VÌ SAO KHI HÁI LÁ DÂU TRỜI MƯA PHẢI ĐỂ RÁO NƯỚC RỒI MỚI CHO TẰM ĂN?

Trong nuôi tằm, lá dâu không chỉ cần sạch, tươi và đúng tuổi lá, mà còn phải có trạng thái phù hợp trước khi cho tằm ăn. Một sai lầm rất thường gặp là hái lá dâu lúc trời mưa, lá còn đọng nước rồi đưa ngay vào nong tằm hoặc giường tằm. Cách làm này dễ làm tăng độ ẩm cục bộ, khiến phân khó khô, lá dư nhanh hư, đường ruột tằm rối loạn và mầm bệnh phát triển mạnh. Vì vậy, lá dâu hái trong trời mưa cần được trải mỏng, làm ráo bề mặt, giữ lá còn tươi nhưng không còn nước đọng rồi mới cho tằm ăn.

 

 

1. LÁ DÂU ƯỚT KHÁC GÌ VỚI LÁ DÂU TƯƠI?

Tằm cần lá dâu tươi, sạch, còn đủ nước sinh lý trong mô lá. Tuy nhiên, “lá tươi” không có nghĩa là “lá ướt đọng nước”. Lá tốt cho tằm là lá còn tươi, mát, xanh, mềm vừa tuổi, không héo nhưng bề mặt phải ráo.

Lá dâu sau mưa thường có nước đọng trên mặt lá, cuống lá và gân lá. Nếu đưa ngay vào giường tằm, lượng nước này làm tăng ẩm rất nhanh. Nước mưa bám ngoài lá không phải là nguồn nước cần thiết cho tằm, mà lại là yếu tố làm môi trường nuôi ẩm bẩn hơn.

Vì vậy, nguyên tắc đúng là: lá dâu phải tươi bên trong nhưng ráo bên ngoài. Không cho tằm ăn lá héo, nhưng cũng không cho ăn lá còn nhỏ nước.

 

2. LÁ DÂU ƯỚT LÀM TĂNG ĐỘ ẨM TRONG NONG TẰM

Khi lá dâu còn ướt được rải vào nong hoặc giường nuôi, nước đọng trên lá sẽ chảy xuống lớp phân, giấy lót, lưới, lá dư và thân tằm. Chỉ trong thời gian ngắn, mặt giường tằm có thể trở nên ẩm bết.

Độ ẩm cao tại mặt giường nguy hiểm hơn độ ẩm không khí bình thường. Tằm có thể chịu được mức ẩm phù hợp theo tuổi, nhưng giường tằm ướt bết lại là điều kiện rất xấu. Phân khó khô, lá thừa dễ hư, mùi tăng và vi sinh vật bất lợi phát triển nhanh.

Ở tuổi 4–5, lượng lá và lượng phân rất lớn nên lá ướt càng nguy hiểm. Một bữa lá quá ướt có thể làm cả mặt giường xuống nhanh, nhất là khi nhà tằm bí, trời âm u, không có nắng và thông gió kém.

 

3. LÁ DÂU ƯỚT DỄ LÀM TẰM RỐI LOẠN TIÊU HÓA

Tằm lấy nước chủ yếu từ lá dâu tươi, nhưng đó là nước nằm trong mô lá, không phải nước đọng trên bề mặt. Khi ăn lá quá ướt trong môi trường nóng ẩm, tằm dễ bị rối loạn tiêu hóa, phân ướt, phân lỏng, ăn yếu hoặc bỏ ăn.

Vấn đề không chỉ nằm ở lượng nước tằm ăn vào, mà còn ở toàn bộ môi trường xung quanh lá ướt: lá dư hư nhanh hơn, phân bết hơn, vi khuẩn phát triển mạnh hơn và đường ruột tằm bị áp lực lớn hơn.

Đặc biệt, tằm con, tằm sau ngủ dậy, tằm cuối tuổi 4 và đầu tuổi 5 là những giai đoạn rất nhạy. Nếu cho ăn lá ướt vào những thời điểm này, nguy cơ phân xấu và lệch đàn sẽ cao hơn.

