TẰM TUỔI 5-6 NHÌN NHƯ CHÍN NHƯNG KHÔNG NHẢ TƠ, RƠI NÉ VÀ CHẾT MỀM: CÓ PHẢI DO “GIỐNG TRONG” KHÔNG?

TẰM TUỔI 5-6 NHÌN NHƯ CHÍN NHƯNG KHÔNG NHẢ TƠ, RƠI NÉ VÀ CHẾT MỀM: CÓ PHẢI DO “GIỐNG TRONG” KHÔNG?

 

Tằm tuổi 5-6 giảm ăn, bỏ ăn, thân vàng trong nhìn giống như đã chín nhưng không nhả tơ chân, cho lên né không làm tổ, không kéo tơ làm kén, sau đó rơi xuống và chết mềm là hiện tượng khiến nhiều người nuôi tằm lo lắng. Không ít người gọi đây là “giống trong” hoặc cho rằng lỗi hoàn toàn do con giống. Tuy nhiên, nếu xé con tằm ra thấy tuyến tơ nhỏ, huyết dịch loãng chảy như nước, da nhăn, thân mềm, lại có tiền sử bệnh mủ trước đó thì khả năng cao đây không chỉ là vấn đề giống, mà là hiện tượng suy kiệt sinh lý cuối tuổi 5 do nhiều yếu tố tích lũy trong suốt quá trình nuôi.

 

 

HIỆN TƯỢNG TẰM NHÌN NHƯ CHÍN NHƯNG KHÔNG LÀM KÉN

Trong giai đoạn cuối tuổi 5, nhất là ngày 5-6, người nuôi có thể gặp hiện tượng tằm giảm ăn, bỏ ăn, thân chuyển vàng trong, nhìn bên ngoài giống như tằm đã chín. Bình thường, khi tằm chín thật, cơ thể sẽ sẵn sàng nhả tơ, bò tìm vị trí làm tổ, bám né và kéo tơ để tạo kén. Nhưng ở trường hợp này, tằm lại không nhả tơ chân, không làm tổ, không kéo kén, cho lên né vẫn rơi xuống rồi chết mềm.

Đây là hiện tượng rất dễ bị nhầm với “tằm trong”, “giống trong” hoặc lỗi do con giống. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ bên trong cơ thể, vấn đề thường phức tạp hơn nhiều. Con tằm không phải đang chín sinh lý bình thường, mà có thể đã suy kiệt từ bên trong, không còn đủ sức hoàn tất quá trình làm kén và biến thái sang nhộng.

 

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT TẰM SUY KIỆT CUỐI TUỔI 5

Một số dấu hiệu thường gặp là tằm giảm ăn hoặc bỏ ăn sớm, thân mềm, da nhăn, màu thân vàng trong, bò yếu, không có phản xạ làm tổ rõ ràng. Khi đưa lên né, tằm không bám tốt, không nhả tơ chân, không kéo tơ tạo khung kén mà rơi xuống nền hoặc nằm mềm rồi chết.

Khi xé kiểm tra bên trong có thể thấy tuyến tơ nhỏ, không phát triển tương xứng với kích thước cơ thể. Huyết dịch loãng, chảy thành nước, không có độ đặc khỏe như tằm bình thường. Cơ thể không săn chắc, mô bên trong yếu, đôi khi có biểu hiện nhũn hoặc suy sinh lý rõ. Nếu đàn tằm trước đó từng có tiền sử bệnh mủ, hoại huyết, viêm ruột, tiêu chảy hoặc stress môi trường thì nguy cơ suy kiệt cuối tuổi càng cao.

Điểm quan trọng là tằm có thể “nhìn giống như chín”, nhưng thực chất không phải chín khỏe. Đó là trạng thái cơ thể đã yếu, giảm ăn, vàng trong và mất sức, nhưng chưa đủ điều kiện sinh lý để kéo tơ làm kén.

 

VÌ SAO KHÔNG NÊN VỘI KẾT LUẬN LÀ DO GIỐNG?

Con giống là yếu tố rất quan trọng trong nuôi tằm, nhưng không phải mọi trường hợp tằm chết cuối tuổi, không làm kén đều là do giống. Cùng một nguồn giống, nếu điều kiện nuôi khác nhau thì kết quả có thể khác nhau rất lớn. Nhà tằm thông thoáng, nhiệt ẩm ổn định, lá dâu tốt, mật độ hợp lý, phòng bệnh đúng thời điểm sẽ cho đàn tằm khỏe hơn. Ngược lại, nếu môi trường nóng bí, thiếu oxy, độ ẩm cao, lá dâu kém chất lượng, tồn dư thuốc hoặc tằm từng bị bệnh mủ âm thầm, thì đến cuối tuổi 5 cơ thể rất dễ sụp.

