NHỮNG ĐIỀU KIỆN GÌ ẢNH HƯỞNG TỚI QUÁ TRÌNH LỘT XÁC CỦA TẰM

NHỮNG ĐIỀU KIỆN GÌ ẢNH HƯỞNG TỚI QUÁ TRÌNH LỘT XÁC CỦA TẰM VÀ NHỮNG BIỂU HIỆN, HẬU QUẢ KHI GẶP ĐIỀU KIỆN BẤT LỢI?

 

Quá trình lột xác của tằm là giai đoạn cực kỳ quan trọng trong kỹ thuật nuôi tằm. Nếu điều kiện môi trường, thức ăn, sức khỏe tằm hoặc cách chăm sóc không phù hợp, tằm rất dễ lột xác kém, lột không đều, chậm dậy, thậm chí phát sinh bệnh và làm giảm năng suất cả lứa nuôi. Hiểu đúng các yếu tố ảnh hưởng tới lột xác sẽ giúp bà con chủ động phòng rủi ro, chăm tằm an toàn hơn và nâng cao tỷ lệ tằm phát triển đồng đều.

 

Vì sao giai đoạn lột xác của tằm lại quan trọng?

Tằm trong suốt vòng đời sẽ trải qua nhiều lần ngủ và lột xác. Đây là giai đoạn cơ thể tằm gần như tạm ngừng ăn, chuyển hóa mạnh bên trong để thay da cũ bằng lớp da mới, chuẩn bị bước sang tuổi mới. Vì vậy, bất kỳ điều kiện bất lợi nào xuất hiện trong thời điểm này cũng dễ làm tằm suy yếu, lột xác kéo dài, không đồng đều hoặc phát sinh bệnh.

Trên thực tế, nhiều đàn tằm đang phát triển tốt nhưng chỉ cần gặp môi trường ẩm bí, nhiệt độ không phù hợp, lá dâu kém chất lượng hoặc chăm sóc sai thời điểm là có thể bị rối loạn cả quá trình lột xác. Hậu quả không chỉ nằm ở lần lột xác đó mà còn kéo dài sang tuổi sau, làm ảnh hưởng tốc độ lớn, sức ăn, khả năng chống chịu bệnh và năng suất kén cuối cùng.

 

Những điều kiện gì ảnh hưởng tới quá trình lột xác của tằm?

1. Nhiệt độ môi trường

Nhiệt độ là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình trao đổi chất và tốc độ lột xác của tằm.

Khi nhiệt độ phù hợp, tằm ngủ gọn, lột xác tương đối đồng đều và nhanh dậy. Nhưng nếu nhiệt độ quá thấp, quá trình sinh lý trong cơ thể tằm diễn ra chậm lại, tằm dễ ngủ kéo dài, lột xác chậm, dậy không đều. Ngược lại, nếu nhiệt độ quá cao, tằm dễ mất nước, cơ thể yếu, dễ bị stress, khiến quá trình lột xác trở nên khó khăn hơn.

Biểu hiện thường gặp khi nhiệt độ bất lợi:

• Tằm ngủ kéo dài hơn bình thường

• Tằm dậy không đều

• Có con lột xong sớm, có con còn kẹt da cũ

• Da mới chậm cứng

• Tằm yếu, đầu ngóc kém, bò chậm sau ngủ

Nếu kéo dài, đàn tằm dễ mất đồng đều, khó chăm sóc, khó cho ăn đúng nhịp và tăng nguy cơ phát sinh bệnh ở tuổi sau.

 

2. Độ ẩm không khí và độ ẩm nền nuôi

Độ ẩm là một trong những yếu tố ảnh hưởng rõ nhất tới việc lột xác của tằm.

Nếu độ ẩm quá cao, môi trường nuôi sẽ bí, nền nuôi chậm khô, lá dâu dễ ỉu hoặc ướt, phân và chất thải giữ ẩm lâu. Điều này làm tằm lột xác chậm, lột không gọn, dễ dính da cũ và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, nhiễm nấm. Đặc biệt trong giai đoạn ngủ, tằm rất yếu, nên môi trường ẩm cao càng làm rủi ro tăng mạnh.

Nếu độ ẩm quá thấp, da cũ có thể khô quá nhanh, làm tằm khó tách lớp da cũ khỏi cơ thể. Khi đó tằm lột khó, dễ yếu sức và có hiện tượng lột xác không trọn vẹn.

Biểu hiện khi độ ẩm không phù hợp:

• Tằm ngủ không gọn

• Lột xác chậm, không đều

• Có con bị kẹt lột

• Da mới mềm lâu

• Tăng hiện tượng tiêu chảy, yếu sau ngủ

• Đàn tằm có mùi ẩm, nền nuôi mau xuống cấp

Vì vậy, trong giai đoạn tằm ngủ, cần đặc biệt chú ý giữ môi trường thoáng, sạch, giảm ẩm và không để lá dâu bị ướt.

