TỶ GIÁ USD/VND TĂNG ẢNH HƯỞNG THẾ NÀO ĐẾN GIÁ TƠ LỤA XUẤT KHẨU VÀ NGHỀ TRỒNG DÂU NUÔI TẰM?

TỶ GIÁ USD/VND TĂNG ẢNH HƯỞNG THẾ NÀO ĐẾN GIÁ TƠ LỤA XUẤT KHẨU VÀ NGHỀ TRỒNG DÂU NUÔI TẰM?

 

Theo dữ liệu thương mại quốc tế năm 2024, Việt Nam xuất khẩu khoảng 91,6 triệu USD tơ thô thuộc nhóm HS 5002, đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu tơ thô. Nếu tính chung nhóm hàng silk/tơ lụa, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 140 triệu USD, đứng thứ 4 thế giới trong nhóm quốc gia xuất khẩu tơ lụa. Những con số này cho thấy ngành dâu tằm tơ Việt Nam không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn gắn khá chặt với thị trường xuất khẩu. Vì vậy, khi tỷ giá USD/VND tăng, biến động này có thể tác động trực tiếp đến giá tơ xuất khẩu, giá kén tằm, doanh nghiệp ươm tơ và thu nhập của nông dân trồng dâu nuôi tằm.

 

 

1. Tỷ giá USD/VND tăng là gì?

Tỷ giá USD/VND tăng có nghĩa là cần nhiều đồng Việt Nam hơn để đổi lấy 1 USD. Nói cách khác, đồng VND mất giá so với USD. Ví dụ, nếu trước đây 1 USD đổi được 25.000 đồng, sau đó tăng lên 26.000 đồng, thì cùng một khoản doanh thu 100.000 USD khi quy đổi về Việt Nam sẽ tạo ra số tiền VND cao hơn.

Với các ngành có liên quan đến xuất khẩu như tơ tằm, lụa, sợi tơ, khăn lụa, vải lụa và các sản phẩm thủ công từ tơ lụa, tỷ giá USD là yếu tố rất quan trọng. Nhiều giao dịch xuất khẩu thường được tính bằng USD, trong khi phần lớn chi phí sản xuất trong nước lại chi bằng VND. Vì vậy, khi USD tăng, doanh nghiệp xuất khẩu có thể nhận được nhiều VND hơn sau khi quy đổi doanh thu ngoại tệ.

Tuy nhiên, không thể hiểu đơn giản rằng “USD tăng thì ngành tơ lụa chắc chắn có lợi”. Lợi hay không còn phụ thuộc vào giá bán xuất khẩu, chi phí đầu vào, chi phí logistics, lãi vay, sức mua của khách hàng quốc tế và khả năng chia sẻ lợi ích trong toàn chuỗi từ doanh nghiệp xuất khẩu, cơ sở ươm tơ đến nông dân nuôi tằm.

 

2. USD tăng ảnh hưởng thế nào đến kinh tế Việt Nam?

Khi tỷ giá USD/VND tăng, chi phí nhập khẩu thường có xu hướng tăng theo. Việt Nam vẫn phải nhập khẩu nhiều nhóm hàng quan trọng như xăng dầu, máy móc, thiết bị, phân bón, hóa chất, nguyên liệu sản xuất, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và nhiều loại vật tư phục vụ nông nghiệp – công nghiệp. Khi USD tăng giá, cùng một lượng hàng nhập khẩu sẽ cần nhiều VND hơn để thanh toán.

Điều này có thể tạo áp lực lên lạm phát, giá vận chuyển, giá vật tư, giá hàng hóa và chi phí sản xuất trong nước. Doanh nghiệp sản xuất chịu chi phí cao hơn, người tiêu dùng chịu áp lực giá cả, còn nông dân cũng bị ảnh hưởng bởi phân bón, thuốc, vật tư, nhiên liệu và chi phí vận chuyển tăng.

Tỷ giá tăng cũng có thể ảnh hưởng đến lãi suất, tín dụng và chi phí vay vốn. Nếu áp lực tỷ giá lớn, chính sách tiền tệ có thể phải thận trọng hơn để ổn định thị trường ngoại hối. Điều này làm các doanh nghiệp đang vay vốn để thu mua nguyên liệu, đầu tư máy móc hoặc mở rộng sản xuất phải tính toán kỹ hơn.

