TẰM CÓ BAO NHIÊU CHÂN?

Tằm dâu (Bombyx mori) có 6 chân thật ở phần ngực và 5 đôi chân giả ở phần bụng. Nếu tính toàn bộ các cấu trúc dùng để bám và di chuyển, tằm có 3 đôi chân thật và 5 đôi chân giả, tổng cộng là 8 đôi chân. Tuy nhiên, trong giải phẫu học, cần phân biệt rõ chân thật và chân giả vì hai nhóm này khác nhau về cấu tạo, vị trí và chức năng.

 

 

1. TẰM CÓ BAO NHIÊU CHÂN?

Tằm dâu có 6 chân thật, tức 3 đôi chân thật nằm ở phần ngực. Ngoài ra, tằm còn có 5 đôi chân giả nằm ở phần bụng, gồm 4 đôi chân giả bụng và 1 đôi chân giả hậu môn.

Nếu nói theo giải phẫu côn trùng, tằm có 6 chân thật giống đặc điểm chung của côn trùng. Nhưng nếu nói theo thực tế quan sát khi tằm bò, bám và leo lên né, người nuôi sẽ thấy tằm còn có thêm các chân giả ở bụng. Vì vậy, cần nói đầy đủ là: tằm có 3 đôi chân thật và 5 đôi chân giả.

Chân thật giúp tằm giữ phần trước cơ thể, phối hợp khi ăn và bò. Chân giả giúp thân tằm bám chắc vào lá dâu, nong, khay, cành dâu hoặc né. Sự phối hợp giữa chân thật và chân giả giúp tằm di chuyển chậm nhưng ổn định, phù hợp với lối sống ăn lá và làm kén.

 

2. CHÂN THẬT CỦA TẰM NẰM Ở ĐÂU?

Chân thật của tằm nằm ở phần ngực. Cơ thể tằm có 3 đốt ngực, thường được ký hiệu là T1, T2 và T3. Mỗi đốt ngực mang một đôi chân thật, tổng cộng là 3 đôi, tức 6 chân thật.

Các chân thật này ngắn, có cấu tạo phân đốt và có móng ở phần cuối. Chúng không dài và linh hoạt như chân của côn trùng trưởng thành, nhưng vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc bám, giữ thăng bằng phần đầu – ngực và phối hợp với chân giả khi tằm bò.

Ở giai đoạn ấu trùng, chân thật chủ yếu phục vụ ăn và vận động trên bề mặt gần. Tằm không phải loài di chuyển nhanh hay đi xa. Vì vậy, trong nhà tằm, người nuôi phải chủ động rải lá đều, giãn mật độ phù hợp và giữ môi trường ổn định, vì tằm không thể tự di chuyển xa để tìm điều kiện tốt hơn.

 

 

3. CẤU TẠO CỦA CHÂN THẬT Ở TẰM

Chân thật của tằm là chân côn trùng, có cấu tạo phân đốt. Về nguyên tắc, chân côn trùng gồm các phần chính như coxa, trochanter, femur, tibia, tarsus và phần móng ở cuối chân. Ở ấu trùng tằm, các đốt này ngắn, nhỏ và không nổi bật như ở ngài trưởng thành, nhưng vẫn là chân thật vì chúng nằm trên 3 đốt ngực.

Coxa là phần gốc chân, nối chân với cơ thể. Đây là điểm bám chính của chân vào đốt ngực. Trochanter là đoạn chuyển tiếp giữa coxa và femur. Femur là đoạn đùi, thường chắc hơn. Tibia là đoạn tiếp theo, tham gia vận động. Tarsus là phần gần cuối chân, kết thúc bằng móng nhỏ giúp tằm bám vào bề mặt.

Trong thực tế nuôi tằm, người nuôi không cần phân biệt từng đốt nhỏ của chân thật, nhưng hiểu cấu tạo này giúp thấy rằng chân thật khác với chân giả. Chân thật có nguồn gốc giải phẫu rõ ràng ở phần ngực, có cấu trúc khớp và liên quan đến sự phát triển chân của ngài trưởng thành sau này.