Nhiều trường hợp người nuôi chỉ thấy biểu hiện cuối cùng là tằm không làm kén nên nghĩ ngay là do giống. Nhưng thực tế, quá trình suy yếu có thể đã bắt đầu từ trước đó nhiều ngày. Ruột yếu, bệnh mủ âm thầm, stress nhiệt, thiếu thông thoáng, môi trường bí ẩm và lá dâu không ổn định có thể làm tằm hao sức từng chút một. Đến lúc gần chín, khi cơ thể cần dồn toàn bộ năng lượng để tạo tơ và làm kén, tằm không còn đủ sức để hoàn thành quá trình này.

 

NGUYÊN NHÂN THƯỜNG GẶP

Nguyên nhân đầu tiên cần chú ý là bệnh mủ, hoại huyết hoặc nhiễm khuẩn âm thầm. Khi vi khuẩn đã ảnh hưởng tới cơ thể, tằm có thể vẫn ăn trong một thời gian nhưng sức khỏe bên trong giảm dần. Huyết dịch loãng, thân mềm, tuyến tơ kém phát triển là dấu hiệu cho thấy cơ thể tằm không còn khỏe.

Nguyên nhân thứ hai là ruột yếu và tiêu hóa kém. Tuổi 5 là giai đoạn tằm ăn rất mạnh, hệ tiêu hóa phải làm việc liên tục. Nếu lá dâu không tốt, lá quá nóng, lá ướt, lá tồn dư thuốc, lá dập úng hoặc môi trường nuôi quá ẩm, đường ruột rất dễ rối loạn. Khi ruột yếu, tằm ăn nhưng hấp thu kém, không chuyển hóa tốt thành sức khỏe và tuyến tơ.

Nguyên nhân thứ ba là stress nhiệt và thiếu oxy. Nhà tằm nóng bí, thiếu thông gió, mật độ quá dày, phân và lá thừa tích tụ nhiều sẽ làm tằm bị stress kéo dài. Tuổi 5 tiêu thụ oxy rất cao, nếu nhà tằm bí khí, tằm sẽ nhanh mệt, giảm ăn, mềm thân và suy cuối tuổi.

Nguyên nhân thứ tư là môi trường thay đổi đột ngột. Ban ngày nóng, ban đêm lạnh, nhiều ngày oi hầm rồi mưa làm độ ẩm tăng mạnh là điều kiện rất bất lợi. Tằm gần chín rất nhạy với thay đổi môi trường. Chỉ cần vài ngày stress liên tiếp cũng có thể làm tuyến tơ phát triển kém và giảm khả năng làm kén.

Nguyên nhân thứ năm là lá dâu kém chất lượng hoặc có tồn dư thuốc. Tằm tuổi 5 ăn lượng lá rất lớn, nên chỉ cần lá có vấn đề nhẹ cũng có thể gây tác động mạnh. Lá bị nhiễm thuốc bảo vệ thực vật, thuốc sinh học, thuốc cỏ, lá bị úng, lá lên men, lá hái lúc quá nóng hoặc bảo quản không đúng đều có thể làm tằm yếu, rối loạn tiêu hóa và suy sức.

 

VÌ SAO TẰM KHÔNG NHẢ TƠ VÀ KHÔNG LÀM KÉN?

Để làm được kén, con tằm cần có ba điều kiện quan trọng: tuyến tơ phát triển tốt, cơ thể đủ sức vận động và thần kinh – sinh lý chuyển sang trạng thái chín ổn định. Khi tằm bị suy kiệt, tuyến tơ nhỏ, cơ thể mềm yếu, huyết dịch loãng, năng lượng dự trữ thấp thì quá trình làm kén sẽ bị đứt gãy.

Tằm có thể vẫn chuyển màu vàng trong giống như sắp chín, nhưng không đủ lực để nhả tơ, không đủ sức bò tìm vị trí, không đủ khả năng bám né và kéo tơ liên tục. Vì vậy, đưa lên né tằm vẫn rơi xuống, nằm mềm và chết. Đây là điểm khác biệt lớn giữa tằm chín khỏe và tằm suy kiệt giả chín.

 

PHÒNG BỆNH BẰNG BỘ LIỆU TRÌNH CỦA TÂY NGUYÊN SILK

Với hiện tượng này, hướng xử lý quan trọng nhất không phải là chờ đến khi tằm rơi né rồi mới can thiệp. Khi đã bước vào giai đoạn suy kiệt nặng, hiệu quả cứu đàn thường rất thấp. Cần phòng từ trước, nhất là từ tuổi 4, đầu tuổi 5 và giữa tuổi 5.

Bộ liệu trình của Tây Nguyên Silk được xây dựng theo hướng hỗ trợ tổng thể: phòng bệnh chủ động, giảm stress, ổn định đường ruột, tăng sức đề kháng và giúp tằm giữ sức đến cuối tuổi.