Tuy nhiên, USD tăng cũng có mặt tích cực đối với các ngành xuất khẩu. Khi doanh nghiệp bán hàng bằng USD nhưng có nhiều chi phí bằng VND, doanh thu quy đổi có thể tăng. Vì vậy, các ngành như nông sản, thủy sản, dệt may, gỗ, cà phê, hồ tiêu, cao su, tơ lụa và một số sản phẩm thủ công xuất khẩu có thể hưởng lợi nhất định nếu giữ được đơn hàng.

 

3. Vì sao ngành dâu tằm tơ chịu ảnh hưởng rõ từ tỷ giá?

Ngành dâu tằm tơ Việt Nam vừa là ngành nông nghiệp, vừa gắn với công nghiệp chế biến và xuất khẩu. Ở đầu vào là cây dâu, con tằm, kén tằm, kỹ thuật nuôi, phòng bệnh và chất lượng lá dâu. Ở đầu ra là tơ thô, sợi tơ, lụa, khăn lụa, vải lụa và các sản phẩm từ tơ tằm.

Khi tơ thô và sản phẩm tơ lụa được xuất khẩu, giá bán thường chịu ảnh hưởng bởi USD, nhu cầu quốc tế, giá tơ thế giới và sức cạnh tranh với các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan. Vì vậy, tỷ giá USD/VND tăng có thể làm thay đổi lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu, sau đó tác động ngược trở lại giá thu mua tơ, giá kén và động lực sản xuất của người nuôi tằm trong nước.

Nói cách khác, tỷ giá USD không chỉ là câu chuyện của ngân hàng hay ngoại thương, mà có thể ảnh hưởng đến từng hộ trồng dâu nuôi tằm nếu chuỗi sản xuất đó có liên quan đến xuất khẩu.

 

4. Lợi thế của ngành dâu tằm tơ khi USD tăng

Một lợi thế quan trọng của ngành dâu tằm tơ là phần lớn giá trị đầu vào có thể được tạo ra trong nước. Cây dâu trồng tại Việt Nam, tằm nuôi trong nước, kén thu mua trong nước, cơ sở ươm tơ và một phần chuỗi dệt – hoàn thiện cũng có thể thực hiện trong nước. Điều này giúp ngành dâu tằm tơ có khả năng hưởng lợi tốt hơn từ tỷ giá nếu đầu ra xuất khẩu được thanh toán bằng USD.

Khi VND mất giá, những ngành có tỷ lệ nội địa hóa cao thường có lợi thế hơn các ngành phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu. Nếu kiểm soát tốt giống tằm, vùng dâu, kỹ thuật nuôi, phòng bệnh, ươm tơ và chế biến, phần giá trị giữ lại trong nước của ngành dâu tằm tơ có thể khá lớn.

Ngoài ra, ngành dâu tằm tơ có thể tạo việc làm ở nông thôn, tận dụng lao động gia đình, đất nông nghiệp và vùng nguyên liệu địa phương. Nếu phát triển thêm lụa, khăn lụa, sản phẩm thủ công, quà tặng văn hóa, mỹ phẩm từ tơ tằm, trà lá dâu và du lịch trải nghiệm, ngành này không chỉ phụ thuộc vào giá kén hay giá tơ thô mà còn có thể mở rộng sang các sản phẩm giá trị gia tăng cao hơn.

 

5. Tác động đến giá tơ lụa xuất khẩu

Khi VND mất giá so với USD, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam có thể trở nên cạnh tranh hơn. Nếu doanh nghiệp giữ nguyên giá bán bằng USD, khi quy đổi về VND sẽ thu được nhiều tiền hơn.

Ví dụ, một lô hàng tơ xuất khẩu trị giá 100.000 USD. Nếu tỷ giá là 25.000 VND/USD, doanh thu quy đổi là 2,5 tỷ đồng. Nếu tỷ giá tăng lên 26.000 VND/USD, doanh thu quy đổi sẽ là 2,6 tỷ đồng. Phần chênh lệch này có thể giúp doanh nghiệp cải thiện lợi nhuận, bù đắp chi phí hoặc có thêm dư địa để cạnh tranh giá.

Trong thực tế, khi USD tăng, doanh nghiệp xuất khẩu có thể giữ nguyên giá USD để tăng doanh thu quy đổi, giảm nhẹ giá USD để cạnh tranh, hoặc dùng một phần lợi thế tỷ giá để nâng giá thu mua nguyên liệu trong nước. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ có ý nghĩa nếu doanh nghiệp giữ được đơn hàng, chất lượng sản phẩm ổn định và chi phí đầu vào không tăng quá mạnh.