 

4. LÁ DÂU ƯỚT TẠO ĐIỀU KIỆN CHO NẤM VÀ VI KHUẨN PHÁT TRIỂN

Nấm và vi khuẩn phát triển mạnh trong môi trường ẩm, bí và có nhiều chất hữu cơ. Giường tằm có lá dư, phân tằm, nhiệt từ cơ thể tằm và độ ẩm cao là môi trường rất thuận lợi cho mầm bệnh.

Khi lá dâu ướt được đưa vào giường, độ ẩm tăng lên, lá thừa lâu khô và phân bết lại. Đây là điều kiện dễ làm bệnh đường ruột, bệnh vi khuẩn và bệnh nấm phát sinh. Với tằm lớn, nếu giường tằm vừa ẩm vừa nóng, rủi ro càng cao.

Cần lưu ý: lá dâu ướt không tự tạo ra bệnh, nhưng nó làm môi trường trở nên thuận lợi hơn cho mầm bệnh và làm tằm stress tiêu hóa. Khi tằm yếu đi, bệnh dễ bùng phát hơn.

 

5. LÁ DÂU ƯỚT DỄ BỊ HẤP NÓNG, LÊN MEN VÀ HƯ HỎNG

Lá dâu sau mưa nếu bị chất đống, nhét trong bao hoặc vận chuyển xa rất dễ bị hấp nóng. Bên trong đống lá, nước, nhiệt và hô hấp của lá làm nhiệt độ tăng lên. Lá có thể mềm nhũn, đổi mùi, lên men hoặc thối nhẹ trước khi cho tằm ăn.

Lá bị hấp nóng hoặc lên men rất nguy hiểm cho hệ tiêu hóa tằm. Tằm ăn loại lá này dễ giảm ăn, phân xấu, ruột yếu và chậm lớn. Ở tuổi 5, lá hư nóng làm giảm sức ăn rỗi và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến tơ và chất lượng kén.

Vì vậy, khi hái lá trong trời mưa, không được chất lá quá dày, không nén chặt, không để lá trong bao kín lâu. Phải làm tơi và trải mỏng để lá thoát hơi nước và giảm nhiệt.

 

6. LÁ DÂU ƯỚT LÀM TĂNG CÔNG THAY PHÂN VÀ VỆ SINH

Khi cho ăn lá quá ướt, giường tằm nhanh bẩn hơn. Phân khó khô, lá dư dính lại, nền nuôi có mùi, nong hoặc khay dễ ẩm, lưới và giấy lót cũng nhanh hư hơn. Người nuôi phải thay phân sớm hơn, vệ sinh nhiều hơn và tốn công quản lý môi trường hơn.

Nếu không thay phân kịp, môi trường giường tằm sẽ xuống rất nhanh. Khi đó, dù giống tốt và lá dâu ban đầu không quá xấu, đàn tằm vẫn có thể giảm ăn, yếu, bệnh và phát triển không đều.

Trong mùa mưa, quản lý lá ướt và thay phân đúng lúc là hai việc đi cùng nhau. Lá càng ướt, nhà càng bí, mật độ càng dày thì càng phải chú ý thay phân và thông gió.

 

7. TẰM CON ĐẶC BIỆT NHẠY VỚI LÁ DÂU ƯỚT

Tằm con từ tuổi 1 đến tuổi 3 có cơ thể nhỏ, ruột non yếu, da mỏng và dễ bị tác động bởi thay đổi độ ẩm. Giai đoạn này cần độ ẩm không khí cao hơn tằm lớn, nhưng mặt giường vẫn phải sạch và không ướt bết.

Nếu tằm con ăn lá đọng nước, lá thái nhỏ lại càng dễ dính, bết và hư nhanh. Giường tằm con thường được đậy nilon để giữ ẩm, nếu cộng thêm lá ướt thì rất dễ bí khí, đọng hơi nước và tăng bệnh.

Vì vậy, lá cho tằm con sau mưa càng phải được làm ráo kỹ hơn. Lá phải mềm, non, sạch, tươi nhưng không được ướt đọng nước.

 

8. TẰM LỚN TUỔI 4–5 CŨNG RẤT DỄ BỊ ẢNH HƯỞNG

Nhiều người nghĩ tằm lớn khỏe hơn nên có thể chịu được lá ướt. Thực tế, tằm tuổi 4–5 ăn rất nhiều và thải phân rất nhiều, nên chỉ cần lá ướt vài bữa là giường tằm có thể ẩm bết nhanh. Môi trường nóng ẩm ở tuổi 5 là điều kiện rất dễ gây bệnh đường ruột và giảm sức ăn rỗi.

