TẰM LỘT XÁC VÀO THỜI ĐIỂM NÀO TRONG GIAI ĐOẠN NGỦ?

Tằm lột xác vào cuối giai đoạn ngủ, ngay trước khi tằm tỉnh dậy và bắt đầu ăn lá dâu trở lại. Trong suốt thời gian ngủ, tằm gần như đứng yên, ngừng ăn và chuẩn bị thay lớp da cũ để bước sang tuổi mới. Quá trình lột xác thật sự diễn ra khá nhanh, nhưng giai đoạn chuẩn bị bên trong cơ thể đã bắt đầu từ trước đó. Hiểu đúng thời điểm tằm lột xác giúp người nuôi biết khi nào cần giữ yên đàn tằm, khi nào không nên cho ăn, khi nào tránh làm động và khi nào có thể cho tằm ăn lại sau khi dậy đều.

 

 

TẰM LỘT XÁC LÀ GÌ?

Tằm lột xác là quá trình tằm thay lớp da cũ để chuyển sang tuổi mới. Trong quá trình sinh trưởng, cơ thể tằm lớn lên rất nhanh, nhưng lớp da bên ngoài không thể giãn mãi. Vì vậy, sau một thời gian ăn và phát triển, tằm phải bước vào giai đoạn ngủ để chuẩn bị thay da.

Người nuôi thường gọi đây là tằm ngủ, nhưng thực chất bên trong cơ thể tằm đang diễn ra nhiều thay đổi sinh lý quan trọng. Tằm ngừng ăn, ít vận động, da căng bóng hơn, lớp da mới hình thành bên dưới lớp da cũ và đến cuối giai đoạn ngủ, tằm mới lột bỏ lớp da cũ để bước sang tuổi tiếp theo.

Nói ngắn gọn: tằm ngủ là giai đoạn chuẩn bị thay da; tằm lột xác là thời điểm cuối của giai đoạn ngủ.

 

TẰM LỘT XÁC VÀO LÚC NÀO TRONG GIAI ĐOẠN NGỦ?

Tằm lột xác vào cuối giai đoạn ngủ, ngay trước khi tằm tỉnh dậy. Đây là lúc lớp da mới đã hình thành tương đối hoàn chỉnh bên dưới, còn lớp da cũ bắt đầu tách ra và bong khỏi cơ thể.

Quá trình lột xác thật sự thường diễn ra trong thời gian ngắn, có thể chỉ trong vài phút đến một khoảng thời gian ngắn tùy tuổi tằm, giống tằm và điều kiện môi trường. Sau khi lột xác xong, tằm bước sang tuổi mới, cơ thể mềm hơn trong thời gian đầu, sau đó dần cứng lại và bắt đầu ăn lá dâu trở lại.

Vì vậy, thời điểm cuối giấc ngủ là giai đoạn rất nhạy cảm. Nếu người nuôi làm động mạnh, đảo tằm, thay phân, rắc vôi trực tiếp quá nhiều hoặc gây rung lắc, tằm có thể bị ảnh hưởng trong quá trình thay da.

 

QUÁ TRÌNH TẰM NGỦ VÀ LỘT XÁC DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

Quá trình tằm ngủ và lột xác có thể chia thành bốn giai đoạn dễ hiểu: đầu giấc ngủ, giữa giấc ngủ, cuối giấc ngủ và sau khi lột xác.

1. ĐẦU GIAI ĐOẠN NGỦ: TẰM NGỪNG ĂN VÀ ĐỨNG YÊN

Ở đầu giai đoạn ngủ, tằm bắt đầu giảm ăn, sau đó ngừng ăn. Tằm ít bò, không còn tìm lá dâu, thường đứng yên và ngẩng đầu nhẹ. Cơ thể bắt đầu chuẩn bị cho quá trình thay da.

Lúc này, người nuôi sẽ thấy lá dâu còn dư nhiều hơn bình thường. Nếu đa số đàn tằm đã ngủ, cần ngưng cho ăn để tránh lá dư làm ẩm giường tằm. Tuy nhiên, nếu mới chỉ có một số ít con ngủ, không nên ngưng dâu quá sớm vì những con còn thức sẽ bị đói và làm đàn tằm lệch tuổi.

 

2. GIỮA GIAI ĐOẠN NGỦ: DA MỚI HÌNH THÀNH BÊN DƯỚI

Ở giữa giai đoạn ngủ, tằm vẫn gần như đứng yên, không ăn và ít hoạt động. Bên trong cơ thể, lớp da mới tiếp tục hình thành bên dưới lớp da cũ.

Đây là giai đoạn tằm rất cần môi trường ổn định. Nhà tằm không nên quá nóng, quá lạnh, quá ẩm hoặc có gió lùa mạnh. Người nuôi cũng không nên làm động đàn tằm, vì lúc này tằm đang trong trạng thái sinh lý nhạy cảm.

