NUÔI TẰM TRONG MÙA NẮNG NÓNG CẦN LƯU Ý NHỮNG ĐIỀU GÌ?

NUÔI TẰM TRONG MÙA NẮNG NÓNG CẦN LƯU Ý NHỮNG ĐIỀU GÌ?

Mùa nắng nóng là giai đoạn rất dễ làm tằm bị stress nhiệt, giảm ăn, mất nước, rối loạn tiêu hóa, yếu sức và phát sinh bệnh, đặc biệt ở tuổi 4–5. Khi nhiệt độ nhà tằm tăng cao, không khí bí, độ ẩm mất cân bằng và phân tằm phân hủy nhanh, môi trường nuôi sẽ xuống rất nhanh. Vì vậy, trong mùa nóng, người nuôi cần tập trung kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, thông gió, mật độ nuôi, chất lượng lá dâu, vệ sinh và các biện pháp hỗ trợ giảm stress cho tằm.

 

1. Vì sao mùa nắng nóng nguy hiểm với tằm?

Tằm là vật nuôi rất nhạy cảm với nhiệt độ và môi trường. Khi thời tiết nắng nóng, nhà tằm dễ tăng nhiệt, khô hoặc bí khí, làm tằm bị stress nhiệt. Đặc biệt ở tuổi 4–5, tằm ăn rất mạnh, thải phân nhiều, sinh nhiệt lớn và cần nhiều oxy hơn. Nếu nhà tằm không thông thoáng, nhiệt độ và khí độc tích tụ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của tằm.

Khi bị nóng kéo dài, tằm thường ăn kém, nằm lì, bò tản ra, phát triển không đều, dễ rối loạn tiêu hóa và sức đề kháng giảm. Ở giai đoạn cuối tuổi 5, stress nhiệt còn có thể làm tằm chín không đều, lên né yếu, kéo tơ kém, kén mỏng hoặc giảm tỷ lệ kén đẹp.

Vì vậy, trong mùa nóng, mục tiêu quan trọng nhất không phải là cho ăn thật nhiều, mà là giữ cho tằm ăn được trong một môi trường ổn định, thông thoáng và ít stress.

 

2. Kiểm soát nhiệt độ trong nhà tằm

Nhiệt độ phù hợp cho tằm cần thay đổi theo từng tuổi, nhưng với tằm lớn, đặc biệt tuổi 4–5, nên tránh để nhà tằm quá nóng. Khi nhiệt độ vượt quá mức chịu đựng, tằm sẽ giảm ăn, tiêu hóa kém và dễ suy.

Một số biện pháp giảm nhiệt có thể áp dụng:

• Che nắng bên ngoài nhà tằm bằng lưới, bạt hoặc cây xanh phù hợp

• Làm mát mái nhà bằng cách phun nước lên mái vào thời điểm nóng nhất

• Sử dụng vật liệu cách nhiệt cho mái nếu có điều kiện

• Mở cửa thông gió hợp lý để đẩy khí nóng ra ngoài

• Dùng quạt đối lưu hoặc quạt hút để tăng trao đổi không khí

• Tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào nong, giường hoặc khu vực nuôi

Tuy nhiên, cần tránh tạo gió lùa mạnh trực tiếp vào tằm. Gió mạnh thổi thẳng có thể làm tằm mất nước, khô da, khó lột xác hoặc bị stress.

 

3. Quản lý độ ẩm: không quá khô, không quá ẩm

Trong mùa nắng nóng, nhiều nhà tằm dễ bị khô. Độ ẩm quá thấp có thể làm tằm mất nước, da khô, ăn kém và khó lột xác. Nhưng nếu người nuôi làm ẩm quá mức bằng cách tưới nước, phun nước tùy tiện hoặc để nền ướt, môi trường lại dễ phát sinh vi khuẩn, nấm và khí độc.

Nguyên tắc đúng là giữ ẩm vừa phải cho không khí, nhưng không làm ướt trực tiếp lên tằm, lá dâu hoặc nong nuôi.