 

4. TẰM CÓ BAO NHIÊU CHÂN GIẢ?

Tằm có 5 đôi chân giả, tức 10 chân giả nếu đếm từng chiếc. Các chân giả này nằm ở phần bụng, không phải ở phần ngực.

Thông thường, tằm có 4 đôi chân giả bụng nằm ở các đốt bụng giữa, thường được mô tả ở các đốt A3 đến A6, và 1 đôi chân giả hậu môn nằm ở đốt bụng cuối A10. Như vậy, tổng số chân giả là 5 đôi.

Chân giả có cấu tạo mềm, mập, không phân đốt rõ như chân thật. Ở phần cuối chân giả có các móc bám nhỏ, giúp tằm bám chắc vào lá dâu, nong, khay, cành dâu, né hoặc bề mặt mà tằm đang bò. Nhờ các chân giả này, tằm có thể giữ cơ thể ổn định trong khi ăn, bò, ngủ, lột xác và lên né.

 

 

5. CHÂN GIẢ KHÁC CHÂN THẬT NHƯ THẾ NÀO?

Chân thật và chân giả khác nhau ở vị trí, cấu tạo và chức năng.

Chân thật nằm ở phần ngực, có cấu tạo phân đốt, có móng và thuộc cấu trúc chân côn trùng thật sự. Chân thật giúp phần trước cơ thể tằm bám, giữ thăng bằng và hỗ trợ thao tác khi ăn lá dâu.

Chân giả nằm ở phần bụng, mềm, không có các đốt rõ như chân thật. Chân giả không phát triển thành chân trưởng thành ở ngài. Chức năng chính của chân giả là bám giữ cơ thể, nâng đỡ phần bụng và phối hợp vận động.

Một điểm cần chỉnh lại cho đúng là chân giả không có chức năng đẩy thức ăn trong cơ thể. Việc đẩy thức ăn trong đường ruột là hoạt động của cơ trơn và nhu động ruột, không phải do chân bụng. Chân giả chủ yếu giúp tằm bám và di chuyển bên ngoài cơ thể.

 

6. CHÂN GIẢ BỤNG CÓ TÁC DỤNG GÌ?

Bốn đôi chân giả bụng giúp tằm bám chặt vào bề mặt khi ăn và di chuyển. Khi tằm bò trên lá dâu hoặc trên giường tằm, phần đầu và chân thật di chuyển trước, sau đó các chân giả bụng phối hợp kéo và giữ thân.

Nhờ chân giả bụng, tằm không bị trượt dễ dàng khi bò trên lá, cành dâu hoặc bề mặt hơi nghiêng. Điều này đặc biệt quan trọng ở tằm tuổi lớn, khi cơ thể nặng, bụng to và tuyến tơ phát triển mạnh.

Khi tằm ăn, chân giả bụng giúp giữ thân ổn định, để phần đầu và miệng cắn lá hiệu quả hơn. Khi tằm ngủ hoặc chuẩn bị lột xác, chân giả giúp tằm giữ vị trí, hạn chế rơi hoặc xê dịch nhiều.

 

7. CHÂN GIẢ HẬU MÔN CÓ TÁC DỤNG GÌ?

Đôi chân giả hậu môn nằm ở phần cuối cơ thể, gần hậu môn. Trong thực tế, người nuôi có thể thấy cặp chân này giống như một điểm kẹp hoặc điểm bám cuối thân. Nó giúp tằm giữ phần đuôi, neo cơ thể và hỗ trợ quá trình bò.

Khi tằm di chuyển, chân giả hậu môn phối hợp với các chân giả bụng để tạo lực bám. Khi tằm bám vào cành dâu, mép nong hoặc né, cặp chân giả hậu môn giúp giữ cơ thể chắc hơn, nhất là khi thân tằm lớn và nặng.

Ở giai đoạn tằm chín, khả năng bám của chân giả hậu môn rất quan trọng. Nếu né quá trơn, quá ẩm, quá bẩn hoặc không phù hợp, tằm có thể khó bám, bò nhiều, mất sức hoặc nhả tơ không đúng vị trí. Vì vậy, chuẩn bị né sạch, khô, có cấu trúc phù hợp là yếu tố quan trọng để tằm làm kén tốt.