 

3. CUỐI GIAI ĐOẠN NGỦ: TẰM LỘT XÁC

Đây là thời điểm tằm bắt đầu lột bỏ lớp da cũ. Lớp da cũ nứt ra, thường ở vùng đầu và phần trước cơ thể, sau đó tằm co duỗi nhẹ để thoát khỏi lớp da cũ.

Quá trình lột xác diễn ra khá nhanh so với toàn bộ thời gian ngủ. Sau khi lớp da cũ rời khỏi cơ thể, tằm chính thức bước sang tuổi mới. Lúc này cơ thể tằm còn tương đối mềm, chưa nên tác động mạnh.

 

4. SAU KHI LỘT XÁC: TẰM DẬY VÀ ĂN TRỞ LẠI

Sau khi lột xác xong, tằm bắt đầu tỉnh dậy, bò nhẹ và tìm lá dâu. Đây là dấu hiệu cho thấy tằm đã bước sang tuổi mới.

Khi phần lớn đàn tằm đã dậy đều, người nuôi có thể cho ăn lại. Bữa đầu sau khi tằm dậy nên cho lượng lá vừa phải, lá sạch, mềm, đúng tuổi, không dập úng và không héo. Không nên cho ăn quá nhiều ngay từ bữa đầu vì tằm mới dậy cần thời gian để hệ tiêu hóa hoạt động ổn định trở lại.

 

DẤU HIỆU TẰM SẮP LỘT XÁC

Tằm sắp lột xác thường có một số dấu hiệu dễ nhận biết như đứng yên lâu, đầu hơi ngẩng, da căng bóng, cơ thể nhợt hoặc sáng hơn nhẹ, không ăn và gần như không di chuyển. Nếu quan sát kỹ vào cuối giai đoạn ngủ, bà con có thể thấy lớp da cũ có dấu hiệu tách nhẹ, đặc biệt ở vùng đầu.

Tuy nhiên, với người mới nuôi, không cần cố gắng can thiệp hay kiểm tra quá kỹ. Chỉ cần nhận biết đàn tằm đã ngủ đồng loạt, giữ yên môi trường và chờ tằm dậy đều là đủ. Việc cầm nắm, đảo tằm hoặc chạm mạnh vào tằm trong giai đoạn này là không cần thiết.

 

VÌ SAO KHÔNG NÊN LÀM ĐỘNG TẰM KHI ĐANG LỘT XÁC?

Khi tằm đang ngủ sâu và chuẩn bị lột xác, cơ thể ở trạng thái rất nhạy cảm. Nếu bị tác động mạnh, tằm có thể lột xác không thuận lợi, dậy không đều, yếu hoặc bị tổn thương lớp da mới.

Ngoài ra, nếu người nuôi thay phân, đảo nong, rắc vôi mạnh hoặc làm rung động giường tằm trong thời điểm cuối giấc ngủ, một số con có thể bị ảnh hưởng trong lúc đang thoát khỏi lớp da cũ. Điều này làm đàn tằm dễ không đồng đều sau khi dậy.

Nguyên tắc quan trọng là: khi tằm đã ngủ đồng loạt, hãy giữ yên đàn tằm cho đến khi tằm dậy đều.

 

ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG PHÙ HỢP KHI TẰM NGỦ VÀ LỘT XÁC

Trong giai đoạn ngủ và lột xác, môi trường nhà tằm cần sạch, thoáng, ổn định và không bị xáo trộn mạnh. Nhiệt độ phù hợp thường khoảng 25–28°C, độ ẩm khoảng 70–80% tùy tuổi tằm, giống tằm và điều kiện thực tế.

Nếu nhiệt độ quá thấp, tằm có thể ngủ kéo dài, dậy chậm và không đều. Nếu nhiệt độ quá cao, tằm dễ bị stress, mất nước và yếu. Nếu độ ẩm quá cao, giường tằm dễ ẩm, phát sinh nấm và vi khuẩn. Nếu quá khô, tằm cũng có thể gặp khó khăn trong quá trình thay da.

Vì vậy, người nuôi cần theo dõi nhiệt kế – ẩm kế, giữ nhà tằm thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp và không để lá dâu dư làm ẩm nền nuôi trong thời gian tằm ngủ.

 

KHI TẰM DẬY SAU LỘT XÁC CẦN LÀM GÌ?

Khi tằm dậy sau lột xác, không nên cho ăn quá vội khi chỉ mới có vài con dậy. Cần chờ phần lớn đàn tằm dậy đều, bò nhẹ và có biểu hiện tìm ăn rõ hơn rồi mới cho lá dâu.

