TUYẾN TƠ CỦA TẰM DÂU: CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG

TUYẾN TƠ CỦA TẰM DÂU: CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG

 

Ở tằm dâu, kén không phải được “tạo ra” ở thời điểm quay kén, mà đã được chuẩn bị từ trước đó nhiều ngày thông qua sự phát triển của tuyến tơ. Có thể nói, tuyến tơ là “nhà máy sản xuất tơ sống”, còn quay kén chỉ là giai đoạn giải phóng sản phẩm.

 

   

 

 

1. TUYẾN TƠ LÀ GÌ?

Ở tằm dâu (Bombyx mori), tuyến tơ là:

• Cơ quan bài tiết chuyên biệt

• Nguồn gốc từ biểu mô ruột trước

• Phát triển cực mạnh trong tuổi 4–5

Đến cuối tuổi 5:

• Tuyến tơ có thể chiếm 30–40% khối lượng cơ thể tằm

• Chiều dài tuyến tơ gấp nhiều lần chiều dài thân

> Không có tuyến tơ phát triển tốt → không thể có kén to, kén nặng.

 

2. CẤU TẠO TUYẾN TƠ CỦA TẰM DÂU

Tuyến tơ gồm ba phần chính, nối tiếp nhau từ sau ra trước:

2.1. Tuyến tơ sau (Posterior silk gland)

• Nơi tổng hợp fibroin

• Hoạt động như:

  • “Xưởng sản xuất protein tơ”

• Fibroin chiếm:

  • ~70–75% khối lượng tơ kén

> Chất lượng kén phụ thuộc mạnh nhất vào hoạt động của tuyến tơ sau.

 

2.2. Tuyến tơ giữa (Middle silk gland)

• Tiết sericin (chất keo bao sợi)

• Bao bọc fibroin, giúp:

  • Hai sợi fibroin dính lại

  • Tạo sợi tơ hoàn chỉnh

> Sericin quyết định:

• Độ dính

• Độ bền lớp vỏ kén

 

2.3. Tuyến tơ trước (Anterior silk gland)

• Không tạo protein mới

• Có chức năng:

  • Dẫn tơ

  • Điều chỉnh độ nhớt

  • Chuẩn bị cho quá trình nhả tơ

> Đây là “ống định hình” trước khi tơ ra ngoài.

 

3. CHỨC NĂNG SINH LÝ CỦA TUYẾN TƠ

3.1. Tổng hợp và dự trữ protein tơ

• Amino acid từ lá dâu
  → ruột giữa
  → hemolymph
  → tuyến tơ

Tại đây:

• Fibroin và sericin được tổng hợp

• Dự trữ ở dạng dung dịch đậm đặc

> Quá trình này diễn ra trước khi quay kén, không phải lúc quay.

 

3.2. Điều hoà theo hormone

• Ecdysone kích hoạt chuyển từ ăn → quay kén

• Juvenile hormone giảm → dừng tăng trưởng cơ thể

> Tuyến tơ chỉ hoạt động tối đa khi hormone đúng nhịp.

 

3.3. Tạo sợi tơ liên tục

Khi quay kén:

• Dịch tơ được:

  • Ép

  • Kéo

  • Định hình

• Tạo sợi liên tục dài hàng trăm mét

> Chất lượng sợi phụ thuộc độ ổn định sinh lý trước đó, không chỉ kỹ thuật quay.

 

4. SỰ PHÁT TRIỂN TUYẾN TƠ QUA CÁC TUỔI TẰM

• Tuổi 1–2: tuyến tơ rất nhỏ

• Tuổi 3: bắt đầu phát triển

• Tuổi 4: tăng trưởng nhanh

• Tuổi 5: phát triển bùng nổ (quyết định kén)

> Nếu dinh dưỡng hoặc môi trường sai ở tuổi 4–5, tuyến tơ không thể “bù” về sau.

 

5. VÌ SAO TUYẾN TƠ RẤT NHẠY CẢM VỚI STRESS?

Tuyến tơ:

• Tiêu tốn rất nhiều năng lượng

• Phụ thuộc:

  • Hô hấp

  • Tuần hoàn (hemolymph)

  • Cân bằng hormone

Stress do:

• Nhiệt – ẩm cao

• Khí độc

• Rung, ồn

• Ánh sáng mạnh

→ Làm:

• Giảm tổng hợp protein tơ

• Tuyến tơ nhỏ

• Kén nhẹ, vỏ mỏng

 

6. MỐI LIÊN HỆ GIỮA TUYẾN TƠ VÀ CHẤT LƯỢNG KÉN

Tuyến tơ	Kết quả kén
Phát triển tốt	Kén to, nặng, sợi dài
Phát triển kém	Kén nhỏ, nhẹ
Phát triển không đồng đều	Kén méo, không đều

> Kén là “tấm gương” phản ánh tình trạng tuyến tơ.

 

7. Ý NGHĨA THỰC TIỄN TRONG NUÔI TẰM

Hiểu đúng tuyến tơ giúp người nuôi:

• Không chỉ “nuôi cho ăn nhiều”

• Mà nuôi để:

  • Tuyến tơ phát triển tối đa

• Ưu tiên:

  • Tuổi 4–5

  • Môi trường ổn định

  • Giảm stress

Đây là nền tảng kỹ thuật trong quy trình nuôi tằm tạo kén chất lượng cao của Tây Nguyên Silk.

 

KẾT LUẬN

Tuyến tơ của tằm dâu là cơ quan trung tâm quyết định giá trị kinh tế của con tằm. Với cấu tạo ba phần chuyên hoá và chức năng tổng hợp – dự trữ – kéo sợi protein tơ, tuyến tơ chỉ phát huy tối đa khi dinh dưỡng, môi trường và hormone được duy trì đúng nhịp sinh lý. Nuôi tằm hiệu quả không phải là “đợi đến lúc quay kén”, mà là bảo vệ và nuôi dưỡng tuyến tơ ngay từ đầu tuổi 4.

 

NẾU BẠN ĐANG QUAN TÂM HOẶC ĐÃ NUÔI TẰM, MUỐN TÌM HIỂU RÕ VỀ NGÀNH DÂU TẰM TƠ VÀ MUỐN CHUẨN HOÁ:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/