 

3. Độ thông thoáng của nhà nuôi

Nhiều người chỉ quan tâm tới nhiệt độ và độ ẩm mà quên rằng độ thông thoáng cũng có vai trò cực kỳ quan trọng.

Nhà nuôi bí gió, không lưu thông không khí tốt sẽ làm tích tụ hơi ẩm, khí nóng, khí độc từ phân và chất thải. Điều này khiến tằm trong giai đoạn ngủ lột xác dễ bị ngột, yếu, chậm hồi phục sau lột xác. Môi trường bí cũng là điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển.

Biểu hiện khi nhà nuôi thiếu thông thoáng:

• Tằm ngủ kéo dài

• Tằm dậy yếu, chậm bò

• Đàn tằm không đồng đều

• Mùi chuồng nuôi nặng hơn

• Dễ xuất hiện tằm yếu, thân mềm, lừ đừ

Một nhà nuôi thông thoáng, sạch, không khí lưu chuyển tốt sẽ giúp quá trình lột xác diễn ra ổn định hơn rất nhiều.

 

 

4. Chất lượng lá dâu trước và sau khi tằm ngủ

Lá dâu là nguồn dinh dưỡng quyết định thể trạng của tằm trước khi bước vào lột xác và phục hồi sau khi lột xác xong.

Nếu trước thời điểm ngủ mà tằm ăn phải lá già, lá héo, lá dính thuốc bảo vệ thực vật, lá bẩn hoặc lá có dinh dưỡng kém, cơ thể tằm sẽ không đủ nền tảng để bước vào lột xác thuận lợi. Sau lột xác, nếu cho ăn lá dâu không phù hợp, hệ tiêu hóa chưa ổn định của tằm non mới dậy cũng rất dễ bị ảnh hưởng.

Biểu hiện khi chất lượng lá dâu không tốt:

• Tằm yếu trước ngủ

• Tằm ngủ không gọn

• Tằm mới lột xác xong dễ tiêu chảy

• Tằm ăn kém sau ngủ

• Tốc độ phục hồi chậm

• Tuổi sau phát triển không đều

Đặc biệt, với những con mới lột xác xong mà da còn non, nếu cho ăn quá sớm hoặc cho ăn lá không phù hợp thì rất dễ gây rối loạn tiêu hóa.

 

5. Mật độ nuôi quá dày

Nuôi tằm với mật độ quá dày là nguyên nhân rất phổ biến làm ảnh hưởng đến quá trình lột xác.

Khi đàn tằm quá dày, nhiệt và ẩm tích tụ mạnh hơn, tằm chen chúc, không đủ không gian để nằm ngủ và lột xác thuận lợi. Khi đó, các con lột trước và lột sau chồng chéo lên nhau, làm đàn tằm càng mất đồng đều.

Biểu hiện khi nuôi quá dày:

• Tằm ngủ không đều

• Tằm chồng đống, khó tản đều

• Tỷ lệ lột xác không đồng loạt tăng lên

• Tằm dễ bị trầy xước, yếu sức

• Môi trường nuôi nhanh bẩn, nhanh ẩm

Hậu quả của nuôi dày không chỉ là lột xác kém mà còn kéo theo bệnh tật, giảm chất lượng đàn tằm và làm bà con khó quản lý các bữa ăn sau đó.

 

6. Vệ sinh nền nuôi và sát trùng không tốt

Nền nuôi bẩn, ẩm, nhiều chất thải, vôi sử dụng không phù hợp hoặc vệ sinh kém sẽ làm quá trình lột xác của tằm gặp nhiều rủi ro.

Trong thời điểm ngủ, tằm yếu hơn bình thường nên rất nhạy cảm với vi khuẩn, nấm, khí độc và môi trường xấu. Nếu nền nuôi không sạch, tằm dễ bị nhiễm bệnh ngay trong hoặc ngay sau giai đoạn lột xác.

Biểu hiện thường gặp:

• Tằm lột xác chậm

• Tằm da yếu, thân mềm

• Dậy xong ăn kém

• Tăng số con bất thường, còi, yếu

• Có hiện tượng bệnh phát ra sau ngủ

Giữ nền nuôi sạch, khô, thoáng và sát trùng hợp lý là điều kiện rất quan trọng để hỗ trợ tằm lột xác tốt.

 

7. Sức khỏe đàn tằm trước khi bước vào giai đoạn ngủ

Một đàn tằm khỏe mạnh sẽ lột xác thuận lợi hơn rất nhiều so với đàn tằm đã bị stress, tiêu hóa yếu hoặc đang mang mầm bệnh.

