TẰM ĂN LÁ DÂU MÙA KHÔ VÀ MÙA MƯA KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO?

TẰM ĂN LÁ DÂU MÙA KHÔ VÀ MÙA MƯA KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO?

Lá dâu là thức ăn trực tiếp quyết định sức khỏe, tốc độ lớn, khả năng phòng bệnh và chất lượng kén của tằm. Tuy nhiên, lá dâu vào mùa khô và mùa mưa có sự khác biệt rất rõ về độ nước, độ mềm, chất khô, nguy cơ nhiễm bẩn, khả năng bảo quản và mức độ an toàn khi cho tằm ăn. Nếu người nuôi không hiểu sự khác biệt này, tằm rất dễ bị rối loạn tiêu hóa, giảm ăn, phát triển không đều, bệnh đường ruột, bệnh mủ hoặc kén nhỏ, kén mỏng.

 

1. Vì sao phải phân biệt lá dâu mùa khô và mùa mưa?

Trong nuôi tằm, nhiều người thường chỉ quan tâm lá dâu có đủ số lượng hay không, nhưng thực tế chất lượng lá dâu theo mùa mới là yếu tố rất quan trọng. Cùng một vườn dâu, cùng một giống dâu, nhưng lá vào mùa khô và mùa mưa có thể khác nhau rất rõ.

Mùa khô, lá dâu thường dễ bị mất nước, già nhanh, dày hơn, cứng hơn hoặc giảm độ mềm nếu cây thiếu nước. Mùa mưa, lá dâu thường phát triển mạnh, mềm hơn, mọng nước hơn nhưng lại dễ bị ướt, nhiễm nấm khuẩn, dập nát, nóng lá và lên men nếu bảo quản sai.

Tằm là vật nuôi rất nhạy với thức ăn. Lá dâu không phù hợp có thể làm tằm giảm ăn, phân xấu, yếu ruột, chậm lớn hoặc phát bệnh. Vì vậy, người nuôi cần điều chỉnh kỹ thuật cho ăn theo mùa chứ không nên dùng một cách cố định quanh năm.

 

2. Đặc điểm lá dâu vào mùa khô

Vào mùa khô, nếu vườn dâu được tưới nước đầy đủ và chăm sóc tốt, lá dâu thường có chất lượng khá ổn định. Lá ít bị dính nước mưa, ít bị rửa trôi bề mặt và dễ bảo quản hơn so với mùa mưa. Nhà tằm cũng thường ít ẩm hơn, từ đó giảm nguy cơ nấm mốc và bệnh đường ruột.

Tuy nhiên, nếu thiếu nước hoặc nắng nóng kéo dài, cây dâu dễ bị stress. Khi đó lá có thể bị cứng, dày, già nhanh, giảm độ mềm, nhanh héo sau khi hái và kém ngon miệng đối với tằm.

Một số đặc điểm thường gặp của lá dâu mùa khô:

• Lá ít đọng nước, dễ giữ sạch hơn

• Lá có thể có chất khô cao hơn nếu cây được chăm tốt

• Lá dễ héo nhanh sau khi hái

• Nếu thiếu nước, lá dễ già, cứng và giảm độ mềm

• Cây dâu có thể giảm năng suất nếu không đủ tưới

Vì vậy, mùa khô không phải lúc nào cũng tốt tuyệt đối. Chất lượng lá phụ thuộc rất nhiều vào nước tưới, phân bón và cách thu hái.

 

3. Ưu điểm khi tằm ăn lá dâu mùa khô

Nếu vườn dâu có nước tưới chủ động, lá dâu mùa khô thường có một số lợi thế. Lá khô ráo bề mặt, ít bị nước mưa làm ướt, ít gây tăng ẩm trong nong tằm và ít làm môi trường nuôi bị ẩm đột ngột.

Khi lá dâu sạch, ráo và đúng độ tuổi lá, tằm thường:

• Ăn ổn định hơn

• Phân khô hơn

• Ít rối loạn đường ruột hơn

• Môi trường nong dễ giữ khô hơn

• Giảm nguy cơ nấm mốc do lá ướt

Điều này đặc biệt có lợi ở tuổi 4–5, khi tằm ăn nhiều, thải phân nhiều và môi trường dễ xuống rất nhanh nếu gặp lá ẩm hoặc lá hư.

 

4. Rủi ro của lá dâu mùa khô

Rủi ro lớn nhất của mùa khô là lá dâu bị thiếu nước, nhanh héo, già cứng hoặc bị nóng do thu hái và bảo quản không đúng cách. Trong thời tiết nắng nóng, lá sau khi hái vẫn tiếp tục hô hấp và mất nước rất nhanh. Nếu để ngoài nắng hoặc chất đống trong bao, lá có thể bị héo nóng, dập, lên men nhẹ và giảm chất lượng.

Tằm ăn lá quá héo, quá cứng hoặc bị nóng có thể gặp các vấn đề:

• Ăn kém

• Chậm lớn

• Phân không ổn định

• Khó tiêu hóa

• Tằm không đều

• Tuyến tơ phát triển kém nếu kéo dài

Vì vậy, trong mùa khô cần chú ý giữ lá tươi mát, không để lá mất nước quá nhanh, không dùng lá quá già cứng cho tằm nhỏ và không dùng lá héo nóng cho tằm lớn.

