CƠ CHẾ SINH LÝ CỦA BỆNH NẤM Ở TẰM

CƠ CHẾ SINH LÝ CỦA BỆNH NẤM Ở TẰM

 

Bệnh nấm là một trong những nguyên nhân gây hao hụt nghiêm trọng nhất trong nuôi tằm, đặc biệt ở điều kiện ẩm cao và nuôi tập trung. Khác với vi khuẩn, nấm xâm nhập và phát triển trực tiếp trong mô, khiến cơ thể tằm suy sụp sinh lý nhanh trước khi người nuôi kịp can thiệp.

   

 

1. TÁC NHÂN NẤM GÂY BỆNH Ở TẰM

Ở tằm dâu (Bombyx mori), các nấm gây bệnh phổ biến gồm:

• Beauveria bassiana (bệnh nấm trắng – muscardine)

• Metarhizium anisopliae (nấm xanh)

• Một số nấm mốc cơ hội trong môi trường ẩm

> Điểm chung: bào tử tồn tại sẵn trong không khí, nền nuôi, lá dâu ẩm.

 

2. CON ĐƯỜNG XÂM NHẬP CỦA NẤM

2.1. Qua biểu bì (con đường chính)

• Bào tử nấm bám lên da tằm ẩm

• Nảy mầm → xuyên qua lớp biểu bì

• Xâm nhập trực tiếp vào hemolymph

> Độ ẩm cao là điều kiện quyết định.

 

2.2. Qua đường tiêu hoá (phụ)

• Lá dâu bẩn, ẩm mang bào tử

• Ruột giữa bị rối loạn pH → hàng rào sinh học suy yếu

• Độc tố nấm xâm nhập máu

 

3. DIỄN BIẾN SINH LÝ SAU KHI NẤM XÂM NHẬP

3.1. Pha tiềm ẩn (khó phát hiện)

• Nấm phát triển trong hemolymph

• Tằm chưa biểu hiện rõ triệu chứng

• Miễn dịch bẩm sinh bắt đầu bị quá tải

> Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất vì khó nhận biết.

 

3.2. Pha phá huỷ sinh lý

Nấm:

• Hút dinh dưỡng trực tiếp từ hemolymph

• Tiết enzyme và độc tố

• Phá huỷ:

  • Hô hấp tế bào

  • Tuần hoàn

  • Điều hoà miễn dịch

Hệ quả:

• Tằm yếu nhanh

• Ăn giảm, vận động kém

 

3.3. Pha bùng phát & lây lan

• Nấm phát triển ra bề mặt cơ thể

• Tạo lớp bào tử trắng/xanh

• Phát tán bào tử ra môi trường

> Chết hàng loạt thường xảy ra ở pha này.

 

4. MIỄN DỊCH TẰM VÌ SAO KHÔNG CHỐNG ĐỠ ĐƯỢC?

Tằm không có miễn dịch thích ứng, chỉ dựa vào:

• Hemocytes

• Peptide kháng khuẩn

• Melanization

Nhưng với nấm:

• Melanization tiêu tốn năng lượng lớn

• Nấm phát triển nhanh hơn khả năng đáp ứng

> Khi môi trường ẩm + stress, miễn dịch sụp rất nhanh.

 

5. VAI TRÒ CỦA ĐỘ ẨM – “CHÌA KHOÁ” CỦA BỆNH NẤM

• Ẩm cao:

  • Bào tử nảy mầm nhanh

  • Da tằm mềm, dễ xuyên

• Thông khí kém:

  • CO₂ cao → miễn dịch yếu

• Lá dâu ướt:

  • Mang nấm trực tiếp vào nong

> Nấm không cần tằm yếu sẵn, chỉ cần ẩm đủ lâu.

 

6. VÌ SAO BỆNH NẤM DỄ GÂY CHẾT HÀNG LOẠT?

• Lây qua không khí – tiếp xúc – lá ăn chung

• Nhiều tằm nhiễm đồng thời

• Miễn dịch bẩm sinh không đủ sức xử lý số lượng lớn

> Một ổ bệnh nhỏ có thể lan toàn nhà tằm trong 24–48 giờ.

 

7. DẤU HIỆU SINH LÝ CẢNH BÁO SỚM

• Tằm ăn giảm không rõ nguyên nhân

• Vận động chậm

• Thân mềm, da ẩm

• Xuất hiện mùi ẩm mốc trong nhà tằm

> Khi thấy tơ trắng/xanh trên xác, thường đã quá muộn.

 

8. NGUYÊN TẮC PHÒNG BỆNH NẤM (THEO SINH LÝ)

Nguyên tắc cốt lõi: Giảm ẩm – giảm mầm bệnh – bảo vệ miễn dịch.

Thực hành:

• Lá dâu khô – sạch – không sương

• Kiểm soát độ ẩm, thông khí

• Giảm mật độ nuôi

• Cách ly ngay nong nghi nhiễm

• Giữ môi trường yên tĩnh, ổn định

Đây là nền tảng phòng bệnh nấm theo sinh lý học của Tây Nguyên Silk.

 

KẾT LUẬN

Bệnh nấm ở tằm dâu là quá trình xâm nhập – phá huỷ sinh lý từ bên trong, diễn ra nhanh khi độ ẩm cao và miễn dịch suy yếu. Do không có miễn dịch thích ứng, tằm rất khó chống đỡ khi nấm đã phát triển trong hemolymph, dẫn đến chết hàng loạt. Nuôi tằm an toàn không phải chờ nấm xuất hiện để xử lý, mà là kiểm soát độ ẩm, môi trường và nền sinh lý ngay từ đầu.

 

NẾU BẠN ĐANG QUAN TÂM HOẶC ĐÃ NUÔI TẰM, MUỐN TÌM HIỂU RÕ VỀ NGÀNH DÂU TẰM TƠ VÀ MUỐN CHUẨN HOÁ:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/