tử, ngộ độc, thuốc phòng bệnh, men vi sinh hoặc quy trình nuôi tằm tuổi 4–5, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/