NHỮNG LOẠI PHÂN BÓN VÀ THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT NÀO DỄ GÂY NGỘ ĐỘC CHO TẰM?

NHỮNG LOẠI PHÂN BÓN VÀ THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT NÀO DỄ GÂY NGỘ ĐỘC CHO TẰM?

Trong ngành dâu tằm tơ, lá dâu không chỉ là cây trồng mà còn là thức ăn trực tiếp của vật nuôi rất nhạy cảm là con tằm. Vì vậy, việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trên cây dâu cần đặc biệt cẩn trọng. Nhiều trường hợp tằm bị giảm ăn, yếu, tiêu chảy, nổi bệnh mủ hoặc chết hàng loạt không phải do giống mà do lá dâu còn tồn dư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hoặc các hoạt chất gây stress cho tằm.

 

1. Vì sao tằm rất nhạy cảm với phân bón và thuốc bảo vệ thực vật?

Con tằm là vật nuôi có sức chịu đựng hóa chất rất kém. Khác với nhiều vật nuôi khác, tằm ăn trực tiếp lá dâu tươi nên nếu trên lá còn tồn dư:

• Thuốc trừ sâu

• Thuốc cỏ

• Thuốc nấm

• Phân bón hóa học

• Chất kích thích sinh trưởng

thì tằm có thể bị ảnh hưởng gần như ngay lập tức.

Một lượng tồn dư rất nhỏ mà cây dâu vẫn “không sao” cũng có thể:

• Làm tằm giảm ăn

• Tiêu chảy

• Stress

• Yếu sức

• Bệnh mủ

• Chết rải rác hoặc chết hàng loạt

Đặc biệt ở tuổi nhỏ và giai đoạn cuối tuổi 5, tằm cực kỳ nhạy cảm với các yếu tố độc hại trên lá dâu.

 

2. Những nhóm phân bón dễ gây ảnh hưởng tới tằm

Phân bón hóa học sử dụng quá mạnh hoặc quá sát ngày hái lá

Các loại phân hóa học không phải “độc trực tiếp” theo kiểu thuốc sâu, nhưng nếu:

• Bón quá liều

• Bón quá sát ngày hái lá

• Phun phân bón lá quá đậm đặc

• Lá chưa ổn định sinh lý

thì vẫn có thể làm tằm bị stress hoặc rối loạn tiêu hóa.

Một số nhóm cần đặc biệt cẩn trọng:

• Đạm nitrat

• Đạm ammonium

• Kali liều cao

• Phân bón lá đậm đặc

• Phân có hoạt chất kích thích sinh trưởng mạnh

Nếu lá dâu còn quá “non nước”, quá xanh đậm bất thường hoặc còn tồn dư phân bón lá thì tằm rất dễ:

• Ăn yếu

• Tiêu hóa kém

• Phân lỏng

• Chậm lớn

 

Phân hữu cơ chưa hoai mục

Đây là vấn đề rất thường gặp trong thực tế.

Các loại:

• Phân bò tươi

• Phân gà tươi

• Phân heo chưa hoai

• Phân hữu cơ ủ chưa kỹ

có thể làm:

• Tăng vi khuẩn

• Tăng nấm

• Tăng khí độc

• Làm ô nhiễm lá dâu

Nếu bón quá sát ngày thu hoạch lá hoặc để phân bắn trực tiếp lên lá thì nguy cơ ảnh hưởng tới tằm sẽ tăng rất mạnh.

 

Phân vi sinh không kiểm soát chất lượng

Phân vi sinh không phải lúc nào cũng an toàn tuyệt đối.

Nếu:

• Chất lượng kém

• Nhiễm tạp

• Ủ không ổn định

• Dùng quá liều

thì vẫn có thể làm môi trường lá dâu thay đổi và ảnh hưởng tới hệ tiêu hóa của tằm.

Trong ngành dâu tằm, quan trọng nhất vẫn là:

• Phân phải ổn định

• Không gây nóng lá

• Không gây mùi lạ

• Không làm lá tồn dư bất thường

 

3. Những nhóm thuốc bảo vệ thực vật nguy hiểm với tằm

Thuốc trừ sâu hóa học

Đây là nhóm nguy hiểm nhất đối với tằm.

Các hoạt chất thuộc nhóm:

• Pyrethroid

• Organophosphate

• Carbamate

• Neonicotinoid

đều có nguy cơ gây độc rất mạnh cho tằm nếu còn tồn dư trên lá.

Một số biểu hiện thường gặp:

• Tằm bỏ ăn

• Co giật

• Run đầu

• Đi loạn

• Chết nhanh

• Chết rải rác kéo dài

Đặc biệt nhóm neonicotinoid có thể ảnh hưởng thần kinh rất mạnh ngay cả ở lượng tồn dư thấp.

 

Thuốc cỏ

Nhiều người nghĩ thuốc cỏ không ảnh hưởng vì không phun trực tiếp lên lá dâu, nhưng thực tế:

• Bay hơi

• Gió tạt

• Dính vào đất

• Dính vào lá non

đều có thể gây ảnh hưởng tới tằm.

Một số hoạt chất như glyphosate nếu sử dụng không cẩn thận vẫn có nguy cơ làm:

• Lá biến đổi sinh lý

• Tằm giảm ăn

• Tằm yếu

Nguy hiểm nhất là phun thuốc cỏ gần thời điểm thu hoạch lá hoặc để thuốc bay trực tiếp lên cây dâu.

 

Thuốc trừ nấm và vi khuẩn

Không phải thuốc nấm nào cũng an toàn cho tằm.

