TUỔI TẰM VÀ NHIỆT ĐỘ, ĐỘ ẨM TƯƠNG ỨNG TRONG NUÔI TẰM DÂU

Trong nuôi tằm dâu, mỗi tuổi tằm có yêu cầu khác nhau về nhiệt độ, độ ẩm, độ thông thoáng và chất lượng lá dâu. Tằm nhỏ cần môi trường ấm hơn, ẩm hơn để tránh mất nước và hỗ trợ lột xác. Tằm lớn cần môi trường mát hơn, thoáng hơn, giường tằm khô sạch hơn để ăn rỗi tốt, hạn chế bệnh và tạo kén chất lượng. Kiểm soát đúng nhiệt độ – độ ẩm theo từng tuổi là một trong những nền tảng quan trọng giúp đàn tằm khỏe, đồng đều và đạt năng suất kén cao.

 

 

1. TUỔI TẰM LÀ GÌ?

Tuổi tằm là các giai đoạn phát triển của ấu trùng tằm từ khi nở ra khỏi trứng đến khi tằm chín, ngừng ăn và chuẩn bị nhả tơ làm kén. Trong chu kỳ nuôi thương phẩm, tằm thường trải qua 5 tuổi: tuổi 1, tuổi 2, tuổi 3, tuổi 4 và tuổi 5.

Giữa các tuổi, tằm có giai đoạn “ngủ” để lột xác. Sau mỗi lần lột xác, tằm bước sang tuổi mới, cơ thể lớn hơn, sức ăn tăng lên và yêu cầu môi trường cũng thay đổi. Tằm tuổi nhỏ thường cần nhiệt độ và độ ẩm cao hơn, trong khi tằm tuổi lớn cần môi trường thoáng, sạch và khô hơn.

Nếu người nuôi không điều chỉnh nhiệt độ – độ ẩm theo tuổi tằm, đàn tằm có thể ăn kém, ngủ không đều, lột xác khó, phân xấu, phát triển không đồng đều, dễ bệnh và giảm chất lượng kén.

 

2. BẢNG NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM PHÙ HỢP THEO TUỔI TẰM

Có thể tham khảo khung kỹ thuật chung như sau:

Giai đoạn	Nhiệt độ phù hợp	Độ ẩm phù hợp	Đặc điểm cần chú ý
Tằm tuổi 1	28–29°C	85–90%	Tằm rất nhỏ, dễ mất nước, cần lá non mềm và môi trường ổn định
Tằm tuổi 2	27–28°C	85–88%	Vẫn cần ấm ẩm cao, nhưng phải giữ giường sạch, tránh ẩm bết
Tằm tuổi 3	26–27°C	80–85%	Bắt đầu tăng sức ăn, cần thoáng hơn và quản lý ngủ – dậy đều
Tằm tuổi 4	25–26°C	75–80%	Giai đoạn chuyển sang tằm lớn, cần giãn mật độ, thay phân, lọc tằm
Tằm tuổi 5	24–25°C	70–75%	Giai đoạn ăn rỗi, cần lá tốt, thông gió tốt, giường khô sạch
Tằm lên né	26–28°C	65–75%	Cần né sạch, khô, thoáng; gió nhẹ, ánh sáng dịu, không ẩm bết

Các con số trên là khung tham khảo. Trong thực tế, người nuôi cần điều chỉnh theo giống tằm, mùa vụ, kiểu nhà tằm, mật độ nuôi, vùng khí hậu, chất lượng lá dâu và phản ứng thực tế của đàn tằm.

 

3. TẰM TUỔI 1: CẦN ẤM, ẨM VÀ LÁ DÂU NON MỀM

Tằm tuổi 1 là giai đoạn mới nở, cơ thể rất nhỏ, da mỏng, khả năng giữ nước yếu và sức ăn còn nhẹ. Giai đoạn này nên giữ nhiệt độ khoảng 28–29°C, độ ẩm khoảng 85–90%.

Nếu nhiệt độ thấp, tằm tuổi 1 ăn chậm, yếu, dễ ngủ không đều và chậm lớn. Nếu độ ẩm quá thấp, tằm dễ mất nước, co thân, lột xác khó và hao hụt. Ngược lại, nếu độ ẩm quá cao nhưng giường tằm bị ướt, lá dư bết, phân không khô, nấm và vi khuẩn có thể phát sinh.

Tằm tuổi 1 cần lá dâu non, mềm, sạch, cắt nhỏ phù hợp. Không cho ăn lá già, lá héo, lá ướt hoặc lá nhiễm thuốc. Đây là giai đoạn đặt nền cho độ đồng đều của cả lứa.