 

6. Tác động đến doanh nghiệp ươm tơ và giá kén tằm

Doanh nghiệp ươm tơ là mắt xích chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tỷ giá. Nếu doanh nghiệp bán tơ cho khách hàng xuất khẩu hoặc bán cho đơn vị dệt lụa có đơn hàng xuất khẩu, tỷ giá USD tăng có thể giúp đầu ra thuận lợi hơn. Khi doanh thu quy đổi tăng, doanh nghiệp có thể có thêm khả năng thu mua kén với giá tốt hơn.

Khi đầu ra xuất khẩu tốt, nhu cầu mua kén của cơ sở ươm tơ có thể tăng. Nếu nguồn cung kén không tăng kịp, giá kén trong nước có khả năng được hỗ trợ. Đây là điểm người nuôi tằm quan tâm nhất, vì giá kén quyết định trực tiếp doanh thu mỗi lứa tằm.

Tuy nhiên, doanh nghiệp ươm tơ cũng chịu áp lực từ chi phí máy móc, phụ tùng, thiết bị, hóa chất, bao bì, điện, vận chuyển và lãi vay. Nếu những chi phí này tăng nhanh, lợi thế từ tỷ giá sẽ bị thu hẹp. Vì vậy, doanh nghiệp ươm tơ chỉ thật sự hưởng lợi khi có đầu ra ổn định, kiểm soát tốt giá mua kén, tồn kho và chất lượng tơ.

 

7. Tác động đến nông dân trồng dâu nuôi tằm

Đối với nông dân nuôi tằm, tỷ giá USD tăng có thể tạo kỳ vọng tích cực vì giá kén có khả năng được hỗ trợ bởi nhu cầu xuất khẩu. Nếu doanh nghiệp ươm tơ bán được tơ với giá tốt, vùng nguyên liệu có thể được hưởng lợi thông qua giá thu mua kén cao hơn hoặc ổn định hơn.

Tuy nhiên, người nuôi tằm cũng chịu áp lực từ chi phí sản xuất. Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, vật tư, thiết bị, thuốc phòng bệnh, men vi sinh, chất sát trùng, bao bì và chi phí vận chuyển có thể tăng khi tỷ giá tăng, nhất là các mặt hàng có nguyên liệu nhập khẩu. Nếu giá kén tăng nhưng chi phí đầu vào tăng mạnh hơn, lợi nhuận thực tế của người nuôi chưa chắc cải thiện.

Vì vậy, người nuôi tằm cần tính toán lại điểm hòa vốn, chi phí lá dâu, chi phí trứng giống, chi phí nhân công, chi phí phòng bệnh, tỷ lệ hao hụt và năng suất kén thực tế. Nếu chỉ nhìn vào giá kén cao mà không hạch toán chi phí, người nuôi rất dễ tưởng là có lời nhưng lợi nhuận ròng không cao.

Với người trồng dâu, tỷ giá tăng có thể gián tiếp tạo cơ hội nếu giá kén tốt làm nhu cầu lá dâu tăng. Nhưng người trồng dâu cũng chịu áp lực từ phân bón, cải tạo đất, công chăm sóc, tưới nước, thu hoạch và vận chuyển. Do đó, vườn dâu phải được đầu tư đúng kỹ thuật, cho lá ổn định, sạch và đủ dinh dưỡng thì mới giúp người nuôi tằm tạo ra kén tốt.

 

8. Tỷ giá USD tăng có làm ngành dâu tằm tơ mở rộng không?

Về lý thuyết, nếu tỷ giá USD/VND tăng, xuất khẩu tơ lụa thuận lợi hơn, giá tơ tốt hơn và giá kén được hỗ trợ, ngành dâu tằm tơ có thể có xu hướng mở rộng. Khi một số ngành khác gặp khó do sức mua yếu, chi phí vốn cao hoặc thị trường đầu ra không ổn định, người dân, cá nhân, tổ chức hoặc doanh nghiệp nông nghiệp có thể quan tâm hơn đến trồng dâu nuôi tằm.

Tuy nhiên, khả năng mở rộng không diễn ra tự động. Nghề nuôi tằm là nghề có yêu cầu kỹ thuật cao, vòng đời sản xuất ngắn nhưng rủi ro lớn. Chỉ cần quản lý không tốt nhiệt độ, độ ẩm, thông thoáng, chất lượng lá dâu, vệ sinh nhà tằm hoặc phòng bệnh, một lứa tằm có thể thất bại rất nhanh.

