VÌ SAO CÓ NGƯỜI NÓI NUÔI TẰM NGÀY CÀNG KHÓ?

Nhiều hộ nuôi tằm thắc mắc: trước đây không sát trùng sau mỗi lứa, nuôi gối đầu liên tục, không dùng thuốc phòng bệnh hay dinh dưỡng bổ sung mà tằm vẫn khỏe, ít bệnh, kén đạt. Nhưng hiện nay, tằm lại khó nuôi hơn, bệnh liên tục, hao hụt lớn, tằm chết nhiều, kén chết trong tăng, tốn lá dâu và dễ lỗ tiền giống. Nguyên nhân không nằm ở một yếu tố đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng của mầm bệnh tích lũy, thời tiết bất lợi, lá dâu không ổn định, mật độ nuôi cao và cách làm cũ không còn phù hợp với điều kiện mới.

1. TRƯỚC ĐÂY NUÔI ĐẠT KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ CÁCH LÀM ĐÓ LUÔN ĐÚNG

Trong nuôi tằm, có những cách làm từng đạt hiệu quả trong một giai đoạn nhất định, nhưng không có nghĩa là sẽ đúng mãi. Khi nhà tằm còn mới, mầm bệnh còn thấp, thời tiết thuận lợi, lá dâu tốt, mật độ nuôi chưa cao thì dù người nuôi chưa sát trùng kỹ, chưa có quy trình phòng bệnh rõ ràng, tằm vẫn có thể khỏe và cho kén tốt.

Nhưng sau nhiều lứa nuôi liên tục, nhất là nuôi gối đầu, nhà tằm không có thời gian nghỉ, phân, lá dư, bụi tơ, xác tằm, kén hư và mầm bệnh bắt đầu tích lũy. Ban đầu chưa thấy rõ, nhưng khi gặp mùa mưa, độ ẩm cao, lá dâu xấu hoặc tằm yếu, bệnh sẽ bùng phát nhanh.

Vì vậy, câu “trước đây không làm vẫn đạt” chỉ đúng trong điều kiện trước đây. Khi điều kiện thay đổi, cách nuôi cũng phải thay đổi.

2. MẦM BỆNH TÍCH LŨY LÀ NGUYÊN NHÂN LỚN NHẤT

Mỗi lứa tằm đều để lại trong nhà nuôi rất nhiều chất hữu cơ: phân, lá thừa, xác tằm chết, tơ vụn, bụi lá, kén hư, nhộng chết và rác từ giường tằm. Nếu không vệ sinh – sát trùng kỹ sau mỗi lứa, đây sẽ là môi trường để vi khuẩn, nấm và virus tồn tại.

Khi nuôi lứa sau, tằm con được đưa vào môi trường đã có sẵn mầm bệnh. Tằm con yếu từ đầu thì đến tuổi 4–5 rất dễ bùng bệnh: phân ướt, phân dây, phân hôi, Flacherie, bệnh mủ, hoại huyết, nấm vôi hoặc chết rải rác.

Đây là lý do có những nhà tằm càng nuôi càng khó, càng dùng thuốc càng không bền, cứ đến tuổi lớn là bệnh tái phát.

Tham khảo thêm: Tổng hợp các bệnh thường gặp trên tằm dâu và cách phòng trị.

3. NUÔI GỐI ĐẦU LÀM BỆNH DỄ LÂY TỪ LỨA NÀY SANG LỨA KHÁC

Nuôi gối đầu giúp tận dụng nhà tằm và tăng số lứa, nhưng nếu không phân khu rõ ràng thì rủi ro rất cao. Khi tua này chưa gỡ kén, tằm con đã đưa về, nhà tằm không có thời gian dọn sâu, phơi khô, sát trùng và xử lý dụng cụ.

Mầm bệnh từ tằm lớn, phân, lá dư, né, kén hư và khu lên né có thể lây sang tằm con qua tay người chăm, dụng cụ, lối đi, bụi, gió hoặc khu chứa lá. Tằm con là giai đoạn rất nhạy, nếu nhiễm mầm bệnh sớm thì đến tuổi 4–5 bệnh sẽ bùng mạnh hơn.