 

 

8. VÌ SAO TẰM CẦN CẢ CHÂN THẬT VÀ CHÂN GIẢ?

Tằm có cơ thể dài, mềm và nặng dần theo tuổi. Nếu chỉ có 3 đôi chân thật ở phần trước, phần bụng dài phía sau sẽ khó được nâng đỡ và kiểm soát. Vì vậy, chân giả là cấu trúc rất quan trọng giúp tằm bám, bò và giữ cơ thể ổn định.

Chân thật giống như bộ phận điều khiển phần trước, hỗ trợ hướng di chuyển và bám gần đầu. Chân giả giống như hệ thống neo giữ phần thân và bụng. Khi phối hợp, chúng giúp tằm di chuyển theo kiểu co – duỗi, bám – kéo, phù hợp với cơ thể mềm của ấu trùng.

Cấu tạo này cũng phù hợp với đời sống của tằm: ăn lá dâu, bò trên bề mặt gần, ít di chuyển xa, cần bám chắc trong lúc ngủ, lột xác và làm kén. Đây là lý do tằm không cần chân dài, nhưng cần nhiều điểm bám dọc theo cơ thể.

 

9. CHÂN TẰM LIÊN QUAN GÌ ĐẾN KỸ THUẬT NUÔI?

Hiểu cấu tạo chân tằm giúp người nuôi giải thích được nhiều hiện tượng trong nhà tằm. Khi tằm bò khó, bám kém hoặc rơi nhiều, cần xem lại bề mặt nuôi, độ ẩm, mật độ, sức khỏe tằm và thời điểm sinh lý của đàn tằm.

Ở tuổi nhỏ, chân và chân giả còn rất nhỏ, khả năng bám yếu. Vì vậy, lá dâu cần cắt phù hợp, rải đều, không quá khô, không quá ướt và không để tằm bị gió lùa làm mất nước. Ở tuổi lớn, cơ thể tằm nặng hơn, cần diện tích rộng hơn, bề mặt khô thoáng hơn và không để giường tằm quá trơn, quá ẩm.

Khi tằm lên né, chân giả và chân giả hậu môn giúp tằm bám vào cấu trúc né để bắt đầu nhả tơ. Nếu né sạch, khô, thoáng và có điểm bám phù hợp, tằm sẽ dễ định vị hơn. Nếu né bẩn, ẩm, mốc, trơn hoặc có mùi lạ, tằm dễ bò lâu, rơi, nhả tơ sai chỗ hoặc làm kén xấu.

 

10. TẰM BÒ NHỜ CƠ CHẾ NÀO?

Tằm bò bằng sự phối hợp giữa chân thật, chân giả, cơ thân và hệ thần kinh. Khi di chuyển, phần đầu và ngực thường đưa về phía trước trước, chân thật bám vào bề mặt, sau đó thân co – duỗi, các chân giả lần lượt bám và kéo phần bụng tiến lên.

Kiểu vận động này chậm nhưng chắc. Nó phù hợp với một cơ thể mềm, dài, không có xương trong, chủ yếu sống trên lá dâu và bề mặt gần. Tằm không cần chạy nhanh, nhưng cần bám chắc để ăn, ngủ, lột xác và làm kén.

Khi môi trường bất lợi như nóng, bí khí, có mùi hóa chất, lá dâu kém hoặc bị tác động mạnh, tằm có thể bò nhiều bất thường. Lúc này, không nên chỉ nhìn hiện tượng bò mà kết luận tằm khỏe hay tằm chín. Cần kết hợp quan sát màu thân, sức ăn, phân, độ đồng đều, dấu hiệu ngủ và dấu hiệu chín.

 

11. NHỮNG LƯU Ý KHI QUAN SÁT CHÂN TẰM

Khi quan sát tằm, người nuôi nên phân biệt rõ 3 nhóm: chân thật ở ngực, chân giả bụng và chân giả hậu môn. Điều này giúp mô tả chính xác hơn khi trao đổi kỹ thuật hoặc nhận diện bất thường.

Nếu tằm co chân, bám yếu, rơi nhiều, thân mềm bất thường hoặc bò loạn, cần kiểm tra ngay các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, thông gió, hóa chất, chất lượng lá dâu và bệnh. Một số trường hợp tằm yếu chân, bám kém không phải do cấu tạo chân, mà do tằm bị stress, ngộ độc, bệnh đường ruột, thiếu oxy hoặc môi trường quá ẩm.