 

5. Đặc điểm lá dâu vào mùa mưa

Mùa mưa thường giúp cây dâu sinh trưởng mạnh, ra nhiều chồi, nhiều lá và sản lượng lá cao hơn. Đây là ưu điểm lớn vì người nuôi ít lo thiếu lá nếu vườn dâu được chăm sóc tốt.

Tuy nhiên, lá dâu mùa mưa cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Lá thường mềm, mọng nước, dễ đọng nước mưa, dễ dính bùn đất, dễ nhiễm nấm khuẩn và khó bảo quản hơn. Nếu hái về rồi chất đống, lá rất dễ bị nóng, úng, lên men hoặc có mùi lạ.

Một số đặc điểm thường gặp của lá dâu mùa mưa:

• Lá phát triển nhanh, sản lượng cao

• Lá mềm, nhiều nước

• Dễ đọng nước mưa

• Dễ dập nát khi vận chuyển

• Dễ nhiễm nấm khuẩn

• Dễ làm tăng độ ẩm trong nhà tằm

• Khó bảo quản nếu không có nơi thoáng mát

Mùa mưa vì vậy là mùa cần quản lý lá và môi trường nhà tằm rất chặt.

 

6. Ưu điểm khi tằm ăn lá dâu mùa mưa

Nếu được xử lý đúng cách, lá dâu mùa mưa vẫn là nguồn thức ăn tốt vì cây dâu sinh trưởng mạnh, lá thường mềm và nguồn lá dồi dào. Khi vườn dâu khỏe, không tồn dư thuốc và lá được để ráo trước khi cho ăn, tằm có thể ăn tốt và phát triển bình thường.

Ưu điểm của mùa mưa là:

• Nguồn lá thường nhiều hơn

• Cây dâu phục hồi nhanh hơn sau hái

• Lá mềm, dễ ăn hơn nếu chọn đúng tuổi lá

• Ít nguy cơ thiếu lá trong giai đoạn tằm ăn mạnh

Tuy nhiên, những ưu điểm này chỉ phát huy khi người nuôi xử lý tốt độ ẩm và không cho tằm ăn lá còn ướt.

 

7. Rủi ro của lá dâu mùa mưa đối với tằm

Mùa mưa là thời điểm rủi ro bệnh tăng cao. Lá dâu ướt, nhà tằm ẩm, phân lâu khô và không khí bí sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm và virus phát triển mạnh hơn.

Nếu cho tằm ăn lá còn đọng nước mưa, nong tằm sẽ nhanh ẩm, phân khó khô, lá thừa dễ thối và đường ruột tằm dễ bị ảnh hưởng. Tằm có thể xuất hiện:

• Phân lỏng

• Ăn giảm

• Chậm lớn

• Bệnh đường ruột

• Bệnh mủ

• Nấm

• Phát triển không đều

• Yếu cuối tuổi 5

Đặc biệt, lá mùa mưa nếu bị ủ trong bao kín sẽ rất dễ nóng và lên men. Lá có mùi chua, mùi hăng, dập nhớt hoặc đổi màu thì không nên cho tằm ăn.

 

8. Mùa khô ảnh hưởng đến năng suất và kén như thế nào?

Mùa khô nếu vườn dâu có tưới nước tốt, nhà tằm được làm mát và lá dâu giữ được độ tươi, tằm có thể phát triển khá ổn định. Môi trường ít ẩm hơn giúp giảm một phần nguy cơ bệnh nấm và bệnh đường ruột.

Tuy nhiên, nếu nắng nóng quá mức, nhà tằm bị hầm, lá dâu héo nhanh, độ ẩm quá thấp hoặc tằm bị stress nhiệt, năng suất kén sẽ giảm. Tằm bị nóng kéo dài thường ăn kém, chín không đều, kéo tơ yếu và có thể cho kén nhỏ, kén mỏng.

Vì vậy, mùa khô muốn đạt kén tốt cần đảm bảo:

• Vườn dâu đủ nước

• Lá dâu không héo nóng

• Nhà tằm không quá nóng

• Độ ẩm không quá thấp

• Thông gió tốt

• Giảm stress nhiệt ở tuổi 4–5

 

9. Mùa mưa ảnh hưởng đến năng suất và kén như thế nào?

Mùa mưa có lợi về nguồn lá nhưng bất lợi về bệnh và môi trường. Nếu nhà tằm không khô thoáng, lá dâu không được để ráo, phân không dọn kịp và độ ẩm quá cao, tằm rất dễ yếu từ đường ruột. Khi tằm yếu, tuyến tơ phát triển kém, lên né không đều và kén dễ nhỏ, mỏng hoặc kém chất lượng.