Một số nhóm chứa:

• Đồng (copper)

• Sulfate đồng

• Hoạt chất lưu dẫn mạnh

nếu còn tồn dư trên lá có thể:

• Gây stress

• Ảnh hưởng tiêu hóa

• Làm tằm ăn kém

Nhiều trường hợp tằm không chết ngay nhưng:

• Chậm lớn

• Kén xấu

• Tuyến tơ yếu

• Tỷ lệ lên né giảm

 

4. Những dấu hiệu nghi ngờ tằm bị ngộ độc lá dâu

Một số biểu hiện thường gặp:

• Tằm giảm ăn đột ngột

• Tằm bò tán loạn

• Co đầu hoặc run nhẹ

• Phân lỏng

• Nôn dịch

• Tằm mềm yếu

• Tằm chết nhanh sau khi ăn lá mới

• Tằm phát triển không đồng đều

Nếu cả nong xuất hiện bất thường ngay sau khi thay lá mới thì cần nghĩ ngay tới nguy cơ:

• Lá dâu có tồn dư

• Lá dâu bị nhiễm thuốc

• Lá quá non hoặc bất thường sinh lý

 

5. Có công thức cách ly cố định bao nhiêu ngày không?

Đây là điểm rất quan trọng.

Trong thực tế KHÔNG có một con số tuyệt đối đúng cho mọi trường hợp.

Vì thời gian tồn dư còn phụ thuộc:

• Hoạt chất cụ thể

• Liều sử dụng

• Thời tiết

• Mưa nắng

• Độ già của lá

• Khả năng hấp thu của cây

• Cách phun và cách bón

Do đó, các mốc:

• 10 ngày

• 15 ngày

• 20 ngày

• 30 ngày

chỉ mang tính tham khảo chứ không thể xem là tuyệt đối an toàn cho mọi trường hợp.

 

6. Nguyên tắc an toàn quan trọng nhất: không chỉ nhìn ngày cách ly

Trong ngành dâu tằm hiện nay, nguyên tắc an toàn hơn là:

• Hạn chế tối đa thuốc độc với tằm

• Không lạm dụng hóa chất

• Không phun sát ngày hái lá

• Theo dõi phản ứng lá dâu

• Kiểm tra thực tế trước khi nuôi đại trà

Nhiều người chỉ nhớ:
“Thuốc này cách ly 15 ngày”
nhưng thực tế:

• Trời âm u

• Lá còn tồn dư

• Thuốc lưu dẫn mạnh

• Phun đậm đặc

thì nguy cơ vẫn còn.

 

7. Vì sao nên cho một nhóm nhỏ tằm ăn thử trước?

Đây là kinh nghiệm thực tế rất quan trọng.

Trước khi cho ăn đại trà, có thể:

• Tách một nhóm nhỏ tằm

• Cho ăn thử lá mới

• Theo dõi vài giờ tới 1 ngày

Nếu thấy:

• Tằm ăn bình thường

• Không bỏ ăn

• Không phân lỏng

• Không có biểu hiện bất thường

thì mới cho ăn đại trà.

Cách này không đảm bảo tuyệt đối 100% nhưng giúp giảm rủi ro rất nhiều trong thực tế.

 

8. Làm sao để giảm nguy cơ ngộ độc lá dâu?

Ưu tiên quản lý dịch hại tổng hợp

Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc hóa học.

Nên kết hợp:

• Vệ sinh vườn

• Quản lý cỏ hợp lý

• Cắt tỉa thông thoáng

• Quản lý sâu bệnh sớm

 

Hạn chế phun thuốc lên lá chuẩn bị cho tằm ăn

Đây là nguyên tắc cực kỳ quan trọng.

Nếu bắt buộc phải xử lý thuốc:

• Chọn thời điểm phù hợp

• Để đủ thời gian hồi lá

• Không thu hoạch lá quá sớm

 

Ưu tiên phân hữu cơ ổn định và bón nền hợp lý

Đất khỏe và cây khỏe sẽ giúp:

• Giảm áp lực sâu bệnh

• Giảm nhu cầu dùng thuốc mạnh

• Giúp lá ổn định hơn

 

Quản lý nguồn nước và gió

Nhiều trường hợp lá dâu bị nhiễm thuốc không phải do chính người nuôi phun mà do:

• Gió bay thuốc từ vườn bên cạnh

• Nước nhiễm thuốc

• Hơi thuốc cỏ

Đây là vấn đề rất thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua.

 

Lời kết

Trong ngành dâu tằm tơ, lá dâu chính là thức ăn trực tiếp của tằm nên mọi tồn dư hóa chất trên lá đều có nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe tằm.

Các nhóm nguy hiểm nhất thường gồm:

• Thuốc trừ sâu hóa học

• Thuốc cỏ

• Một số thuốc nấm

• Phân bón sử dụng quá mạnh hoặc quá sát ngày hái lá

• Phân hữu cơ chưa hoai mục

Quan trọng nhất không phải là nhớ chính xác “bao nhiêu ngày cách ly”, mà là hiểu:

• Đặc tính hoạt chất

• Tình trạng lá dâu

• Điều kiện thời tiết

• Phản ứng thực tế của tằm

Trong nuôi tằm hiện đại, hướng an toàn nhất vẫn là:

• Hạn chế hóa chất độc mạnh

• Quản lý môi trường và cây dâu tốt

• Kiểm tra lá cẩn thận

• Thử lá trước khi nuôi đại trà

 

Thông tin liên lạc

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kiến thức, kỹ thuật, quy trình chăm sóc cây dâu, nuôi tằm và phát triển mô hình dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Thành công khởi đầu từ tri thức

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/