QUY TRÌNH NUÔI TẰM CƠ BẢN DỄ HIỂU NHẤT

QUY TRÌNH NUÔI TẰM CƠ BẢN DỄ HIỂU NHẤT

 

Quy trình nuôi tằm cơ bản có thể hiểu là quá trình chuẩn bị lá dâu, nhà tằm, con giống, chăm sóc tằm theo từng tuổi, quản lý nhiệt độ – độ ẩm, vệ sinh môi trường, đưa tằm chín lên né và thu kén. Với người mới, điều quan trọng nhất là không nên học quá phức tạp ngay từ đầu, mà cần nắm rõ các bước chính, hiểu vì sao từng bước quan trọng và làm ổn định qua từng lứa nuôi.

 

 

 

QUY TRÌNH NUÔI TẰM LÀ GÌ?

Quy trình nuôi tằm là toàn bộ các bước chăm sóc con tằm từ lúc nhận tằm con hoặc trứng nở cho tới khi tằm lớn, chín, lên né, làm kén và thu hoạch kén. Nhìn đơn giản, người nuôi chỉ cần có lá dâu, nhà tằm và con giống, nhưng để nuôi ổn định thì từng khâu đều phải được làm đúng thời điểm và đúng điều kiện.

Con tằm rất nhạy cảm với môi trường. Vì vậy, quy trình nuôi tằm không chỉ là cho ăn mà còn là quản lý nhiệt độ, độ ẩm, thông gió, vệ sinh, mật độ nuôi, chất lượng lá dâu và dấu hiệu bệnh trong suốt cả lứa.

 

BƯỚC 1: CHUẨN BỊ NHÀ TẰM

Trước khi đưa tằm vào nuôi, nhà tằm cần được dọn sạch, loại bỏ rác thải, lá dâu thừa, phân cũ, bụi hữu cơ và các vật dụng không cần thiết. Sau đó cần vệ sinh, sát trùng đúng cách, để nhà tằm khô tương đối, thông gió bay hết mùi rồi mới đưa tằm vào.

Một nhà tằm cơ bản cần sạch, thoáng, tránh mưa tạt, tránh nắng gắt trực tiếp, hạn chế gió lùa mạnh và có vị trí thao tác thuận tiện. Nhà tằm không nên quá kín vì dễ bí khí, cũng không nên quá hở làm nhiệt độ và độ ẩm dao động mạnh.

 

BƯỚC 2: CHUẨN BỊ LÁ DÂU

Lá dâu là thức ăn chính của tằm nên chất lượng lá quyết định rất lớn tới sức khỏe và năng suất kén. Lá dâu dùng cho tằm phải sạch, tươi, không nhiễm thuốc bảo vệ thực vật, không bị hấp hơi, không lên men, không dính nước quá nhiều và phải phù hợp với từng tuổi tằm.

Tằm nhỏ cần lá mềm hơn, phù hợp với khả năng ăn và tiêu hóa. Tằm lớn, nhất là tuổi 4 và tuổi 5, cần lượng lá nhiều hơn nhưng vẫn phải đảm bảo lá tươi, sạch và không bị nóng hơi trong quá trình vận chuyển hoặc bảo quản.

 

BƯỚC 3: NHẬN TẰM GIỐNG HOẶC TẰM CON

Người mới thường nên bắt đầu bằng tằm con đã được nuôi qua các tuổi đầu, thay vì tự ấp trứng ngay từ đầu nếu chưa có kinh nghiệm. Khi nhận tằm, cần kiểm tra đàn tằm có đồng đều không, tằm có khỏe không, có bò linh hoạt không, có dấu hiệu yếu, chết hoặc bệnh bất thường không.

Tằm giống tốt là nền tảng quan trọng, nhưng giống tốt vẫn có thể thất bại nếu nhà tằm, lá dâu và quy trình chăm sóc không ổn định. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào giống mà phải quản lý tốt toàn bộ hệ thống nuôi.

