QUÁ TRÌNH SINH LÝ TẠO SỢI TƠ DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

QUÁ TRÌNH SINH LÝ TẠO SỢI TƠ DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

 

Sợi tơ tằm không được “tạo ra” ngay lúc nhả tơ, mà là kết quả của một chuỗi chuẩn bị sinh lý kéo dài nhiều ngày. Từ dinh dưỡng lá dâu đến kén hoàn chỉnh là hành trình chuyển hoá – tích luỹ – định hình với độ chính xác sinh học rất cao.

   

 

 

 

 

1. NỀN TẢNG DINH DƯỠNG: NGUYÊN LIỆU TẠO TƠ ĐẾN TỪ ĐÂU?

Ở tằm dâu (Bombyx mori), nguồn nguyên liệu tạo tơ là:

• Protein lá dâu → amino acid

• Carbohydrate → năng lượng kéo sợi

• Khoáng & vitamin → hoạt hoá enzyme

Amino acid sau tiêu hoá:

• Hấp thu tại ruột giữa pH kiềm

• Vận chuyển bằng hemolymph

• Tập trung vào tuyến tơ

> Nếu thiếu năng lượng hoặc rối loạn hấp thu, protein sẽ bị tiêu hao cho sinh tồn → giảm vật liệu tạo tơ.

 

2. GIAI ĐOẠN TỔNG HỢP PROTEIN TƠ (TRƯỚC QUAY KÉN)

2.1. Tổng hợp fibroin (tuyến tơ sau)

• Fibroin chiếm ~70–75% sợi tơ

• Tổng hợp mạnh ở tuổi 4–5

• Dự trữ ở dạng dung dịch đậm đặc

2.2. Tổng hợp sericin (tuyến tơ giữa)

• Sericin chiếm ~25–30%

• Bao bọc và “dán” hai sợi fibroin

• Quyết định độ dính và độ bền vỏ kén

> Khối lượng kén phụ thuộc lượng protein đã tích luỹ trước khi quay, không thể “bù” ở phút cuối.

 

3. CHUYỂN DỊCH TƠ: TỪ DUNG DỊCH → SỢI

Trong tuyến tơ trước:

• Dịch tơ được điều chỉnh độ nhớt

• pH, nồng độ ion và lực cắt thay đổi

• Phân tử fibroin xếp lại cấu trúc (từ cuộn → kéo thẳng)

> Đây là bước tiền định hình, quyết định chất lượng sợi trước khi ra ngoài.

 

4. KÍCH HOẠT QUAY KÉN: VAI TRÒ THẦN KINH – HORMONE

Khi đến ngưỡng sinh lý:

• Ecdysone tăng → dừng ăn

• Juvenile hormone giảm → chấm dứt tăng trưởng thân

• Hệ thần kinh kích hoạt hành vi quay kén

Tằm:

• Bò né ánh sáng

• Tìm điểm bám

• Bắt đầu nhả tơ liên tục

 

5. CƠ CHẾ KÉO SỢI KHI QUAY KÉN

5.1. Nhả tơ qua miệng nhả

• Hai dòng fibroin song song

• Được sericin bao bọc

• Hợp thành một sợi tơ hoàn chỉnh

5.2. Đông đặc sợi tơ

• Tiếp xúc không khí

• Mất nước nhanh

• Protein chuyển sang trạng thái rắn – bền

> Sợi tơ có thể dài hàng trăm mét nếu sinh lý ổn định.

 

6. VÌ SAO STRESS LÀM SỢI TƠ NGẮN VÀ KÉN NHẸ?

Stress (nhiệt–ẩm, khí độc, rung ồn, ánh sáng mạnh) gây:

• Gián đoạn nhả tơ

• Thay đổi độ nhớt dịch tơ

• Đứt mạch kéo sợi

Hệ quả:

• Sợi ngắn

• Kén mỏng

• Độ đồng đều kém

> Chất lượng sợi phản ánh trực tiếp trạng thái sinh lý trước đó.

 

7. CÁC GIAI ĐOẠN QUYẾT ĐỊNH CHẤT LƯỢNG SỢI

• Tuổi 4–5: tích luỹ protein tơ

• 24–48 giờ trước quay kén: ổn định hormone

• Thời điểm quay kén: môi trường yên tĩnh, ổn định

Sai lệch ở bất kỳ mốc nào → không thể sửa khi đã quay.

 

8. Ý NGHĨA THỰC TIỄN TRONG NUÔI TẰM

Hiểu sinh lý tạo sợi giúp người nuôi:

• Không “ép quay kén” khi tuyến tơ chưa đủ

• Ưu tiên ổn định môi trường trước quay

• Tối ưu tuổi 4–5 thay vì can thiệp muộn

Đây là triết lý kỹ thuật trong quy trình tạo sợi tơ bền – dài – đồng đều của Tây Nguyên Silk.

 

KẾT LUẬN

Quá trình sinh lý tạo sợi tơ ở tằm dâu là chuỗi chuyển hoá tinh vi từ dinh dưỡng → protein tơ → dung dịch → sợi kéo – đông đặc khi quay kén. Kén và sợi tơ không phụ thuộc một khoảnh khắc, mà phản ánh toàn bộ trạng thái sinh lý trước đó. Nuôi tằm hiệu quả là nuôi đúng để sợi được tạo ra tự nhiên, liên tục và ổn định.

 

 

NẾU BẠN ĐANG QUAN TÂM HOẶC ĐÃ NUÔI TẰM, MUỐN TÌM HIỂU RÕ VỀ NGÀNH DÂU TẰM TƠ VÀ MUỐN CHUẨN HOÁ:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/