Vì sao 1 kg kén tằm chỉ tạo ra khoảng 180 g lụa – phân tích cân bằng vật chất ngành tơ tằm

VÌ SAO 1 KG KÉN TẰM CHỈ TẠO RA KHOẢNG 180 G LỤA? – CÂN BẰNG VẬT CHẤT TRONG NGÀNH TƠ TẰM

 

Trong ngành dâu tằm tơ, có một con số rất nổi tiếng:

1 kg kén tằm → chỉ tạo ra khoảng 160 – 200 g tơ lụa

Điều này khiến nhiều người ngạc nhiên vì khối lượng kén khá lớn nhưng lượng lụa thu được lại rất nhỏ.

Nguyên nhân nằm ở cấu tạo của kén tằm và các hao hụt trong quá trình sản xuất tơ lụa. Để hiểu rõ điều này cần xem xét cân bằng vật chất của toàn bộ quá trình sản xuất tơ tằm.

 

 

CẤU TẠO CỦA KÉN TẰM

Một chiếc kén tằm không chỉ gồm sợi tơ.

Cấu tạo kén gồm hai phần chính:

1️ Nhộng tằm (pupa)
2️ Vỏ kén (cocoon shell)

Tỷ lệ trung bình:

Thành phần	Tỷ lệ
Nhộng tằm	70 – 75%
Vỏ kén	25 – 30%

Như vậy từ 1 kg kén tươi:

• khoảng 700 – 750 g là nhộng

• chỉ 250 – 300 g là vỏ kén

Chính vỏ kén mới là phần chứa sợi tơ.

 

 

THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA SỢI TƠ

Sợi tơ tằm trong vỏ kén không phải hoàn toàn là sợi lụa tinh khiết.

Cấu tạo của sợi tơ gồm:

Thành phần	Tỷ lệ
Fibroin (lõi sợi lụa)	70 – 75%
Sericin (keo tơ)	20 – 25%
Sáp, khoáng, tạp chất	2 – 5%

Trong đó:

• Fibroin là sợi lụa thực sự

• Sericin là lớp keo bao bọc sợi

 

HAO HỤT TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT

Trong quá trình sản xuất tơ lụa, nhiều phần của kén không thể trở thành lụa thành phẩm.

Các hao hụt chính gồm:

1. Nhộng tằm

Nhộng chiếm 70 – 75% trọng lượng kén và không dùng làm tơ.

Phần này thường được sử dụng để:

• làm thức ăn gia súc

• sản xuất dầu nhộng

• chế biến thực phẩm

 

2. Lớp tơ ngoài (floss)

Phần tơ ngoài của kén:

• sợi ngắn

• khó ươm

Thường bị loại bỏ trước khi ươm tơ.

Tỷ lệ hao hụt:

3 – 5%

 

3. Hao hụt trong quá trình ươm tơ

Trong quá trình ươm:

• một số sợi bị đứt

• một số kén không thể kéo hết sợi

Hao hụt khoảng:

5 – 8%

 

4. Khử keo tơ (degumming)

Sau khi ươm tơ, sợi tơ vẫn còn lớp sericin.

Khi khử keo:

• lớp sericin bị loại bỏ

• trọng lượng sợi giảm

Tỷ lệ mất khối lượng:

20 – 30%

 

CÂN BẰNG VẬT CHẤT TỪ 1 KG KÉN

Có thể minh họa cân bằng vật chất như sau:

Giai đoạn	Khối lượng
1 kg kén tươi	1000 g
Nhộng tằm	~720 g
Vỏ kén	~280 g
Loại bỏ tơ ngoài	~20 g
Hao hụt ươm tơ	~30 g
Tơ filament thô	~230 g
Mất sericin khi khử keo	~50 g
Lụa fibroin thực sự	~180 g

Do đó:

1 kg kén → khoảng 160 – 200 g lụa

 

VÌ SAO LỤA TƠ TẰM CÓ GIÁ TRỊ CAO?

Việc sản xuất lụa đòi hỏi:

• nhiều kén tằm

• kỹ thuật ươm tơ

• công nghệ dệt và xử lý

Để tạo ra 1 kg lụa, cần khoảng:

5 – 6 kg kén tằm

Ngoài ra còn cần:

• công lao động lớn

• kỹ thuật cao

• thời gian nuôi tằm

Chính vì vậy lụa tơ tằm thật luôn có giá trị cao trên thị trường.

 

KẾT LUẬN

Từ một chiếc kén tằm nhỏ bé, con người phải trải qua nhiều công đoạn kỹ thuật để tạo ra lụa.

Do cấu tạo kén và các hao hụt trong quá trình sản xuất:

1 kg kén tằm chỉ tạo ra khoảng 160 – 200 g lụa thực sự.

Điều này giải thích vì sao:

• lụa tơ tằm là một trong những vật liệu dệt cao cấp nhất thế giới

• ngành dâu tằm tơ luôn đòi hỏi kỹ thuật và công nghệ cao

 

Nếu bạn đang quan tâm hoặc đã nuôi tằm, muốn tìm hiểu rõ về ngành dâu tằm tơ và muốn chuẩn hoá:
Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website https://taynguyensilk.vn/