VIỆT NAM ĐANG Ở ĐÂU TRONG NGÀNH SILK THẾ GIỚI?

VIỆT NAM ĐANG Ở ĐÂU TRONG NGÀNH SILK THẾ GIỚI?

 

Việt Nam có lịch sử lâu đời với nghề dâu tằm tơ, có vùng trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ và làng nghề lụa truyền thống, nhưng trên bản đồ silk thế giới hiện nay, Việt Nam vẫn chưa phải là quốc gia dẫn đầu về sản lượng hay sức chi phối thị trường. Vị thế của Việt Nam nằm ở nhóm quốc gia có nền tảng ngành nghề, có tiềm năng phát triển, nhưng chuỗi giá trị còn phân tán, quy mô chưa lớn, thương hiệu quốc tế chưa mạnh và giá trị gia tăng từ lụa chưa tương xứng với tiềm năng.

 

 

THẾ GIỚI SILK HIỆN NAY CHỦ YẾU DO TRUNG QUỐC VÀ ẤN ĐỘ DẪN DẮT

Trong ngành silk thế giới, Trung Quốc và Ấn Độ vẫn là hai quốc gia giữ vai trò chi phối lớn nhất. Theo Materials Market Report 2024 của Textile Exchange, dữ liệu FAOSTAT năm 2021 được dùng làm mốc gần nhất cho silk cho thấy sản lượng raw silk toàn cầu khoảng 85.415 tấn, trong đó Trung Quốc chiếm khoảng 55% và Ấn Độ chiếm khoảng 40%, tức riêng hai nước này đã chiếm khoảng 95% sản lượng silk toàn cầu.

Điều này cho thấy thị trường silk thế giới có mức độ tập trung rất cao. Các quốc gia còn lại, bao gồm Việt Nam, Uzbekistan, Brazil, Thái Lan, Nhật Bản và một số nước khác, chủ yếu nằm trong nhóm sản xuất nhỏ hơn nhiều so với Trung Quốc và Ấn Độ. Vì vậy, nếu xét thuần túy về sản lượng silk, Việt Nam hiện chưa phải là nước có sức chi phối lớn trên bản đồ tơ lụa toàn cầu.

 

VIỆT NAM CÓ NỀN TẢNG NGHỀ, NHƯNG CHƯA PHẢI TRUNG TÂM SILK TOÀN CẦU

Việt Nam có truyền thống dâu tằm tơ lâu đời, có các vùng trồng dâu nuôi tằm, có nghề ươm tơ, dệt lụa và các làng nghề lụa nổi tiếng. Tuy nhiên, vị thế của Việt Nam hiện nay vẫn thiên về một quốc gia có tiềm năng và bản sắc, hơn là một quốc gia thống trị chuỗi cung ứng silk thế giới.

Nếu so với Trung Quốc, Việt Nam còn thua rất xa về quy mô vùng nguyên liệu, sản lượng kén, năng lực ươm tơ công nghiệp, công nghệ dệt – nhuộm – hoàn tất, hệ thống xuất khẩu và sức mạnh thương hiệu quốc gia trong ngành silk. Nếu so với Ấn Độ, Việt Nam cũng chưa có quy mô nội địa lớn, hệ thống chính sách ngành và thị trường tiêu thụ lụa mạnh tương tự. Đây là thực tế cần nhìn thẳng để định vị đúng hướng đi.

 

ĐIỂM MẠNH CỦA VIỆT NAM LÀ BẢN SẮC, VÙNG NGUYÊN LIỆU VÀ KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN NGÁCH

Việt Nam khó cạnh tranh với Trung Quốc bằng sản lượng đại trà, nhưng lại có cơ hội ở những phân khúc khác. Điểm mạnh của Việt Nam nằm ở câu chuyện vùng nguyên liệu, lụa truyền thống, sản phẩm thủ công, bản sắc văn hóa, khả năng làm hàng ngách và các sản phẩm giá trị cộng thêm từ cây dâu – con tằm.

Trong bối cảnh silk chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng thị trường sợi toàn cầu, trong khi polyester và các sợi tổng hợp vẫn thống trị thị trường vật liệu dệt may, lụa tơ tằm muốn có giá trị cao không nên đi theo hướng cạnh tranh số lượng với sợi rẻ, mà phải đi theo hướng chất lượng, tự nhiên, bền vững, nguồn gốc rõ ràng và câu chuyện thương hiệu. Textile Exchange cho biết polyester là loại sợi được sản xuất nhiều nhất toàn cầu, chiếm 57% tổng sản lượng sợi năm 2023, trong khi silk là nhóm sợi động vật có thị phần rất nhỏ trong tổng thị trường sợi.