Bữa đầu nên cho ít, dùng lá sạch và phù hợp với tuổi mới. Sau khi tằm ăn ổn định, có thể tăng dần lượng lá ở các bữa sau. Nếu thấy đàn tằm dậy không đều, cần chăm sóc nhẹ nhàng, tránh làm nhóm tằm dậy sớm ăn quá nhiều trong khi nhóm còn lại chưa dậy.

Giai đoạn sau khi dậy là thời điểm quan trọng để giúp đàn tằm bắt đầu tuổi mới đồng đều. Nếu chăm sóc tốt, tằm sẽ ăn mạnh, lớn nhanh và phát triển ổn định hơn.

 

NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP KHI TẰM NGỦ VÀ LỘT XÁC

Một sai lầm phổ biến là tiếp tục cho ăn khi đàn tằm đã ngủ nhiều. Lá dư không được ăn sẽ làm giường tằm ẩm, dễ phát sinh nấm và vi khuẩn.

Sai lầm thứ hai là ngưng cho ăn quá sớm khi mới có ít con ngủ. Điều này làm những con còn thức bị đói, khiến đàn tằm lệch tuổi.

Sai lầm thứ ba là thay phân, đảo tằm hoặc làm động mạnh vào cuối giai đoạn ngủ. Đây là lúc tằm chuẩn bị lột xác hoặc đang lột xác, rất nhạy cảm với tác động bên ngoài.

Sai lầm thứ tư là cho ăn quá nhiều ngay sau khi tằm vừa dậy. Tằm mới lột xác cần thời gian để ổn định, nên bữa đầu cần nhẹ và vừa phải.

 

BẢNG TÓM TẮT QUÁ TRÌNH TẰM NGỦ VÀ LỘT XÁC

Giai đoạn	Biểu hiện chính	Người nuôi cần làm gì
Đầu giấc ngủ	Tằm giảm ăn, ít bò, đứng yên	Theo dõi tỷ lệ ngủ, giảm dâu
Giữa giấc ngủ	Tằm không ăn, da mới hình thành	Giữ yên, ổn định môi trường
Cuối giấc ngủ	Tằm lột bỏ lớp da cũ	Không làm động, không đảo tằm
Sau lột xác	Tằm dậy, bò nhẹ, tìm ăn	Cho ăn lại từ từ khi dậy đều

 

TÂY NGUYÊN SILK LƯU Ý CHO NGƯỜI MỚI NUÔI TẰM

Với người mới nuôi tằm, cần nhớ rằng tằm không lột xác ngay khi vừa bắt đầu ngủ. Giai đoạn đầu và giữa giấc ngủ là quá trình chuẩn bị bên trong cơ thể. Tằm chỉ lột xác ở cuối giai đoạn ngủ, sau đó mới dậy và ăn trở lại.

Điểm kỹ thuật quan trọng nhất là không vội vàng. Không vội ngưng dâu khi đàn tằm chưa ngủ đa số. Không vội làm vệ sinh mạnh khi tằm đang ngủ. Không vội cho ăn nhiều khi tằm mới dậy. Quản lý tốt giai đoạn ngủ và lột xác sẽ giúp đàn tằm dậy đều, khỏe hơn và bước sang tuổi mới thuận lợi hơn.

Nguyên tắc dễ nhớ là: tằm ngủ thì giữ yên, tằm lột xác thì không làm động, tằm dậy đều mới cho ăn lại.

 

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

Bà con có thể tham khảo thêm nhóm Sinh Lý Con Tằm, Làm sao để nhận biết tằm ngủ?, Hệ tiêu hóa của tằm, Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm, Tây Nguyên Silk Vườn Dâu, Bệnh Trên Tằm Và Phòng Trị và các bài kỹ thuật nuôi tằm tuổi nhỏ, tuổi 4–5 của Tây Nguyên Silk.

 

Tằm lột xác vào cuối giai đoạn ngủ, ngay trước khi tỉnh dậy và ăn lá dâu trở lại. Trong đầu và giữa giai đoạn ngủ, tằm chủ yếu ngừng ăn, đứng yên và chuẩn bị hình thành lớp da mới bên dưới lớp da cũ. Đến cuối giấc ngủ, lớp da cũ nứt ra, tằm thoát xác và chuyển sang tuổi mới.

Trong thời gian tằm ngủ và đặc biệt là lúc tằm lột xác, người nuôi cần hạn chế làm động, giữ môi trường sạch, thoáng, ổn định, không cho ăn khi tằm đã ngủ đa số và chỉ cho ăn lại khi tằm dậy đều. Chăm sóc đúng giai đoạn này giúp đàn tằm đồng đều hơn, khỏe hơn và tạo nền tảng tốt cho các tuổi tiếp theo.

 

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Nếu bà con cần tư vấn kỹ thuật nuôi tằm, nhận biết tằm ngủ, chăm sóc tằm thay da, xử lý tằm dậy không đều hoặc các vấn đề trong quá trình nuôi tằm tuổi 4–5, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại – miễn phí

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/