Nếu muốn nuôi gối đầu, bắt buộc phải có khu tằm con riêng, khu tằm lớn riêng, dụng cụ riêng, lối đi sạch và quy trình sát trùng xen kẽ. Nếu không làm được, nên có thời gian nghỉ nhà tằm giữa các lứa.

4. THỜI TIẾT, ĐỘ ẨM VÀ LÁ DÂU KHÔNG ỔN ĐỊNH HƠN

Hiện nay, thời tiết thất thường hơn: mưa kéo dài, độ ẩm cao, nắng nóng đột ngột, đêm lạnh, ngày nóng, biên độ nhiệt lớn. Tằm rất nhạy với những thay đổi này. Khi nóng ẩm, tằm dễ phân xấu, nhà tằm bí, nấm và vi khuẩn tăng. Khi lạnh ẩm, tằm ăn chậm, kéo dài tuổi, ngủ – dậy không đều. Khi khô nóng, lá nhanh héo, tằm thiếu nước sinh lý và giảm sức ăn.

Lá dâu cũng là yếu tố quan trọng. Lá ướt mưa, lá héo nóng, lá ủ đống, lá quá non, lá quá già hoặc lá nhiễm thuốc bảo vệ thực vật đều có thể làm tằm rối loạn tiêu hóa, yếu ruột, chậm lớn và dễ bệnh.

Vì vậy, nuôi tằm hiện nay không thể chỉ dựa vào cảm giác. Cần đo nhiệt độ – độ ẩm, kiểm soát lá dâu, thông gió tốt, thay phân đúng lúc và giữ giường tằm khô.

Tham khảo thêm: Cách khắc phục độ ẩm cao khi nuôi tằm vào mùa mưa và Vì sao khi hái lá dâu trời mưa phải để ráo nước rồi mới cho tằm ăn?.

5. MẬT ĐỘ NUÔI CAO LÀM BỆNH LAN NHANH

Trước đây nhiều hộ nuôi ít, nhà tằm còn thoáng, mật độ thấp nên bệnh khó bùng phát. Khi thấy nghề có hiệu quả, người nuôi thường tăng số lượng tằm, tăng nong, tăng diện tích sử dụng và nuôi liên tục. Nếu thông gió, thay phân, nhân công và diện tích không tăng tương ứng, nhà tằm sẽ quá tải.

Mật độ dày làm giường tằm nóng, ẩm, phân nhiều, lá dư khó khô và tằm bệnh dễ lây sang tằm khỏe. Đặc biệt ở tuổi 4–5, tằm ăn mạnh, thải phân nhiều, nếu nuôi quá dày thì nguy cơ bệnh đường ruột, nấm, vi khuẩn và hao hụt sẽ tăng rất nhanh.

Nuôi nhiều hơn thì phải quản lý kỹ hơn. Không thể tăng quy mô nhưng vẫn giữ cách làm cũ.

Tham khảo thêm: Kỹ thuật nuôi tằm lớn tuổi 4–5.

6. VÌ SAO KÉN CHẾT TRONG TĂNG?

Kén chết trong thường là hậu quả của tằm yếu trước khi lên né. Tằm có thể vẫn kéo được kén, nhưng bên trong nhộng yếu, nhiễm bệnh, suy kiệt hoặc chết do vi khuẩn, virus, nấm, stress môi trường, ngộ độc nhẹ hoặc lên né không phù hợp.

Nếu tuổi 5 tằm ăn yếu, phân xấu, đường ruột kém, tuyến tơ phát triển không tốt hoặc bệnh âm ỉ, tằm chín sẽ không khỏe. Khi lên né, tằm phải hoạt động liên tục để nhả tơ làm kén. Con nào yếu dễ làm kén mỏng, kén xấu hoặc chết trong kén.

Muốn giảm kén chết trong, phải giữ tằm khỏe từ tuổi 4–5, kiểm soát đường ruột, lá dâu, độ ẩm, mật độ và môi trường lên né.

Tham khảo thêm: Vì sao tằm chín đẹp nhưng không nhả tơ quấn kén?.

7. CÁCH LÀM CŨ KHÔNG CÒN PHÙ HỢP VỚI ĐIỀU KIỆN MỚI

Nuôi tằm hiện nay cần chuyển từ tư duy “nuôi theo thói quen” sang “nuôi theo quản trị rủi ro”. Không phải cứ dùng thuốc nhiều là tốt, nhưng cũng không thể bỏ qua vệ sinh, sát trùng, phòng bệnh và kiểm soát môi trường.