 

VIỆT NAM ĐANG THIẾU LIÊN KẾT CHUỖI GIÁ TRỊ MẠNH

Một điểm yếu lớn của ngành dâu tằm tơ Việt Nam là chuỗi giá trị còn phân tán. Người trồng dâu, người nuôi tằm, cơ sở ươm tơ, làng nghề dệt lụa, đơn vị thiết kế, thương mại và xây dựng thương hiệu nhiều khi chưa liên kết đủ chặt. Khi chuỗi bị đứt đoạn, giá trị thường bị giữ ở mức nguyên liệu, người nuôi chủ yếu quan tâm giá kén, cơ sở chế biến quan tâm giá tơ, còn sản phẩm lụa cuối cùng lại thiếu câu chuyện nguồn gốc rõ ràng.

Trong khi đó, các quốc gia mạnh về silk thường không chỉ mạnh ở một khâu mà mạnh cả chuỗi. Trung Quốc mạnh vì có sản lượng lớn, vùng nguyên liệu lớn, công nghệ chế biến, hệ thống dệt may, xuất khẩu và thị trường nội địa. Nhật Bản có giá trị cao vì đi theo chất lượng, tiêu chuẩn, văn hóa, kimono, nghệ nhân và thương hiệu. Việt Nam muốn nâng vị thế cần học cả hai hướng: không nhất thiết chạy theo quy mô Trung Quốc, nhưng phải học cách xây chuỗi, chuẩn hóa chất lượng và kể câu chuyện sản phẩm như các nền tơ lụa cao cấp.

 

VỊ THẾ THẬT CỦA VIỆT NAM: CÓ TIỀM NĂNG, NHƯNG CHƯA TỐI ƯU HÓA GIÁ TRỊ

Nếu nói ngắn gọn, Việt Nam đang ở nhóm có nền tảng và tiềm năng trong ngành silk, nhưng chưa thuộc nhóm dẫn dắt thị trường thế giới. Việt Nam có nghề, có lịch sử, có vùng sản xuất, có làng nghề và có khả năng tạo ra sản phẩm lụa đẹp, nhưng chưa đủ mạnh về quy mô, tiêu chuẩn hóa, dữ liệu ngành, thương hiệu quốc tế và năng lực chi phối giá.

Đây vừa là hạn chế, vừa là cơ hội. Hạn chế là Việt Nam chưa thể cạnh tranh trực diện với các cường quốc silk bằng sản lượng. Cơ hội là Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để nâng cấp: từ kỹ thuật trồng dâu, nuôi tằm, quản lý nhà tằm, chất lượng kén, ươm tơ, dệt lụa, truy xuất nguồn gốc, thiết kế sản phẩm, SEO, thương mại điện tử, du lịch trải nghiệm và sản phẩm phụ như trà lá dâu, mỹ phẩm, thực phẩm, phụ phẩm sinh học.

 

HƯỚNG ĐI PHÙ HỢP CHO VIỆT NAM

Việt Nam không nên chỉ đặt mục tiêu “sản xuất thật nhiều kén” mà cần đặt mục tiêu “tạo ra nhiều giá trị hơn trên mỗi kg kén, mỗi mét lụa và mỗi câu chuyện sản phẩm”. Muốn vậy, ngành cần tập trung vào vùng dâu sạch, quy trình nuôi tằm ổn định, giảm hao hụt, nâng chất lượng kén, chuẩn hóa ươm tơ, phân loại chất lượng lụa, minh bạch thật – giả trong thị trường silk và xây dựng thương hiệu có bản sắc Việt Nam.

Ở cấp doanh nghiệp và hộ sản xuất, hướng đi thực tế là không cạnh tranh bằng giá rẻ, mà cạnh tranh bằng tri thức, chất lượng, sự minh bạch, nguồn gốc và câu chuyện. Một sản phẩm lụa Việt Nam nếu chỉ bán như vải thông thường sẽ rất khó tạo giá trị cao. Nhưng nếu sản phẩm có nguồn gốc rõ, có vùng nguyên liệu, có câu chuyện nghề, có thiết kế đẹp, có tiêu chuẩn chất lượng và có thương hiệu đáng tin, giá trị có thể cao hơn nhiều.

 

KẾT LUẬN

Việt Nam hiện chưa phải là quốc gia dẫn đầu ngành silk thế giới nếu xét về sản lượng và sức chi phối thị trường. Trung Quốc và Ấn Độ vẫn là hai trung tâm lớn nhất của silk toàn cầu, với tỷ trọng sản lượng vượt xa các quốc gia còn lại.

Tuy nhiên, Việt Nam có nền tảng nghề, có bản sắc văn hóa, có vùng nguyên liệu và có cơ hội phát triển theo hướng chất lượng cao, sản phẩm ngách, truy xuất nguồn gốc, lụa bản sắc và các sản phẩm giá trị gia tăng từ dâu tằm. Muốn đi xa, ngành dâu tằm tơ Việt Nam cần chuyển từ tư duy bán nguyên liệu sang tư duy xây chuỗi giá trị, xây thương hiệu và nâng giá trị trên từng sản phẩm silk Việt Nam.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kỹ thuật nuôi tằm, trồng dâu, quy trình vận hành hoặc định hướng phát triển mô hình dâu tằm tơ:

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/