Mùa mưa muốn giữ năng suất cần kiểm soát:

• Lá dâu phải ráo nước trước khi cho ăn

• Không để lá thừa ẩm lâu trên nong

• Dọn phân đúng thời điểm

• Tăng thông gió nhưng tránh gió lạnh lùa

• Giữ khu vực lên né khô, sạch, thoáng

• Theo dõi bệnh đường ruột và bệnh mủ sát hơn

Nếu làm tốt các khâu này, mùa mưa vẫn có thể nuôi đạt kết quả tốt. Nhưng nếu chủ quan, rủi ro bệnh thường cao hơn mùa khô.

 

10. Cách xử lý lá dâu trong mùa khô

Trong mùa khô, mục tiêu chính là giữ lá tươi, mát và không bị mất nước quá nhanh.

Người nuôi nên:

• Hái lá vào sáng sớm hoặc chiều mát

• Đưa lá về nơi râm mát ngay sau khi hái

• Không để lá ngoài nắng

• Không chất lá quá dày trong bao

• Không dùng lá héo nóng

• Có thể phủ khăn ẩm hoặc bao tải sạch hơi ẩm để giữ lá, nhưng không làm lá ướt

• Cho ăn theo sức ăn thực tế của tằm

Với tằm lớn, không nên dùng lá quá non chỉ vì nghĩ rằng lá non “mát”. Tằm tuổi 4–5 cần lá bánh tẻ, đủ chất khô và phù hợp cho phát triển tuyến tơ.

 

11. Cách xử lý lá dâu trong mùa mưa

Trong mùa mưa, mục tiêu chính là làm lá ráo nước, tránh ẩm, tránh lên men và tránh nhiễm bẩn.

Người nuôi nên:

• Tránh hái lá lúc mưa lớn nếu không quá cần thiết

• Nếu lá ướt, phải trải mỏng nơi sạch, thoáng cho ráo nước

• Không cho ăn lá còn nhỏ nước

• Không chất lá ướt thành đống

• Không đựng lá ướt trong bao kín

• Loại bỏ lá dính bùn đất, lá dập nát, lá có mùi lạ

• Chia nhỏ bữa ăn để giảm lá thừa

• Dọn phân và lá dư thường xuyên hơn

Mùa mưa không nên cố cho tằm ăn thật nhiều một lần, vì lá thừa ẩm sẽ làm môi trường xuống rất nhanh.

 

12. Có nên làm héo nhẹ lá dâu mùa mưa không?

Trong một số trường hợp, lá dâu mùa mưa quá ướt hoặc quá mọng nước, có thể để lá ráo và héo nhẹ trong bóng râm trước khi cho ăn. Tuy nhiên, “héo nhẹ” không có nghĩa là để lá mất tươi, khô quắt hoặc nóng lên.

Mục tiêu là:

• Lá ráo bề mặt

• Không còn nước đọng

• Lá vẫn tươi

• Không có mùi lạ

• Không bị lên men

Đây là kỹ thuật hữu ích trong mùa mưa, nhất là với tằm tuổi lớn, nhằm giảm độ ẩm đưa vào nong nuôi.

 

13. Nên điều chỉnh bữa ăn theo mùa

Mùa khô và mùa mưa cần điều chỉnh bữa ăn khác nhau.

Mùa khô:

• Tránh để tằm ăn lá quá héo

• Nên cho ăn vào thời điểm mát hơn

• Theo dõi tằm mất nước, stress nhiệt

• Không để nhà quá khô nóng

Mùa mưa:

• Không cho ăn lá ướt

• Chia nhỏ bữa để tránh lá thừa ẩm

• Dọn phân thường xuyên

• Theo dõi phân tằm và bệnh đường ruột

Ở cả hai mùa, người nuôi cần quan sát sức ăn thực tế của tằm. Không nên cho ăn theo thói quen cứng nhắc mà không nhìn tình trạng đàn tằm và môi trường.

 

Lời kết

Tằm ăn lá dâu mùa khô và mùa mưa có những khác biệt rất rõ. Mùa khô thường thuận lợi hơn về độ khô ráo và ít ẩm, nhưng dễ gặp vấn đề lá héo, lá già, thiếu nước và stress nhiệt. Mùa mưa có nguồn lá dồi dào, lá mềm, cây dâu phát triển mạnh, nhưng lại dễ gặp rủi ro lá ướt, độ ẩm cao, nấm khuẩn, bệnh đường ruột và môi trường nhà tằm xuống nhanh.

Điều quan trọng nhất là người nuôi không nên chỉ nhìn vào lượng lá, mà phải kiểm soát chất lượng lá theo mùa. Lá dâu cho tằm phải sạch, đúng tuổi lá, không tồn dư thuốc, không héo nóng, không lên men và không quá ướt.

Trong nuôi tằm, mỗi mùa có một rủi ro riêng. Mùa khô cần chống nóng và giữ lá tươi; mùa mưa cần chống ẩm và giữ lá ráo. Làm tốt hai nguyên tắc này sẽ giúp tằm ăn khỏe, lớn đều, ít bệnh và cho kén ổn định hơn.

 

Thông tin liên lạc

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kiến thức, kỹ thuật, quy trình chăm sóc cây dâu, nuôi tằm và phát triển mô hình dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Thành công khởi đầu từ tri thức

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/