Người nuôi cần hiểu đúng: sát trùng không phải vì lứa nào cũng bệnh, mà để giảm mầm bệnh trước khi bệnh bùng phát. Thuốc phòng bệnh không phải để thay kỹ thuật nuôi, mà để hỗ trợ trong những giai đoạn nguy cơ cao. Dinh dưỡng bổ sung không phải thuốc thần kỳ, mà giúp tằm khỏe hơn khi nền tảng lá dâu và môi trường đã tốt.

Khi điều kiện sản xuất thay đổi, người nuôi cũng phải thay đổi cách làm. Đây là chìa khóa để giảm hao hụt, giảm rủi ro và nuôi tằm bền vững hơn.

Tham khảo thêm: Tri thức, khoa học và công nghệ giúp ngành dâu tằm tơ phát triển bền vững.

8. NGƯỜI NUÔI CẦN LÀM GÌ ĐỂ GIẢM BỆNH?

Sau mỗi lứa, cần dọn sạch phân, lá dư, xác tằm, tơ gốc, kén hư và rác hữu cơ. Nong, khay, lưới, né, dao thái lá, nền, kệ, khu chứa lá và lối đi phải được vệ sinh – sát trùng đúng cách. Nếu lứa trước có bệnh, cần xử lý sâu hơn bình thường.

Cần hạn chế nuôi gối đầu nếu chưa có phân khu rõ. Nếu bắt buộc nuôi gối đầu, phải tách khu tằm con – tằm lớn – khu kén, dùng dụng cụ riêng và chăm khu sạch trước, khu bệnh sau.

Lá dâu phải sạch, tươi, ráo nước, không héo nóng, không nhiễm thuốc. Mùa mưa phải để lá ráo trước khi cho ăn. Nhà tằm cần thông gió, giảm ẩm, nuôi thưa, thay phân đúng lúc và theo dõi phân tằm hằng ngày.

Thuốc và dinh dưỡng cần dùng đúng mục tiêu. Có thể tham khảo Quy trình sử dụng thuốc và dinh dưỡng trong nuôi tằm kén tuổi 4 và tuổi 5, nhưng không nên dùng thuốc để thay thế vệ sinh, lá dâu và môi trường.

TÓM TẮT BÀI VIẾT

Trước đây nuôi tằm dễ, ít bệnh, không sát trùng vẫn đạt vì điều kiện lúc đó có thể thuận lợi: nhà tằm còn ít mầm bệnh, lá dâu tốt, thời tiết ổn định, mật độ thấp và áp lực bệnh chưa cao. Nhưng sau nhiều lứa nuôi liên tục, đặc biệt nuôi gối đầu không vệ sinh kỹ, mầm bệnh tích lũy ngày càng nhiều. Khi gặp thời tiết bất lợi, lá dâu kém, nhà tằm ẩm bí hoặc nuôi quá dày, bệnh sẽ bùng phát mạnh.

Tằm bệnh liên tục, hao hụt lớn, chết nhiều, kén chết trong tăng là dấu hiệu cho thấy hệ thống nuôi đang có rủi ro: mầm bệnh tồn dư, nhà tằm chưa được sát trùng kỹ, lá dâu chưa ổn định, mật độ cao, độ ẩm lớn hoặc dùng thuốc chưa đúng.

Muốn nuôi tằm ổn định hơn, người nuôi cần thay đổi tư duy: không chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ, mà phải quản lý nhà tằm theo hướng sạch – khô – thoáng – đúng mật độ – lá dâu an toàn – phòng bệnh chủ động. Đây là nền tảng để giảm hao hụt, giảm chi phí và nâng hiệu quả nuôi tằm.

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

VÌ SAO CÓ NGƯỜI NÓI NUÔI TẰM NGÀY CÀNG KHÓ?

VÌ SAO CÓ NGƯỜI NÓI NUÔI TẰM NGÀY CÀNG KHÓ?

VÌ SAO CÓ NGƯỜI NÓI NUÔI TẰM NGÀY CÀNG KHÓ?

form liên hệ

Chính sách