Quy trình sản xuất lụa tơ tằm từ kén tằm đến lụa thành phẩm

QUY TRÌNH SẢN XUẤT LỤA TƠ TẰM: TỪ KÉN TẰM ĐẾN LỤA THÀNH PHẨM

 

Lụa tơ tằm là một trong những loại sợi tự nhiên cao cấp nhất trong ngành dệt may thế giới. Khác với sợi bông hoặc sợi tổng hợp, tơ tằm được tạo ra từ sợi filament liên tục do con tằm nhả ra khi làm kén.

Để tạo ra một tấm vải lụa mềm mại và bóng mịn, kén tằm phải trải qua nhiều công đoạn xử lý công nghiệp từ:

• ươm tơ

• se sợi

• khử keo

• nhuộm

• dệt vải

• hoàn tất sản phẩm

Toàn bộ chuỗi quy trình này tạo nên chuỗi giá trị của ngành dâu tằm tơ.

 

1. THU HOẠCH VÀ PHÂN LOẠI KÉN TẰM

Sau khi tằm làm kén khoảng 5–7 ngày, người nuôi tiến hành thu hoạch kén.

Các bước gồm:

• thu kén từ né tằm

• loại bỏ kén thủng, kén hỏng

• phân loại kén theo kích thước và trọng lượng

Việc phân loại giúp:

• tăng hiệu suất ươm tơ

• giảm đứt sợi

• tạo sợi tơ đồng đều

 

2. SẤY KÉN (STIFLING)

Sau khi thu hoạch, kén phải được sấy để tiêu diệt nhộng tằm.

Nếu nhộng hóa bướm và chui ra khỏi kén:

• sợi tơ sẽ bị đứt

• không thể ươm tơ filament

Các phương pháp sấy kén phổ biến:

• sấy khí nóng

• sấy hơi

• sấy tủ công nghiệp

Nhiệt độ thường sử dụng:

70 – 90°C

 

3. NẤU KÉN (COCOON COOKING)

Trước khi ươm tơ, kén được nấu trong nước nóng.

Mục đích:

• làm mềm lớp keo sericin

• giúp kéo sợi tơ dễ dàng

• giảm đứt sợi

Thông thường:

• nhiệt độ 90–95°C

• thời gian 5–15 phút

 

4. ƯƠM TƠ (SILK REELING)

Ươm tơ là công đoạn quan trọng nhất trong sản xuất tơ tằm.

Trong quá trình này:

• tìm đầu sợi tơ từ kén

• ghép nhiều kén lại

• kéo thành sợi tơ liên tục

Thông thường:

6 – 10 kén → tạo thành 1 sợi tơ

Sản phẩm thu được gọi là:

Raw silk filament (tơ filament thô)

 

5. SE SỢI (TWISTING / THROWING)

Sợi tơ sau khi ươm sẽ được se xoắn lại để tăng độ bền.

Mục đích:

• tăng độ bền kéo

• tạo độ đàn hồi

• tạo cấu trúc sợi phù hợp cho dệt

Các loại sợi tơ phổ biến:

• Organza

• Tram

• Crepe

 

6. KHỬ KEO TƠ (DEGUMMING)

Sợi tơ thô sau khi ươm vẫn còn lớp sericin.

Đây là lớp keo tự nhiên bao quanh sợi fibroin.

Để tạo ra lụa mềm mại, lớp keo này phải được loại bỏ.

Phương pháp phổ biến:

• đun sợi với xà phòng và soda nhẹ

• nhiệt độ 90–100°C

Sau khi khử keo:

• sợi tơ mềm hơn

• bề mặt bóng hơn

• dễ nhuộm màu

Trong quá trình này:

sợi tơ mất khoảng 20 – 30% trọng lượng

 

7. NHUỘM SỢI HOẶC NHUỘM VẢI

Lụa có thể được nhuộm ở hai giai đoạn:

Nhuộm sợi

Sợi tơ được nhuộm trước khi dệt.

Ưu điểm:

• màu sắc đồng đều

• vải cao cấp

Nhuộm vải

Vải được nhuộm sau khi dệt.

Ưu điểm:

• chi phí thấp

• linh hoạt sản xuất

Thuốc nhuộm thường dùng:

• acid dyes

• reactive dyes

 

8. DỆT VẢI LỤA

Sợi tơ được đưa vào máy dệt để tạo thành vải.

Các kiểu dệt phổ biến:

• satin weave

• plain weave

• twill weave

Một số loại lụa nổi tiếng:

• lụa satin

• lụa chiffon

• lụa crepe

• lụa habotai

 

9. HOÀN TẤT VẢI (FINISHING)

Sau khi dệt, vải lụa tiếp tục trải qua các công đoạn hoàn tất:

• giặt vải

• làm mềm

• ép bóng

• cán vải

• ổn định kích thước

Những công đoạn này giúp vải:

• mềm mại hơn

• bóng đẹp hơn

• ít co rút

 

CHUỖI GIÁ TRỊ NGÀNH TƠ LỤA

Toàn bộ quy trình có thể tóm tắt:

Nuôi tằm
→ Thu hoạch kén
→ Sấy kén
→ Nấu kén
→ Ươm tơ
→ Tơ filament (raw silk)
→ Se sợi
→ Khử keo (degumming)
→ Nhuộm
→ Dệt vải
→ Hoàn tất
→ Lụa thành phẩm

 

GIÁ TRỊ CỦA LỤA TƠ TẰM

Để tạo ra lụa tơ tằm cần một lượng lớn kén.

Thông thường:

1 kg kén tằm chỉ tạo ra khoảng 160 – 200 g tơ lụa

Điều này lý giải vì sao:

• lụa tơ tằm thật có giá trị cao

• sản xuất lụa đòi hỏi kỹ thuật cao

 

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP:

1. Tơ filament là gì?

Tơ filament là sợi tơ liên tục được kéo trực tiếp từ kén tằm trong quá trình ươm tơ.

 

2. Vì sao phải khử keo tơ tằm?

Khử keo giúp loại bỏ sericin, làm sợi tơ:

• mềm hơn

• bóng hơn

• dễ nhuộm màu

 

3. 1 kg kén tằm tạo ra bao nhiêu lụa?

Thông thường 1 kg kén chỉ tạo ra khoảng 160–200 g tơ lụa.

 

Nếu bạn đang quan tâm hoặc đã nuôi tằm, muốn tìm hiểu rõ về ngành dâu tằm tơ và muốn chuẩn hoá:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website https://taynguyensilk.vn/