 

4. TẰM TUỔI 2: VẪN CẦN ẤM ẨM NHƯNG PHẢI GIỮ SẠCH

Tằm tuổi 2 lớn hơn tuổi 1, sức ăn tăng lên nhưng vẫn thuộc nhóm tằm nhỏ. Nhiệt độ phù hợp khoảng 27–28°C, độ ẩm khoảng 85–88%.

Ở tuổi này, tằm vẫn cần môi trường ấm và đủ ẩm để ăn, ngủ và lột xác thuận lợi. Tuy nhiên, người nuôi phải chú ý giữ giường tằm sạch. Độ ẩm cao không có nghĩa là để lá thừa, phân và nền nuôi bị ẩm bết.

Lá dâu cho tuổi 2 vẫn nên là lá non, mềm, tươi, sạch và ráo bề mặt. Nếu lá héo hoặc quá dai, tằm ăn kém. Nếu lá ướt hoặc dập úng, tằm dễ rối loạn tiêu hóa.

 

5. TẰM TUỔI 3: BẮT ĐẦU CHUYỂN MẠNH VỀ SỨC ĂN

Tằm tuổi 3 là giai đoạn chuyển tiếp từ tằm nhỏ sang giai đoạn phát triển mạnh hơn. Nhiệt độ phù hợp khoảng 26–27°C, độ ẩm khoảng 80–85%.

Ở tuổi 3, tằm bắt đầu ăn nhiều hơn, phân nhiều hơn và yêu cầu thông thoáng tốt hơn so với tuổi 1–2. Nếu nhà tằm quá kín, quá ẩm, giường tằm dễ bẩn và bệnh đường ruột có thể xuất hiện.

Đây cũng là tuổi cần quan sát độ đồng đều của đàn. Nếu đàn tằm lệch từ tuổi 3, khi chuyển sang tuổi 4–5 sẽ khó quản lý hơn. Người nuôi cần chú ý thời điểm ngủ – dậy, không cho ăn quá sớm sau ngủ và không để tằm đói quá lâu khi đã dậy đều.

 

6. TẰM TUỔI 4: GIAI ĐOẠN CHUYỂN SANG TẰM LỚN

Tằm tuổi 4 là giai đoạn tằm lớn bắt đầu rõ. Nhiệt độ phù hợp khoảng 25–26°C, độ ẩm khoảng 75–80%. So với tằm nhỏ, tuổi 4 cần môi trường thoáng hơn, mật độ rộng hơn và giường tằm sạch hơn.

Ở tuổi 4, tằm ăn nhiều, thải phân nhiều, hô hấp mạnh hơn. Nếu giữ ẩm quá cao hoặc nuôi quá dày, giường tằm dễ nóng, bí, bết phân và tăng nguy cơ bệnh. Vì vậy, cần giãn mật độ, thay phân và lọc tằm đúng thời điểm.

Khi tằm dậy tuổi 4 đều, có thể cho ăn 1–2 nước dâu rồi thả lưới lọc tằm, thay phân để giữ đàn khỏe. Khi tằm ngủ tuổi 4, nếu đàn ngủ đạt khoảng 90–95%, có thể lọc bỏ nhóm tằm trốn ngủ, tằm còi, tằm lệch tuổi để chuẩn bị cho tuổi 5 đồng đều hơn.

 

7. TẰM TUỔI 5: GIAI ĐOẠN ĂN RỖI, QUYẾT ĐỊNH KÉN

Tằm tuổi 5 là giai đoạn quan trọng nhất đối với năng suất kén. Nhiệt độ phù hợp khoảng 24–25°C, độ ẩm khoảng 70–75%. Tuổi này cần môi trường mát, thoáng, sạch, không bí khí và không ẩm bết.

Tuổi 5 là giai đoạn tằm ăn nhiều nhất, phát triển tuyến tơ mạnh nhất và tích lũy nguyên liệu để làm kén. Nếu nhiệt độ quá cao, tằm stress, ăn kém, mất nước và chín không đều. Nếu độ ẩm quá cao, phân bết, bệnh đường ruột và bệnh nấm tăng. Nếu độ ẩm quá thấp, lá dâu nhanh héo, tằm thiếu nước và ăn rỗi kém.

Lá dâu tuổi 5 phải tươi, sạch, đủ dinh dưỡng, không quá già xơ, không héo, không ướt và không nhiễm hóa chất. Đây là giai đoạn cần quản lý rất kỹ lá dâu, mật độ, thay phân, thông gió và sức ăn của đàn tằm.

 

8. GIAI ĐOẠN TẰM LÊN NÉ: CẦN KHÔ THOÁNG VỪA PHẢI

Khi tằm chín và lên né, điều kiện môi trường cần thay đổi so với lúc ăn rỗi. Nhiệt độ thường nên ở khoảng 26–28°C, độ ẩm khoảng 65–75%, thông gió nhẹ, ánh sáng dịu, không gió mạnh, không nắng trực tiếp và không mùi hóa chất.