Vì vậy, tỷ giá USD tăng có thể tạo thêm lực hút cho ngành dâu tằm tơ, nhưng chỉ những mô hình có vườn dâu ổn định, nhà tằm đạt yêu cầu, kỹ thuật rõ ràng, có đầu ra thu mua và kiểm soát tốt chi phí mới có khả năng mở rộng bền vững. Ngược lại, những mô hình tự phát, thiếu kỹ thuật, không có liên kết đầu ra và không kiểm soát được bệnh tằm có thể bị thu hẹp hoặc thất bại.

 

9. Khi nào ngành dâu tằm tơ có xu hướng mở rộng?

Ngành dâu tằm tơ có xu hướng mở rộng khi giá kén duy trì ở mức có lợi trong thời gian đủ dài, doanh nghiệp ươm tơ có đầu ra ổn định, vùng dâu đủ năng suất và người nuôi có kỹ thuật tốt. Nếu chỉ tăng giá ngắn hạn theo thị trường, người mới tham gia rất dễ bị cuốn vào phong trào rồi gặp rủi ro khi giá đảo chiều.

Một yếu tố quan trọng khác là liên kết chuỗi. Nếu người trồng dâu, người nuôi tằm, cơ sở ươm tơ và doanh nghiệp xuất khẩu có liên kết tốt, ngành sẽ có khả năng mở rộng bền vững hơn. Khi có tiêu chuẩn thu mua kén rõ ràng, cơ chế thưởng cho kén chất lượng cao và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân, lợi ích từ xuất khẩu và tỷ giá mới có thể lan tỏa xuống vùng nguyên liệu.

Trong kịch bản tích cực, tỷ giá USD duy trì vùng cao, xuất khẩu tơ lụa ổn định, giá kén tốt, ngành dâu tằm tơ có thể thu hút thêm người tham gia. Nhưng nhóm phát triển tốt nhất sẽ là những người có tư duy sản xuất bài bản, biết hạch toán chi phí và sẵn sàng áp dụng kỹ thuật mới.

 

10. Khi nào ngành dâu tằm tơ có thể bị kìm hãm hoặc thu hẹp?

Ngành dâu tằm tơ có thể bị kìm hãm nếu tỷ giá tăng kéo theo chi phí đầu vào tăng quá mạnh. Khi phân bón, thuốc, vật tư, thiết bị, điện, nhiên liệu, vận chuyển và lãi vay tăng, chi phí sản xuất kén sẽ tăng. Nếu giá kén không tăng tương ứng, lợi nhuận của người nuôi tằm sẽ giảm.

Một rủi ro khác là thị trường xuất khẩu không thuận lợi. Nếu tỷ giá tăng nhưng khách hàng quốc tế giảm mua, ép giá hoặc chuyển sang nguồn cung khác, doanh nghiệp ươm tơ sẽ thận trọng hơn trong thu mua kén. Khi đó, tỷ giá cao không còn là lợi thế rõ rệt.

Ngành cũng có thể bị thu hẹp nếu dịch bệnh trên tằm xảy ra nhiều, vùng dâu không ổn định, thời tiết bất lợi hoặc người nuôi thiếu kỹ thuật. Giá kén cao chỉ có ý nghĩa khi người nuôi bán được kén tốt. Nếu tằm chết, kén xấu, kén nhẹ hoặc hao hụt cao, giá thị trường cao cũng không giúp người nuôi có lợi nhuận.

 

11. Dự báo xu hướng trong thời gian tới

Trong thời gian tới, nếu tỷ giá USD/VND tiếp tục tăng hoặc duy trì ở vùng cao, ngành dâu tằm tơ Việt Nam có thể nằm trong nhóm ngành nông nghiệp có cơ hội hưởng lợi từ xuất khẩu. Đặc biệt, với mặt hàng tơ thô và nhóm sản phẩm silk/tơ lụa đã có vị trí nhất định trên thị trường quốc tế, Việt Nam có nền tảng để tiếp tục phát triển nếu giữ được chất lượng sản phẩm.

Tuy nhiên, xu hướng của ngành nhiều khả năng không phải là mở rộng ồ ạt, mà là mở rộng có chọn lọc. Những vùng có truyền thống trồng dâu nuôi tằm, có cơ sở ươm tơ, có đầu ra thu mua và có kỹ thuật tốt sẽ có cơ hội phát triển hơn. Những hộ nuôi tự phát, kỹ thuật yếu, không kiểm soát được chi phí và dịch bệnh có thể bị đào thải.