 

BƯỚC 4: CHĂM SÓC TẰM THEO TỪNG TUỔI

Tằm phát triển qua nhiều tuổi, thường từ tuổi 1 đến tuổi 5. Mỗi tuổi có nhu cầu khác nhau về lá dâu, nhiệt độ, độ ẩm, mật độ và vệ sinh. Tằm nhỏ cần môi trường ấm hơn, ẩm phù hợp hơn và lá mềm hơn. Tằm lớn cần nhiều lá hơn, nhiều không gian hơn và thông gió tốt hơn.

Khi tằm ngủ để chuẩn bị lột xác, người nuôi cần hạn chế tác động mạnh và giữ môi trường ổn định. Khi tằm thức và ăn trở lại, cần cho ăn đúng thời điểm, tránh cho ăn quá sớm khi đàn chưa thức đều hoặc để tằm đói quá lâu sau khi đã thức.

 

BƯỚC 5: QUẢN LÝ NHIỆT ĐỘ, ĐỘ ẨM VÀ THÔNG GIÓ

Nhiệt độ và độ ẩm là hai chỉ số môi trường rất quan trọng trong nhà tằm. Nếu nhà tằm quá nóng, quá lạnh, quá ẩm, quá khô hoặc dao động mạnh giữa ngày và đêm, đàn tằm sẽ dễ stress, ăn yếu, lột xác không đều và phát sinh bệnh.

Người nuôi nên có đồng hồ đo nhiệt độ – độ ẩm trong nhà tằm và kiểm tra nhiều lần trong ngày. Ngoài nhiệt độ và độ ẩm, cần quan tâm cả độ thông thoáng. Nhà tằm phải có không khí lưu thông nhẹ, đều, không bí khí, không tích tụ mùi hôi, CO₂, ammonia và hơi ẩm quá mức.

 

BƯỚC 6: CHO TẰM ĂN ĐÚNG CÁCH

Cho tằm ăn đúng cách nghĩa là cho ăn đúng loại lá, đúng lượng, đúng thời điểm và phù hợp với sức ăn thực tế của đàn tằm. Không nên để tằm thiếu lá kéo dài vì sẽ làm tằm phát triển không đều. Cũng không nên cho quá dư vì lá thừa nằm lâu trên nong dễ hấp hơi, tăng độ ẩm và làm môi trường xấu đi.

Sau mỗi cữ ăn, người nuôi nên quan sát đàn tằm ăn nhanh hay chậm, ăn đều hay không đều, lá thừa nhiều hay ít, phân có ổn định không và có vùng nào tằm ăn yếu bất thường không. Sức ăn là một tín hiệu rất quan trọng để phát hiện sớm vấn đề.

 

BƯỚC 7: GIÃN TẰM VÀ QUẢN LÝ MẬT ĐỘ

Khi tằm lớn lên, diện tích nuôi phải được mở rộng dần. Nếu không giãn tằm đúng lúc, mật độ quá dày sẽ làm đàn tằm cạnh tranh thức ăn, thiếu oxy, tăng nhiệt, tăng ẩm, tích tụ phân và dễ phát sinh bệnh.

Mật độ phù hợp giúp tằm ăn đều, lớn đều, dễ vệ sinh và dễ quản lý môi trường hơn. Người mới không nên cố nuôi quá dày để tận dụng diện tích, vì nuôi dày nhưng tằm yếu, bệnh và kén xấu thì hiệu quả kinh tế chưa chắc đã tốt.

 

BƯỚC 8: THAY PHÂN, VỆ SINH VÀ XỬ LÝ RÁC THẢI

Trong quá trình nuôi, phân tằm, lá dâu thừa và rác hữu cơ cần được xử lý đúng lúc. Nếu để tồn đọng lâu, nhà tằm dễ ẩm, có mùi, tích tụ khí độc và tạo điều kiện cho nấm, vi khuẩn, biofilm phát triển.

Vệ sinh nhà tằm không có nghĩa là lúc nào cũng phun sát trùng thật mạnh. Điều quan trọng là gom chất hữu cơ kịp thời, giữ nền khô tương đối, thông gió tốt, dụng cụ sạch và rác thải không đi ngược lại khu nuôi sạch.