Nếu độ ẩm quá cao, kén dễ bẩn, tơ khó khô, né dễ mốc. Nếu quá khô hoặc gió mạnh, tằm mất nước, bò lâu, nhả tơ không ổn định. Nếu nhiệt độ quá thấp, tằm làm kén chậm. Nếu quá nóng, tằm stress và kén có thể kém.

Né phải sạch, khô, thoáng, không mốc, không còn tơ gốc bẩn, không có mùi lạ. Tằm chín cần được đưa lên né đúng thời điểm để tránh nhả tơ dưới giường và giảm kén xấu.

 

9. VÌ SAO TẰM NHỎ CẦN NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM CAO HƠN?

Tằm nhỏ có cơ thể nhỏ, da mỏng, khả năng giữ nước yếu và dễ bị mất nước hơn tằm lớn. Vì vậy, tằm tuổi 1–3 cần nhiệt độ và độ ẩm cao hơn để duy trì hoạt động sinh lý, tiêu hóa, lột xác và phát triển đồng đều.

Độ ẩm cao ở tằm nhỏ còn hỗ trợ quá trình lột xác. Nếu môi trường quá khô, lớp da cũ dễ khô cứng, tằm lột xác khó, dậy không đều và hao hụt. Nếu nhiệt độ thấp, tằm ăn chậm, ngủ kéo dài và phát triển không đều.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh: tằm nhỏ cần không khí đủ ẩm, không phải giường tằm ướt. Giường tằm ướt vẫn là nguy cơ lớn cho bệnh đường ruột và bệnh nấm.

 

10. VÌ SAO TẰM LỚN CẦN MÁT VÀ THOÁNG HƠN?

Tằm lớn ăn nhiều, thải phân nhiều, hô hấp mạnh và sinh nhiệt nhiều. Nếu nhà tằm quá nóng, quá ẩm hoặc quá kín, tằm lớn rất dễ stress, giảm ăn, phân xấu, bệnh đường ruột, bệnh nấm và chín không đều.

Tằm tuổi 4–5 cần thông gió tốt hơn, mật độ rộng hơn và thay phân kịp thời hơn. Độ ẩm phải giảm dần để giường tằm khô thoáng, nhưng không được quá khô làm lá nhanh héo và tằm thiếu nước.

Ở tuổi 5, môi trường đúng giúp tằm ăn rỗi mạnh, tuyến tơ phát triển tốt và tạo nền cho kén chắc, đều, sạch.

 

11. NHỮNG RỦI RO KHI NHIỆT ĐỘ, ĐỘ ẨM KHÔNG PHÙ HỢP

Nếu nhiệt độ cao và độ ẩm cao, tằm dễ bị nóng ẩm, bí khí, phân bết, nấm – vi khuẩn tăng, ăn kém và kén xấu. Nếu nhiệt độ cao nhưng độ ẩm thấp, tằm mất nước, lá nhanh héo, lột xác khó và ăn rỗi kém.

Nếu nhiệt độ thấp và độ ẩm cao, tằm ăn chậm, ngủ kéo dài, giường tằm ẩm, nấm bệnh tăng. Nếu nhiệt độ thấp và độ ẩm thấp, tằm vừa chậm trao đổi chất vừa mất nước, lá dâu nhanh héo và lột xác khó.

Vì vậy, người nuôi không nên chỉ quan tâm nhiệt độ hoặc chỉ quan tâm độ ẩm. Hai yếu tố này phải được quản lý cùng với thông gió, mật độ, lá dâu và vệ sinh giường tằm.

 

12. CÁCH THEO DÕI NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM TRONG NHÀ TẰM

Người nuôi nên đặt nhiệt ẩm kế trong nhà tằm, ở vị trí đại diện cho khu vực tằm nằm, tránh ánh nắng trực tiếp, tránh sát nguồn nhiệt, sát máy tạo ẩm hoặc sát cửa gió. Nên theo dõi nhiều thời điểm trong ngày, đặc biệt sáng sớm, trưa, chiều và ban đêm.

Ngoài số liệu, cần quan sát phản ứng của tằm. Nếu tằm ăn khỏe, nằm đều, phân đẹp, ngủ – dậy đều, thân căng, giường không mùi nặng thì môi trường đang phù hợp. Nếu tằm bò tản, giảm ăn, phân xấu, lá héo nhanh, giường ẩm bết hoặc có mùi, cần điều chỉnh ngay.

Kỹ thuật tốt là kết hợp số liệu nhiệt ẩm kế với kinh nghiệm quan sát đàn tằm.

 

13. NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP

Sai lầm thứ nhất là dùng một mức nhiệt độ – độ ẩm chung cho mọi tuổi tằm. Thực tế, tằm nhỏ và tằm lớn có nhu cầu rất khác nhau.