Tuổi 5 là giai đoạn phát triển tuyến tơ. Nếu tằm bị rối loạn tiêu hóa, ăn yếu hoặc stress do môi trường ẩm, tuyến tơ phát triển không tối ưu, kén có thể nhẹ, mỏng, không đều hoặc chín rải rác.

Vì vậy, với tằm lớn, lá dâu sau mưa phải được làm ráo bề mặt, đồng thời cần giãn mật độ, thông gió và thay phân kịp thời.

 

9. NHỮNG THỜI ĐIỂM KHÔNG NÊN CHO ĂN LÁ ƯỚT

Không nên cho tằm ăn lá ướt ở bất kỳ giai đoạn nào, nhưng có những thời điểm cần đặc biệt thận trọng: tằm con, tằm mới ngủ dậy, tằm chuẩn bị ngủ, cuối tuổi 4, đầu tuổi 5, tuổi 5 ăn rỗi mạnh và giai đoạn thời tiết âm u kéo dài.

Tằm mới ngủ dậy có da mới, hệ tiêu hóa vừa hoạt động lại, rất nhạy với lá không phù hợp. Nếu bữa đầu sau dậy lại là lá ướt, tằm dễ ăn kém và phát triển lệch. Tằm chuẩn bị ngủ nếu ăn lá ướt và dư lá, giường tằm dễ ẩm, ảnh hưởng quá trình lột xác.

Trong những ngày mưa kéo dài, nhà tằm đã ẩm sẵn. Nếu tiếp tục đưa lá ướt vào, rủi ro sẽ cộng dồn nhanh.

 

10. CÁCH XỬ LÝ LÁ DÂU HÁI TRONG TRỜI MƯA

Khi bắt buộc phải hái lá trong trời mưa hoặc sau mưa, cần đưa lá về nơi sạch, thoáng, có mái che, tránh nền bẩn và tránh nước mưa tạt. Lá cần được làm tơi, trải mỏng trên bạt sạch, sàn sạch, nong sạch hoặc giá thoáng để nước bề mặt bay đi.

Có thể dùng quạt gió nhẹ để hỗ trợ làm ráo, nhưng không thổi quá mạnh làm lá héo nhanh. Không phơi trực tiếp dưới nắng gắt sau mưa vì lá dễ mất nước, héo và giảm chất lượng. Không chất đống lá dày, không ủ trong bao kín, không nén lá.

Mục tiêu là: lá không còn nước đọng, không nhỏ nước, không nóng, không lên men, nhưng vẫn còn tươi và mát.

 

11. LÀM RÁO LÁ KHÁC VỚI LÀM HÉO LÁ

Làm ráo lá là làm bay nước bám trên bề mặt lá. Làm héo lá là làm mất nước bên trong mô lá. Đây là hai việc hoàn toàn khác nhau.

Tằm cần lá ráo bề mặt nhưng vẫn tươi bên trong. Nếu để lá quá lâu, quạt quá mạnh hoặc phơi quá nắng, lá sẽ héo. Lá héo làm tằm thiếu nước, giảm ăn và ảnh hưởng đến tiêu hóa. Đặc biệt ở tuổi 5, lá héo kéo dài làm tằm ăn rỗi kém và kén nhẹ.

Vì vậy, xử lý lá sau mưa phải cân bằng: không cho ăn khi lá còn ướt, nhưng cũng không để lá khô héo quá mức.

 

12. CÓ NÊN RỬA LÁ DÂU SAU MƯA KHÔNG?

Thông thường không cần rửa lá dâu sau mưa nếu nguồn lá sạch, không dính bùn đất và không nghi nhiễm hóa chất. Rửa lá sẽ làm lá ướt thêm, dễ dập và tốn thời gian làm ráo.

Nếu lá dính bùn, đất hoặc nước bẩn, tốt nhất nên loại bỏ phần lá quá bẩn hoặc không dùng lô lá đó cho tằm, nhất là tằm con. Không nên dùng cách rửa để xử lý lá nghi nhiễm thuốc bảo vệ thực vật, phân bón lá hoặc hóa chất. Lá nghi nhiễm hóa chất thì phải loại bỏ, không được rửa rồi cho ăn.