Có thể áp dụng:

• Làm ẩm nền hoặc khu vực xung quanh, không phun trực tiếp lên tằm

• Dùng khăn ẩm, bao tải ẩm ở khu vực nền nếu cần, nhưng phải kiểm soát không để ẩm bẩn

• Tăng thông gió khi độ ẩm quá cao

• Dọn phân kịp thời để tránh phân ẩm sinh mùi và khí độc

• Dùng nhiệt ẩm kế để theo dõi thay vì cảm nhận bằng mắt

Trong mùa nóng, quản lý độ ẩm phải đi cùng thông gió. Nếu chỉ tăng ẩm mà không thông gió, nhà tằm sẽ nóng ẩm, bí và rất dễ phát sinh bệnh.

 

4. Thông gió là yếu tố sống còn trong mùa nóng

Khi trời nóng, nhà tằm kín sẽ rất dễ tích tụ CO₂, NH₃, hơi ẩm, mùi phân và khí nóng. Đây là môi trường gây stress mạnh cho tằm, đặc biệt ở tuổi 5.

Thông gió tốt giúp:

• Đẩy khí nóng ra ngoài

• Giảm khí amoniac từ phân tằm

• Cung cấp oxy

• Làm phân nhanh khô hơn

• Giảm áp lực vi khuẩn, nấm

• Giúp tằm ăn khỏe hơn

Tuy nhiên, thông gió không có nghĩa là để gió lùa trực tiếp vào tằm. Cần tạo dòng khí lưu thông nhẹ, đều, thoát khí nóng phía trên và giữ môi trường ổn định trong khu vực tằm nằm.

Nếu bước vào nhà tằm thấy mùi khai, ngột ngạt, nóng hầm hoặc khó chịu, đó là dấu hiệu môi trường đang xuống và cần xử lý ngay.

 

5. Giảm mật độ nuôi khi thời tiết quá nóng

Nuôi quá dày trong mùa nóng là một sai lầm rất nguy hiểm. Khi mật độ cao, tằm chồng lên nhau, sinh nhiệt nhiều, thiếu oxy, phân nhiều, độ ẩm tăng và khí độc dễ tích tụ.

Nếu điều kiện nhà tằm không đủ thông thoáng, cần chủ động giãn mật độ, nhất là ở tuổi 4–5. Giãn mật độ giúp:

• Tằm ít bị nóng cục bộ

• Không khí lưu thông tốt hơn

• Phân khô nhanh hơn

• Giảm stress

• Giảm bệnh đường ruột và bệnh mủ

Không nên cố nhồi mật độ cao để tăng sản lượng nếu nhà tằm không đủ điều kiện môi trường. Nuôi dày nhưng tằm yếu, kén xấu, hao hụt cao thì hiệu quả cuối cùng sẽ thấp hơn.

 

6. Quản lý lá dâu trong mùa nắng nóng

Lá dâu trong mùa nóng rất dễ héo, mất nước, nóng lá hoặc lên men nếu bảo quản sai cách. Tằm ăn lá không tốt sẽ dễ giảm ăn, rối loạn tiêu hóa và yếu sức.

Người nuôi nên thu hái lá vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh hái lúc nắng gắt. Sau khi hái, cần để lá nơi râm mát, sạch, thoáng, không chất đống quá dày, không nhét vào bao kín và không để lá ngoài nắng.

Lá dâu cho tằm mùa nóng cần đạt các yêu cầu:

• Tươi, sạch, không tồn dư thuốc

• Không héo quá mức

• Không nóng trong bao

• Không lên men, không có mùi chua

• Không dập nát

• Phù hợp với tuổi tằm

Với tằm tuổi 4–5, nên ưu tiên lá bánh tẻ, đủ chất, không quá non nước và không quá già cứng. Không nên dùng lá non quá nhiều cho tằm lớn chỉ vì nghĩ rằng lá non “mát” hơn, vì lá non nhiều nước, ít chất khô và có thể làm tằm rối loạn tiêu hóa nếu dùng không phù hợp.

 

7. Chia nhỏ bữa ăn để giảm áp lực tiêu hóa và môi trường

Trong mùa nóng, tằm dễ giảm sức ăn vào thời điểm nhiệt độ cao. Nếu cho ăn quá nhiều một lần, lá thừa sẽ dễ nóng, héo, lên men và làm nong tằm ẩm bẩn.

Nên chia bữa hợp lý, cho ăn vừa đủ theo sức ăn thực tế của đàn tằm. Những thời điểm mát hơn như sáng sớm, chiều mát và tối thường là lúc tằm ăn tốt hơn. Trong khung giờ nắng nóng cao điểm, cần quan sát sức ăn để điều chỉnh lượng lá.