Sai lầm thứ hai là nghĩ độ ẩm cao luôn tốt. Độ ẩm cao nhưng giường tằm ướt, phân bết và lá thừa hư là điều kiện rất nguy hiểm.

Sai lầm thứ ba là mở quạt mạnh để làm mát. Gió mạnh làm lá héo nhanh, tằm mất nước và stress.

Sai lầm thứ tư là đóng kín nhà tằm để giữ ấm hoặc giữ ẩm. Nếu đóng kín quá mức, CO₂, hơi ẩm và mùi phân tích tụ, làm tằm giảm ăn và dễ bệnh.

Sai lầm thứ năm là không đo nhiệt độ – độ ẩm, chỉ dựa vào cảm giác. Cảm giác của người nuôi không phải lúc nào cũng phản ánh đúng điều kiện tại mặt giường tằm.

 

TÓM TẮT BÀI VIẾT

Tằm có 5 tuổi trước khi chín và nhả tơ làm kén. Mỗi tuổi có yêu cầu nhiệt độ – độ ẩm khác nhau. Tằm tuổi 1 phù hợp khoảng 28–29°C, 85–90% RH; tuổi 2 khoảng 27–28°C, 85–88% RH; tuổi 3 khoảng 26–27°C, 80–85% RH; tuổi 4 khoảng 25–26°C, 75–80% RH; tuổi 5 khoảng 24–25°C, 70–75% RH; giai đoạn lên né khoảng 26–28°C, 65–75% RH.

Tằm nhỏ cần ấm và ẩm hơn vì cơ thể nhỏ, da mỏng, dễ mất nước và cần điều kiện thuận lợi để lột xác. Tằm lớn cần mát, thoáng và khô sạch hơn vì ăn nhiều, thải phân nhiều, hô hấp mạnh và dễ bị nóng ẩm – bí khí nếu nuôi quá dày.

Kiểm soát nhiệt độ – độ ẩm đúng theo tuổi tằm giúp tằm ăn tốt, ngủ – dậy đều, lột xác thuận lợi, tiêu hóa ổn định, giảm bệnh, tuổi 5 ăn rỗi mạnh và lên né tạo kén chất lượng cao.

 

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

Người đọc có thể tham khảo thêm các bài viết liên quan trên website Tây Nguyên Silk:

Vì sao tằm nhỏ cần nhiệt độ và độ ẩm cao hơn tằm lớn?

Nhiệt độ và độ ẩm cao ảnh hưởng đến tằm như thế nào?

Nhiệt độ cao, độ ẩm thấp ảnh hưởng tới tằm như thế nào?

Nhiệt độ thấp, độ ẩm cao ảnh hưởng tới sức khỏe của tằm như thế nào?

Nhiệt độ và độ ẩm thấp ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe của tằm?

Những lưu ý cơ bản khi nuôi tằm lớn

Cách nuôi tằm để đạt kén tốt, chất lượng cao

Sản phẩm và nhóm giải pháp kỹ thuật liên quan:

Dinh dưỡng bổ sung cho tằm tuổi 4–5 Grown Super: hỗ trợ dinh dưỡng, thể trạng, sức đề kháng và quá trình phát triển tuyến tơ trong giai đoạn tằm lớn, đặc biệt khi lá dâu kém dinh dưỡng hoặc đàn tằm phát triển chậm.

Nano Silver 500ppm – dung dịch sát trùng khi đang nuôi tằm: hỗ trợ giảm áp lực vi khuẩn, nấm và mầm bệnh trong nhà tằm khi sử dụng đúng hướng dẫn, không phun lên lá dâu cho tằm ăn, không làm giường tằm ẩm kéo dài.

Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm: nhóm sản phẩm, dụng cụ, vật tư và giải pháp kỹ thuật phục vụ nuôi tằm hiện đại.

 

TÂY NGUYÊN SILK – ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI NUÔI TẰM

Tây Nguyên Silk xây dựng hệ thống kiến thức nuôi tằm dựa trên thực tế sản xuất và nền tảng sinh học của con tằm. Trong nuôi tằm, kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm theo từng tuổi là kỹ thuật nền tảng, ảnh hưởng trực tiếp đến ăn, tiêu hóa, lột xác, sức đề kháng, tuyến tơ và chất lượng kén.

Nuôi tằm hiệu quả là tạo đúng môi trường cho đúng tuổi tằm: tằm nhỏ đủ ấm – đủ ẩm, tằm lớn đủ thoáng – đủ sạch, tằm lên né đủ khô – đủ ổn định để làm kén tốt.

 

THÔNG TIN KẾT NỐI – CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT

Nếu bạn đang nuôi tằm, hoặc muốn tìm hiểu sâu và chuẩn hóa kiến thức – kỹ thuật – quy trình ngành dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại – miễn phí
Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/