Với tằm, an toàn nguồn lá quan trọng hơn tận dụng lá.

 

13. CÁCH CHO ĂN SAU KHI LÁ ĐÃ RÁO

Sau khi lá đã ráo bề mặt, cần kiểm tra lại mùi lá, độ tươi, độ nóng trong đống lá và độ sạch. Nếu lá vẫn tươi, mát, không mùi lạ, không héo và không còn nước đọng, có thể cho tằm ăn.

Trong những ngày mưa, nên rải lá vừa phải, không rải quá dày một lần. Cần quan sát lượng lá dư trước bữa tiếp theo. Nếu lá dư nhiều, phải giảm lượng hoặc kiểm tra tằm có bị lạnh ẩm, ăn kém hay không.

Với tằm lớn, nên kết hợp tăng thông gió nhẹ, giãn mật độ và thay phân đúng lúc để giảm ẩm cục bộ. Với tằm con, cần giữ ấm – ẩm phù hợp nhưng không đậy kín quá mức khi giường đã ẩm.

 

14. KHI ĐÃ LỠ CHO TẰM ĂN LÁ ƯỚT THÌ XỬ LÝ THẾ NÀO?

Nếu mới cho ăn lá ướt và phát hiện sớm, cần theo dõi mặt giường tằm. Nếu lá còn quá ướt, dư nhiều hoặc giường bắt đầu bết, nên loại bỏ phần lá dư ướt khi phù hợp và thay bằng lá đã ráo ở bữa sau.

Cần tăng thông gió nhẹ, không thổi gió trực tiếp quá mạnh vào tằm. Nếu giường tằm ẩm, phân bết hoặc có mùi, cần thay phân sớm hơn. Với tằm lớn, có thể dùng lưới để lọc tằm sang giường sạch nếu điều kiện cho phép.

Nếu tằm đã có dấu hiệu phân lỏng, ăn yếu, bò tản hoặc chết rải rác, cần dừng ngay lá ướt, chuyển sang lá sạch – ráo – tươi, kiểm tra nhiệt độ, độ ẩm, mật độ và vệ sinh giường tằm.

 

15. QUẢN LÝ NHÀ TẰM TRONG NHỮNG NGÀY MƯA KÉO DÀI

Trong những ngày mưa kéo dài, lá dâu ướt chỉ là một phần của vấn đề. Nhà tằm thường cũng lạnh hơn, ẩm hơn, ít nắng, nền lâu khô và thông gió khó hơn. Do đó, cần quản lý tổng thể.

Cần chống mưa tạt, giữ nền khô, không để nước đọng, tăng thông gió có kiểm soát, tránh gió lùa lạnh trực tiếp, thay phân đúng lúc và không nuôi quá dày. Nếu lạnh ẩm nặng, có thể cần sưởi sạch hoặc hút ẩm cơ học tùy điều kiện.

Không nên đóng kín nhà tằm hoàn toàn để tránh mưa, vì sẽ làm bí khí và ẩm tăng. Cũng không nên mở cửa rộng khi mưa tạt hoặc gió lạnh mạnh. Cách đúng là điều chỉnh thông gió nhẹ, ổn định và phù hợp theo tuổi tằm.

 

16. NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP

Sai lầm thứ nhất là nghĩ lá dâu càng ướt càng nhiều nước cho tằm. Thực tế, tằm cần nước trong mô lá, không cần nước đọng trên mặt lá.

Sai lầm thứ hai là hái lá mưa rồi chất đống trong bao kín. Lá rất dễ hấp nóng, lên men và có mùi.

Sai lầm thứ ba là cho tằm con ăn lá ướt rồi đậy nilon kín. Cách này dễ làm giường tằm bí ẩm và tăng bệnh.

Sai lầm thứ tư là dùng quạt mạnh để làm ráo lá nhưng để lá héo quá mức. Lá héo cũng không tốt cho tằm.

Sai lầm thứ năm là rửa lá nghi nhiễm hóa chất rồi cho tằm ăn. Lá nghi nhiễm thuốc hoặc hóa chất phải loại bỏ.

Sai lầm thứ sáu là chỉ xử lý lá mà không xử lý nhà tằm. Mùa mưa cần kiểm soát cả lá, nền, phân, thông gió và mật độ.