Nguyên tắc là:

• Không để tằm đói kéo dài

• Không rải lá quá dày

• Không để lá thừa bị nóng, ẩm, thối

• Theo dõi phản ứng tằm sau mỗi bữa ăn

Cho ăn đúng trong mùa nóng giúp giảm rất nhiều rủi ro về đường ruột và môi trường.

 

8. Dọn phân thường xuyên để giảm khí độc

Mùa nắng nóng làm phân tằm và lá dâu thừa phân hủy nhanh hơn. Nếu không dọn phân kịp thời, môi trường sẽ nhanh chóng sinh mùi khai, khí amoniac, CO₂, nhiệt cục bộ và vi khuẩn.

Đặc biệt ở tuổi 4–5, cần kiểm soát phân rất chặt. Phân để lâu sẽ làm:

• Nhà tằm có mùi khai

• Tăng khí độc

• Tăng độ ẩm

• Phân lâu khô

• Vi khuẩn và nấm phát triển

• Ruồi, nhặng dễ xuất hiện

Sau khi dọn phân, cần đưa phân ra khỏi khu vực nhà tằm, không để gần cửa hoặc gần nơi chứa lá dâu. Dọn phân phải đi cùng thông gió để nhà tằm nhanh khô và giảm mùi.

 

9. Hạn chế phun nước trực tiếp lên tằm

Khi trời nóng, nhiều người có thói quen phun nước trực tiếp để làm mát. Đây là việc cần hết sức cẩn trọng. Tằm bị phun nước trực tiếp có thể bị lạnh cục bộ, ẩm thân, rối loạn hoạt động, tăng nguy cơ nấm và bệnh đường ruột.

Nên làm mát môi trường thay vì làm ướt tằm. Nếu cần tăng ẩm, nên xử lý ở nền, mái, vách hoặc không gian xung quanh, đồng thời đảm bảo thông gió tốt.

Tằm cần môi trường mát và ổn định, không cần bị làm ướt trực tiếp.

 

10. Hỗ trợ dinh dưỡng và giảm stress đúng cách

Trong mùa nóng, tằm dễ bị stress nhiệt, giảm ăn và giảm sức đề kháng. Vì vậy, có thể sử dụng các sản phẩm hỗ trợ dinh dưỡng, điện giải, vitamin, acid amin hoặc giải pháp giảm stress theo liệu trình phù hợp.

Tuy nhiên cần lưu ý:

• Không dùng quá liều

• Không trộn nhiều loại cùng lúc theo cảm tính

• Không làm lá dâu quá ướt khi trộn sản phẩm

• Không dùng sát lên né nếu không cần thiết

• Theo dõi phản ứng của tằm sau khi dùng

Các sản phẩm hỗ trợ chỉ phát huy hiệu quả khi nền môi trường đã được quản lý tốt. Nếu nhà tằm quá nóng, bí, nhiều khí độc và lá dâu kém, thì bổ sung dinh dưỡng cũng khó mang lại hiệu quả bền vững.

 

11. Theo dõi dấu hiệu stress nhiệt trên tằm

Trong mùa nóng, người nuôi cần quan sát đàn tằm nhiều hơn. Một số dấu hiệu cảnh báo gồm:

• Tằm giảm ăn

• Tằm bò tản ra

• Tằm nằm lì

• Tằm há miệng, hoạt động bất thường

• Thân mềm, kém bóng

• Phân lỏng

• Chậm lớn, không đều

• Tằm yếu cuối tuổi 5

• Chín không đều

• Rơi né hoặc kéo tơ yếu

Khi thấy các dấu hiệu này, cần kiểm tra ngay nhiệt độ, độ ẩm, thông gió, mật độ, phân, lá dâu và mùi khí trong nhà tằm.

Không nên vội dùng thuốc trước khi kiểm tra môi trường, vì nhiều vấn đề mùa nóng bắt nguồn từ stress nhiệt và khí độc chứ không phải bệnh đơn thuần.