Streptomycin được dùng trong các thời điểm nguy cơ cao để hỗ trợ phòng các vấn đề liên quan tới vi khuẩn, đặc biệt khi đàn tằm có nguy cơ viêm ruột, bệnh mủ, hoại huyết hoặc sau khi ngủ dậy. Enrofloxacin được sử dụng trong trường hợp đàn đã có biểu hiện bệnh vi khuẩn rõ hơn, cần xử lý theo hướng kiểm soát bệnh mủ, hoại huyết, nhiễm khuẩn đường ruột. Giải Độc – Anti Stress hỗ trợ giảm stress do thời tiết, môi trường, lá dâu, sau khi dùng kháng sinh và giúp tằm phục hồi trạng thái sinh lý tốt hơn. Men vi sinh Erich Way USA hỗ trợ ổn định hệ tiêu hóa, phục hồi đường ruột sau kháng sinh, tăng khả năng hấp thu lá dâu và giúp đàn tằm khỏe, đồng đều hơn.

Điểm quan trọng là không dùng sản phẩm một cách rời rạc, tùy hứng. Người nuôi cần dùng đúng thời điểm, đúng liều lượng, đúng liệu trình và kết hợp với quản lý môi trường. Nếu chỉ dùng thuốc nhưng nhà tằm vẫn nóng bí, thiếu oxy, ẩm cao, lá dâu không sạch thì nguy cơ suy kiệt cuối tuổi vẫn có thể xảy ra.

 

QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG LÀ NỀN TẢNG

Bên cạnh liệu trình hỗ trợ, người nuôi cần đặc biệt chú ý thông gió, nhiệt độ, độ ẩm và mật độ nuôi. Tuổi 5 cần nhiều oxy, vì vậy nhà tằm phải đủ thoáng nhưng tránh gió lùa trực tiếp. Cần theo dõi nhiệt độ độ ẩm bằng đồng hồ, không nuôi theo cảm giác.

Không nên để tằm ăn lá dâu còn nóng, lá ướt, lá dập úng hoặc lá nghi ngờ tồn dư thuốc. Cần thay phân đúng lúc, không để lá thừa, phân cũ, rác tằm tích tụ quá lâu gây tăng ẩm và tăng mầm bệnh. Khi thời tiết nắng nóng rồi mưa đột ngột, cần chú ý giảm ẩm, tăng thông thoáng và hỗ trợ giải độc, anti stress đúng lúc.

Đặc biệt, khi tằm gần chín, không nên để môi trường quá bí, quá nóng hoặc quá ẩm. Đây là giai đoạn cơ thể tằm đang chuyển sang tạo tơ, nếu bị stress mạnh sẽ rất dễ chín lệch, không làm tổ, rơi né và chết mềm.

 

CÁCH NHÌN ĐÚNG VỀ HIỆN TƯỢNG “TẰM TRONG”

Không phải cứ tằm vàng trong, không làm kén là kết luận ngay do giống. Cần kiểm tra toàn bộ quá trình nuôi trước đó: đàn có từng bị mủ không, ruột có yếu không, phân có xấu không, nhà tằm có nóng bí không, độ ẩm có cao không, lá dâu có ổn định không, mật độ có quá dày không và phòng bệnh có đúng thời điểm không.

Nếu tuyến tơ nhỏ, huyết dịch loãng, thân mềm, da nhăn, có tiền sử bệnh mủ hoặc stress môi trường thì nên xem đây là hiện tượng suy kiệt sinh lý cuối tuổi 5 nhiều hơn là chỉ quy về giống. Cách nhìn đúng sẽ giúp người nuôi thay đổi từ “đổ lỗi” sang “kiểm soát quy trình”, từ đó giảm thiệt hại ở những lứa sau.

 

LỜI KẾT

Tằm tuổi 5-6 giảm ăn, thân vàng trong, nhìn như chín nhưng không nhả tơ, không làm tổ, không kéo kén, rơi né và chết mềm là hiện tượng rất đáng chú ý. Nguyên nhân thường không đơn giản chỉ là do giống, mà có thể là kết quả của quá trình suy kiệt sinh lý do bệnh mủ âm thầm, ruột yếu, stress nhiệt, thiếu oxy, lá dâu kém chất lượng, tồn dư thuốc hoặc môi trường nuôi quá bí.

Muốn hạn chế hiện tượng này, cần phòng bệnh từ sớm, quản lý môi trường chặt chẽ, giữ đường ruột khỏe, giảm stress và tăng sức đề kháng cho tằm bằng liệu trình phù hợp. Bộ liệu trình của Tây Nguyên Silk là giải pháp hỗ trợ người nuôi theo hướng phòng bệnh chủ động, giúp đàn tằm khỏe hơn, đồng đều hơn và có đủ sức bước vào giai đoạn chín, làm kén ổn định.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, muốn tìm hiểu về kỹ thuật nuôi tằm, quy trình quản lý nhà tằm, phòng bệnh và vận hành nuôi tằm hiện đại, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/