SINH LÝ HẤP THU VÀ CHUYỂN HOÁ DINH DƯỠNG CỦA TẰM

SINH LÝ HẤP THU VÀ CHUYỂN HOÁ DINH DƯỠNG CỦA TẰM

 

Ở tằm dâu, ăn nhiều không đồng nghĩa với tạo kén tốt. Giá trị dinh dưỡng của lá dâu chỉ được chuyển thành khối lượng cơ thể và kén khi quá trình hấp thu – vận chuyển – chuyển hoá diễn ra trơn tru. Đây là chuỗi sinh lý liên tục, trong đó ruột giữa giữ vai trò trung tâm.

  

 

1. NỀN TẢNG SINH LÝ HẤP THU Ở TẰM DÂU

Tằm dâu (Bombyx mori) có hệ tiêu hoá gồm:

• Ruột trước: dẫn truyền thức ăn

• Ruột giữa: tiêu hoá & hấp thu (quan trọng nhất)

• Ruột sau: cô đặc, thải phân

Đặc trưng then chốt:

• pH ruột giữa 10–11 (kiềm mạnh)

• Thành ruột mỏng, không có lớp kitin

• Enzyme tiêu hoá hoạt động cường độ cao

> Điều này giúp tốc độ hấp thu rất nhanh, nhưng cũng khiến tằm nhạy cảm với sai lệch dinh dưỡng.

 

2. QUÁ TRÌNH HẤP THU DINH DƯỠNG DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

2.1. Phân giải tại ruột giữa

• Carbohydrate → đường đơn

• Protein → peptide → amino acid

• Khoáng & vitamin → dạng ion/hoạt hoá

Quá trình này phụ thuộc:

• pH ổn định

• Hoạt tính enzyme

• Chất lượng lá dâu

 

2.2. Hấp thu qua biểu mô ruột giữa

• Dinh dưỡng đi qua biểu mô ruột mỏng

• Hấp thu nhanh vào dịch thể (hemolymph)

• Phân phối đến các mô đích

> Nếu biểu mô ruột bị tổn thương, hấp thu giảm ngay, dù tằm vẫn ăn.

 

3. CHUYỂN HOÁ DINH DƯỠNG: TỪ NĂNG LƯỢNG ĐẾN TƠ KÉN

3.1. Carbohydrate → năng lượng nền

• Cung cấp năng lượng cho:

  • Trao đổi chất

  • Vận động

  • Duy trì ruột giữa

• Giúp bảo vệ protein khỏi bị đốt làm năng lượng

Thiếu carbohydrate:

• Protein bị tiêu hao

• Giảm vật liệu tạo kén

 

3.2. Protein → vật liệu tạo kén

• Amino acid được:

  • Dùng xây dựng mô

  • Ưu tiên tổng hợp fibroin & sericin (tuổi 4–5)

> Hiệu suất chuyển hoá protein quyết định trực tiếp kích thước kén.

 

3.3. Khoáng & vitamin → điều hoà chuyển hoá

• Hoạt hoá enzyme

• Ổn định pH và sinh lý ruột

• Hỗ trợ lột xác và phát triển tuyến tơ

Thiếu:

• Chuyển hoá chậm

• Tằm ăn đủ nhưng tạo kén kém

 

4. VAI TRÒ CỦA HỆ TUẦN HOÀN (HEMOLYMPH)

Sau hấp thu, dinh dưỡng:

• Theo hemolymph đến:

  • Mô cơ thể

  • Tuyến tơ

  • Cơ quan nội tạng

Trong tuổi 5:

• Lưu lượng dinh dưỡng ưu tiên tuyến tơ

• Bất kỳ rối loạn nào (stress, bệnh ruột) → giảm dòng dinh dưỡng đến tuyến tơ

 

5. GIAI ĐOẠN NÀO NHẠY CẢM NHẤT VỚI RỐI LOẠN CHUYỂN HOÁ?

• Trước – sau lột xác: enzyme và ruột thay đổi mạnh

• Tuổi 3–4: xây nền tuyến tơ

• Tuổi 5: tích luỹ cho kén

> Rối loạn ở các giai đoạn này khó bù về sau.

 

6. NHỮNG NGUYÊN NHÂN LÀM GIẢM HẤP THU – CHUYỂN HOÁ

Phổ biến nhất:

• Lá dâu bẩn, ướt, dập

• Lá quá già hoặc nghèo dưỡng chất

• Mất cân bằng protein – năng lượng

• Thiếu khoáng, vitamin

• Stress nhiệt – ẩm

Hệ quả:

• Tằm ăn nhiều → lớn chậm

• Kén nhỏ, nhẹ

• Hiệu suất lá/kg kén tăng

 

7. Ý NGHĨA THỰC TIỄN TRONG NUÔI TẰM

Hiểu sinh lý hấp thu – chuyển hoá giúp người nuôi:

• Nhận ra rằng ruột giữa là “trái tim dinh dưỡng”

• Không chạy theo “ăn nhiều” mà bỏ qua chất lượng hấp thu

• Tối ưu giai đoạn tuổi 4–5

• Giảm hao hụt và nâng chất lượng kén

Đây là nền tảng tư duy kỹ thuật trong quy trình nuôi tằm của Tây Nguyên Silk.

 

KẾT LUẬN

Sinh lý hấp thu và chuyển hoá dinh dưỡng của tằm dâu là chuỗi liên hoàn: tiêu hoá tại ruột giữa → hấp thu qua biểu mô → vận chuyển bằng hemolymph → chuyển hoá thành năng lượng và tơ kén. Kích thước kén phản ánh hiệu suất của cả chuỗi này, không chỉ lượng lá ăn vào. Nuôi tằm hiệu quả là bảo vệ ruột giữa và cân bằng dinh dưỡng đúng nhịp sinh lý.

 

NẾU BẠN ĐANG QUAN TÂM HOẶC ĐÃ NUÔI TẰM, MUỐN TÌM HIỂU RÕ VỀ NGÀNH DÂU TẰM TƠ VÀ MUỐN CHUẨN HOÁ:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/