Khi xử lý tằm, không nên bóp mạnh, kéo mạnh hoặc làm rách chân giả, nhất là khi tằm đang ngủ, mới dậy, chín hoặc lên né. Tằm có cơ thể mềm, nếu thao tác thô bạo có thể làm tổn thương, ảnh hưởng đến vận động và khả năng làm kén.

 

TÓM TẮT BÀI VIẾT

Tằm dâu có 6 chân thật, gồm 3 đôi chân nằm ở 3 đốt ngực. Ngoài ra, tằm còn có 5 đôi chân giả ở phần bụng, gồm 4 đôi chân giả bụng và 1 đôi chân giả hậu môn. Nếu tính toàn bộ các cấu trúc dùng để bám và di chuyển, tằm có 8 đôi chân, nhưng về giải phẫu phải phân biệt rõ chân thật và chân giả.

Chân thật có cấu tạo phân đốt, gồm các phần như coxa, trochanter, femur, tibia, tarsus và móng. Chân giả mềm hơn, không phân đốt rõ, có móc bám nhỏ giúp tằm bám chắc vào lá dâu, nong, khay, cành dâu và né.

Chân giả không có chức năng đẩy thức ăn trong cơ thể. Chức năng chính của chân giả là bám, giữ thân, hỗ trợ bò, giữ thăng bằng và giúp tằm bám né khi chuẩn bị làm kén. Hiểu đúng cấu tạo chân tằm giúp người nuôi quan sát vận động, đánh giá sức khỏe và quản lý tốt giai đoạn lên né.

 

 

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

Người đọc có thể tham khảo thêm các bài viết liên quan trên website Tây Nguyên Silk:

Con tằm có bao nhiêu đốt?

Chương 2. Giải phẫu ngoài và hệ bao cơ thể ở tằm dâu

Chương 13. Hệ thần kinh và điều hòa hành vi ở tằm dâu

Các giai đoạn phát triển của tằm dâu

Cách nhận biết tằm chín

Nhiệt độ và độ ẩm theo tuổi tằm

Sản phẩm và nhóm giải pháp kỹ thuật liên quan:

Dinh dưỡng bổ sung cho tằm tuổi 4–5 Grown Super: hỗ trợ dinh dưỡng, thể trạng, sức đề kháng và quá trình phát triển tuyến tơ trong giai đoạn tằm lớn.

Nano Silver 500ppm – dung dịch sát trùng khi đang nuôi tằm: hỗ trợ giảm áp lực vi khuẩn, nấm và mầm bệnh trong nhà tằm khi sử dụng đúng hướng dẫn, không phun lên lá dâu cho tằm ăn.

Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm: nhóm sản phẩm, dụng cụ, vật tư và giải pháp kỹ thuật phục vụ nuôi tằm hiện đại.

 

TÂY NGUYÊN SILK – ĐỒNG HÀNH CÙNG NUÔI TẰM KHOA HỌC

Tây Nguyên Silk xây dựng hệ thống kiến thức nuôi tằm dựa trên nền tảng sinh học, sinh lý học và thực tiễn sản xuất tại Việt Nam. Những chi tiết như chân thật, chân giả, chân hậu môn, cách tằm bám, cách tằm bò và cách tằm lên né đều có ý nghĩa kỹ thuật trong quản lý đàn tằm.

Nuôi tằm hiệu quả không chỉ là cho ăn lá dâu, mà còn là hiểu cơ thể tằm vận động, hô hấp, tiêu hóa, lột xác, chín và làm kén như thế nào. Khi hiểu đúng cấu tạo cơ thể tằm, người nuôi sẽ thao tác nhẹ hơn, bố trí môi trường hợp lý hơn và giảm được nhiều rủi ro trong quá trình nuôi.

 

THÔNG TIN KẾT NỐI – CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT

Nếu bạn đang nuôi tằm, hoặc muốn tìm hiểu sâu và chuẩn hóa kiến thức – kỹ thuật – quy trình ngành dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại – miễn phí
Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/