 

TÓM TẮT BÀI VIẾT

Lá dâu hái trong trời mưa phải được để ráo nước trước khi cho tằm ăn vì nước đọng trên bề mặt lá có thể làm giường tằm ẩm bết, phân khó khô, lá dư nhanh hư, mầm bệnh phát triển và tằm dễ rối loạn tiêu hóa. Tằm cần lá dâu tươi, sạch, đủ nước sinh lý bên trong lá, nhưng bề mặt lá phải ráo.

Lá dâu ướt đặc biệt nguy hiểm với tằm con, tằm mới ngủ dậy, tằm cuối tuổi 4, đầu tuổi 5 và trong những ngày thời tiết âm u kéo dài. Với tằm lớn tuổi 4–5, lá ướt kết hợp với phân nhiều, mật độ dày và nhà tằm bí ẩm sẽ làm nguy cơ bệnh tăng rất nhanh.

Cách xử lý đúng là trải lá mỏng nơi sạch, thoáng, có mái che; dùng quạt nhẹ nếu cần; không chất đống, không ủ kín, không phơi nắng gắt; chỉ cho ăn khi lá không còn nước đọng nhưng vẫn tươi và mát. Nuôi tằm mùa mưa cần quản lý đồng bộ: lá dâu ráo, nhà tằm khô thoáng, mật độ phù hợp, thay phân đúng lúc và thông gió có kiểm soát.

 

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

Người đọc có thể tham khảo thêm các bài viết liên quan trên website Tây Nguyên Silk:

Có cần bổ sung thêm nước cho tằm khi ăn lá dâu không?

Tằm thiếu nước do ăn lá dâu héo sẽ như thế nào?

Cách nuôi tằm lớn: kỹ thuật nuôi tằm kén để đạt năng suất cao

Kỹ thuật nuôi tằm con tuổi 1–3

Nhiệt độ và độ ẩm ảnh hưởng như thế nào tới sự sống và phát triển của tằm?

Làm cách nào để tăng nhiệt độ và giảm độ ẩm cao trong phòng nuôi tằm vào mùa mưa mà vẫn thông thoáng?

Các dấu hiệu của tằm bị ngộ độc và biện pháp xử lý

Sản phẩm và nhóm giải pháp kỹ thuật liên quan:

Dinh dưỡng bổ sung cho tằm tuổi 4–5 Grown Super: hỗ trợ dinh dưỡng, thể trạng, sức đề kháng và quá trình phát triển tuyến tơ trong giai đoạn tằm lớn, đặc biệt khi điều kiện thời tiết bất lợi hoặc lá dâu kém dinh dưỡng làm tằm ăn rỗi kém.

Men vi sinh tiêu hóa Erich Way USA – hỗ trợ hệ ruột cho tằm: hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, dùng sau stress hoặc sau kháng sinh theo hướng dẫn kỹ thuật.

Nano Silver 500ppm – dung dịch sát trùng khi đang nuôi tằm: hỗ trợ giảm áp lực vi khuẩn, nấm và mầm bệnh trong nhà tằm khi sử dụng đúng hướng dẫn, không phun lên lá dâu cho tằm ăn, không làm giường tằm ẩm kéo dài.

Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm: nhóm sản phẩm, dụng cụ, vật tư và giải pháp kỹ thuật phục vụ nuôi tằm hiện đại.

 

TÂY NGUYÊN SILK – ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI NUÔI TẰM

Tây Nguyên Silk xây dựng hệ thống kiến thức nuôi tằm dựa trên thực tế sản xuất và nền tảng sinh học của con tằm. Trong nuôi tằm, nhiều rủi ro lớn bắt đầu từ những chi tiết nhỏ như lá dâu quá ướt, giường tằm ẩm bết, thông gió kém hoặc thay phân chậm.

Nuôi tằm hiệu quả là cho tằm ăn lá dâu đúng trạng thái: tươi nhưng không ướt, sạch nhưng không nhiễm hóa chất, đủ nước sinh lý nhưng không làm giường tằm ẩm bệnh.

 

THÔNG TIN KẾT NỐI – CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT

Nếu bạn đang nuôi tằm, hoặc muốn tìm hiểu sâu và chuẩn hóa kiến thức – kỹ thuật – quy trình ngành dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại – miễn phí
Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/