 

12. Phòng bệnh trong mùa nắng nóng

Mùa nóng là thời điểm tằm dễ phát sinh bệnh đường ruột, bệnh mủ, hoại huyết và các bệnh cơ hội nếu môi trường nuôi xuống. Phòng bệnh cần làm từ nền tảng:

• Nhà tằm sạch

• Lá dâu an toàn

• Không khí lưu thông tốt

• Dọn phân đúng thời điểm

• Không nuôi quá dày

• Kiểm soát độ ẩm

• Giảm stress nhiệt

• Nhặt bỏ tằm yếu, tằm chết sớm

Có thể sử dụng giải pháp phòng bệnh hoặc hỗ trợ sinh học theo liệu trình kỹ thuật, nhưng không nên lạm dụng kháng sinh hoặc thuốc mạnh khi chưa xác định đúng nguyên nhân.

 

13. Chuẩn bị né và khu vực làm kén trong mùa nóng

Khi tằm chuẩn bị lên né, khu vực né cần thật sạch, khô, thoáng và không bị nóng hầm. Nếu khu vực lên né quá nóng hoặc quá bí, tằm có thể:

• Leo né kém

• Chín không đều

• Nhả tơ yếu

• Làm kén mỏng

• Kén méo

• Rơi né

Né phải được vệ sinh, phơi khô, không có mùi hóa chất, không ẩm mốc và bố trí ở nơi thông thoáng. Không để nắng chiếu trực tiếp vào né, cũng không để gió mạnh thổi thẳng làm tằm mất ổn định khi kéo tơ.

 

14. Những sai lầm thường gặp khi nuôi tằm mùa nóng

Một số sai lầm phổ biến gồm:

• Bịt kín nhà tằm để tránh nóng nhưng lại làm bí khí

• Phun nước trực tiếp lên tằm

• Nuôi mật độ quá dày

• Không dọn phân kịp thời

• Cho ăn lá bị nóng, héo hoặc lên men

• Chỉ nhìn nhiệt độ mà không để ý khí độc

• Dùng nhiều thuốc thay vì xử lý môi trường

• Không có nhiệt ẩm kế để theo dõi

• Để ánh nắng chiếu trực tiếp vào khu nuôi

• Không chuẩn bị khu vực lên né thoáng mát

Những lỗi này nếu lặp lại trong tuổi 4–5 có thể làm thiệt hại rất nhanh.

 

Lời kết

Nuôi tằm trong mùa nắng nóng cần tập trung vào quản lý môi trường hơn là chỉ dùng thuốc hoặc tăng lượng thức ăn. Các yếu tố quan trọng nhất gồm nhiệt độ, độ ẩm, thông gió, mật độ nuôi, chất lượng lá dâu, vệ sinh phân và giảm stress nhiệt.

Đặc biệt với tằm tuổi 4–5, người nuôi cần kiểm soát chặt nhà tằm vì đây là giai đoạn tằm ăn mạnh, thải phân nhiều, sinh nhiệt lớn và quyết định năng suất kén. Một môi trường sạch, thoáng, không quá nóng, không bí khí và có lá dâu an toàn sẽ giúp tằm khỏe hơn, ăn tốt hơn, ít bệnh hơn và cho kén ổn định hơn.

Trong mùa nóng, nuôi tằm hiệu quả không phải là làm thật nhiều việc, mà là làm đúng những việc quan trọng: giảm nóng, giảm khí độc, giảm ẩm bẩn, giảm stress và giữ cho đàn tằm ổn định đến khi lên né.

 

Sản phẩm hỗ trợ dinh dưỡng và giảm stress cho tằm

Trong điều kiện nắng nóng, người nuôi có thể tham khảo các nhóm sản phẩm hỗ trợ như protein tổng hợp, vitamin C, glucose – vitamin – khoáng hoặc các giải pháp hỗ trợ giảm stress theo liệu trình phù hợp. Khi sử dụng cần trộn đúng liều, đúng thời điểm và không làm lá dâu quá ướt trước khi cho tằm ăn.

Một số sản phẩm Tây Nguyên Silk đang giới thiệu:

1. Giải độc - Anti Stress

https://taynguyensilk.vn/san-pham/giai-doc-anti-stress-cho-tam-969.html

2. Men vi sinh bổ sung vi sinh tiêu hóa

https://taynguyensilk.vn/san-pham/erich-way-usa-men-vi-sinh-tieu-hoa-cho-tam-966.html

 

Thông tin liên lạc

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kiến thức, kỹ thuật, quy trình chăm sóc cây dâu, nuôi tằm và phát triển mô hình dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Thành công khởi đầu từ tri thức

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/