 

BƯỚC 9: THEO DÕI BỆNH VÀ DẤU HIỆU BẤT THƯỜNG

Trong suốt lứa nuôi, người nuôi cần theo dõi các dấu hiệu như tằm ăn yếu, bò nhiều, thân mềm, da nhăn, phân xấu, chết rải rác, tằm còi, lột xác không đều hoặc đàn tằm phát triển lệch tuổi. Những dấu hiệu này có thể liên quan tới lá dâu, môi trường, mật độ, khí độc, bệnh hoặc stress kéo dài.

Không nên đợi bệnh bùng phát mới xử lý. Trong nuôi tằm, phát hiện sớm quan trọng hơn xử lý muộn. Khi thấy bất thường, cần kiểm tra lại lá dâu, nhiệt độ, độ ẩm, thông gió, mật độ, vệ sinh và lịch chăm sóc trước khi kết luận nguyên nhân.

 

BƯỚC 10: CHUẨN BỊ CHO TẰM CHÍN VÀ LÊN NÉ

Khi tằm bước vào cuối tuổi 5, tằm sẽ giảm ăn, thân trong hơn, bò tìm chỗ làm kén và bắt đầu chín. Lúc này người nuôi cần chuẩn bị né sạch, khô, thông thoáng và đủ chỗ để tằm làm kén.

Không nên đưa tằm lên né quá sớm khi tằm chưa chín đủ, vì tằm có thể không nhả tơ tốt. Cũng không nên để quá muộn vì tằm có thể nhả tơ lung tung, làm giảm chất lượng kén. Lên né đúng thời điểm giúp tằm làm kén đều hơn, kén sạch hơn và dễ thu hoạch hơn.

 

BƯỚC 11: THU KÉN

Sau khi tằm làm kén ổn định, người nuôi tiến hành thu kén theo thời điểm phù hợp. Kén cần được thu nhẹ nhàng, phân loại sơ bộ, loại bỏ kén lỗi, kén đôi, kén bẩn hoặc kén quá xấu nếu cần.

Chất lượng kén phụ thuộc vào toàn bộ quá trình trước đó. Một đàn tằm khỏe, đồng đều, ít bệnh, lên né đúng lúc và môi trường tốt sẽ cho kén đều, đẹp và có giá trị thương phẩm cao hơn.

 

BƯỚC 12: VỆ SINH SAU LỨA NUÔI

Sau khi thu kén, nhà tằm cần được dọn sạch toàn bộ lá thừa, phân, rác, bụi hữu cơ và dụng cụ bẩn. Đây là bước rất quan trọng để chuẩn bị cho lứa sau. Nếu không làm sạch kỹ sau mỗi lứa, mầm bệnh, nấm, vi khuẩn và biofilm có thể tích tụ dần, khiến các lứa sau dễ phát sinh bệnh hơn.

Quy trình sau lứa nên đi theo hướng dọn sạch, rửa hoặc cọ khu cần thiết, để khô, sát trùng đúng cách, thông gió và để nhà tằm ổn định trước khi nuôi tiếp.

 

LỜI KẾT

Quy trình nuôi tằm cơ bản gồm chuẩn bị nhà tằm, chuẩn bị lá dâu, nhận tằm giống, chăm sóc theo từng tuổi, quản lý nhiệt độ – độ ẩm, cho ăn đúng cách, giãn tằm, vệ sinh, theo dõi bệnh, đưa tằm chín lên né, thu kén và vệ sinh sau lứa nuôi.

Với người mới, điều quan trọng nhất là làm đúng những bước cơ bản, nuôi quy mô vừa sức, ghi chép lại từng lứa và cải thiện dần. Nghề nuôi tằm không chỉ là cho tằm ăn lá dâu, mà là quản lý cả một hệ thống gồm con tằm, lá dâu, nhà nuôi, môi trường, vệ sinh, nhân công và hiệu quả kinh tế.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kỹ thuật nuôi tằm, trồng dâu, quy trình vận hành hoặc định hướng phát triển mô hình dâu tằm tơ:

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/