Có thể dự báo rằng nhóm hộ nuôi tằm giỏi, có vườn dâu tốt và quản lý bệnh tốt sẽ tiếp tục duy trì hoặc tăng quy mô nếu giá kén ổn định. Một số cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp nông nghiệp cũng có thể quan tâm hơn đến ngành dâu tằm tơ vì đây là ngành vừa có yếu tố nông nghiệp, vừa có đầu ra xuất khẩu, vừa có khả năng phát triển sản phẩm giá trị gia tăng.

 

12. Người nuôi tằm nên làm gì?

Trong giai đoạn tỷ giá biến động, người nuôi tằm cần theo dõi giá kén, giá lá dâu, chi phí đầu vào và nhu cầu thu mua tại địa phương. Không nên mở rộng quy mô chỉ vì nghe tin USD tăng. Điều quan trọng hơn là phải biết giá thành thực tế của 1 kg kén, tỷ lệ hao hụt, năng suất bình quân mỗi hộp trứng và mức giá kén hòa vốn.

Người nuôi cần ưu tiên nâng chất lượng kén thay vì chỉ chạy theo sản lượng. Kén tốt, đồng đều, sạch, ít bệnh, tỷ lệ lên tơ cao sẽ có khả năng được thu mua tốt hơn trong mọi điều kiện thị trường. Khi thị trường xuất khẩu thuận lợi, kén chất lượng cao là nhóm hưởng lợi đầu tiên.

Đối với người mới muốn tham gia ngành, nên bắt đầu từ quy mô nhỏ, học kỹ thuật trước, tính chi phí trước và tìm đầu ra trước. Không nên đầu tư lớn ngay từ đầu nếu chưa có kinh nghiệm nuôi tằm, chưa có vùng dâu ổn định hoặc chưa hiểu rõ rủi ro bệnh tằm.

 

Lời kết

Tỷ giá USD/VND tăng có thể tạo lợi thế cho ngành tơ lụa xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt ở khâu bán hàng ra thị trường quốc tế và quy đổi doanh thu ngoại tệ về VND. Với vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu tơ thô và nhóm hàng tơ lụa đáng chú ý trên thế giới, Việt Nam có cơ hội hưởng lợi nếu duy trì được chất lượng sản phẩm, ổn định vùng nguyên liệu và giữ được đơn hàng xuất khẩu.

Tuy nhiên, lợi ích này không tự động đến với tất cả mọi người trong chuỗi. Doanh nghiệp có thể hưởng lợi nếu kiểm soát tốt chi phí và hợp đồng xuất khẩu. Cơ sở ươm tơ có thể hưởng lợi nếu mua được kén chất lượng và bán được tơ ổn định. Nông dân nuôi tằm chỉ thực sự có lợi nếu giá kén tăng cao hơn mức tăng chi phí đầu vào và đàn tằm đạt năng suất, chất lượng tốt.

Về xu hướng, tỷ giá USD tăng có thể làm ngành dâu tằm tơ trở nên hấp dẫn hơn, nhất là khi một số ngành khác gặp khó khăn. Tuy nhiên, đây không phải là ngành dễ làm theo phong trào. Nghề trồng dâu nuôi tằm đòi hỏi kỹ thuật, sự cẩn thận, quy trình phòng bệnh, vùng dâu ổn định và đầu ra rõ ràng.

Do đó, ngành dâu tằm tơ Việt Nam trong thời gian tới có thể có cơ hội mở rộng, nhưng nhiều khả năng là mở rộng có chọn lọc. Những mô hình có kỹ thuật tốt, liên kết tốt và chất lượng kén cao sẽ phát triển. Những mô hình tự phát, thiếu kỹ thuật, không kiểm soát chi phí và dịch bệnh có thể bị thu hẹp hoặc đào thải.

Tỷ giá USD tăng là một cơ hội. Nhưng để cơ hội đó trở thành lợi nhuận thật sự, người trồng dâu, người nuôi tằm, cơ sở ươm tơ và doanh nghiệp tơ lụa cần cùng nâng chất lượng, giảm rủi ro, minh bạch chi phí và xây dựng liên kết bền vững.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, muốn tìm hiểu rõ hơn về kỹ thuật nuôi tằm, trồng dâu, kinh tế nghề dâu tằm tơ, quy trình vận hành, vật tư, thiết bị và các giải pháp hỗ trợ trong sản xuất, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/