Nếu trước đó tằm bị tiêu chảy, ăn kém, nhiễm khuẩn, ngộ độc lá dâu, hoặc bị ảnh hưởng bởi điều kiện chăm sóc không phù hợp, thì đến kỳ ngủ lột xác sẽ rất dễ phát sinh tình trạng lột khó, lột không đều, dậy yếu hoặc chết rải rác.

Biểu hiện:

• Tằm ngủ không đồng loạt

• Có con ngủ sâu, có con lưng chừng

• Tằm lột xong nhưng yếu, chậm cứng da

• Tuổi sau tăng trưởng kém

• Dễ xuất hiện bệnh sau ngủ

Nói cách khác, lột xác không chỉ phụ thuộc vào môi trường tại thời điểm đó, mà còn phụ thuộc vào toàn bộ quá trình nuôi trước đó.

 

8. Tác động cơ học và chăm sóc sai thời điểm

Trong lúc tằm đang ngủ lột xác, nếu người nuôi tác động nhiều như xê dịch mạnh, đảo nong, làm rung lắc, vào lá không đúng lúc hoặc thao tác không phù hợp thì cũng có thể ảnh hưởng tới quá trình lột xác.

Tằm trong giai đoạn này cần sự ổn định. Sự xáo trộn quá mức có thể làm tằm mất nhịp sinh lý, lột xác kém, yếu và khó hồi phục.

Biểu hiện:

• Tằm ngủ không yên

• Tằm lột xác rời rạc

• Tỷ lệ con yếu sau ngủ tăng

• Đàn tằm bị mất đồng đều rõ rệt

 

Những biểu hiện cho thấy tằm đang lột xác trong điều kiện bất lợi

Khi gặp điều kiện không phù hợp, đàn tằm thường có các dấu hiệu khá rõ. Bà con cần quan sát sớm để điều chỉnh:

• Tằm ngủ kéo dài bất thường

• Tằm dậy không đồng loạt

• Tằm lột xác không trọn vẹn, bị dính da cũ

• Có con đầu to, thân yếu, da mềm lâu

• Tằm vừa dậy xong nhưng bò chậm, ăn kém

• Một số con dễ bị tiêu chảy sau ngủ

• Đàn tằm mất đồng đều rất nhanh

• Tăng nguy cơ phát sinh bệnh ở tuổi tiếp theo

Đây là những dấu hiệu cảnh báo người nuôi cần xem lại ngay nhiệt độ, độ ẩm, mật độ nuôi, lá dâu, độ thông thoáng và vệ sinh nền nuôi.

 

 

Hậu quả khi tằm lột xác gặp điều kiện bất lợi

Quá trình lột xác kém không chỉ là một hiện tượng tạm thời, mà có thể kéo theo nhiều hệ quả cho cả lứa nuôi.

1. Đàn tằm mất đồng đều

Khi lột xác không cùng nhịp, đàn tằm sẽ có con dậy trước, con dậy sau, khiến việc chăm sóc, cho ăn và quản lý rất khó.

2. Tằm yếu ở tuổi sau

Những con lột xác kém thường có sức ăn giảm, chậm lớn, sức đề kháng yếu hơn và dễ bệnh hơn.

3. Tăng nguy cơ tiêu chảy, nhiễm khuẩn, nhiễm nấm

Giai đoạn sau ngủ là lúc cơ thể tằm còn nhạy cảm. Nếu lột xác không tốt, nguy cơ phát bệnh sẽ tăng cao.

4. Giảm hiệu quả sử dụng lá dâu

Đàn tằm không đồng đều làm việc cho ăn kém hiệu quả, hao lá, khó điều chỉnh lượng dâu theo đúng nhu cầu.

5. Ảnh hưởng năng suất và chất lượng kén

Tằm phát triển kém ở các tuổi sau sẽ làm giảm trọng lượng cơ thể, giảm khả năng lên né tốt, từ đó ảnh hưởng trực tiếp tới năng suất và chất lượng kén.

 

Làm gì để hỗ trợ tằm lột xác tốt hơn?

Để quá trình lột xác của tằm diễn ra thuận lợi, bà con nên chú ý đồng bộ nhiều yếu tố:

• Giữ nhiệt độ phù hợp, tránh quá nóng hoặc quá lạnh

• Kiểm soát độ ẩm, hạn chế môi trường bí và ẩm kéo dài

• Giữ nhà nuôi thông thoáng, sạch sẽ

• Không để lá dâu ướt, bẩn, nhiễm hóa chất

• Nuôi với mật độ hợp lý, tránh quá dày

• Vệ sinh nền nuôi và quản lý vôi đúng cách

• Hạn chế tác động mạnh trong thời gian tằm ngủ

• Chỉ cho ăn khi tằm đã lột xác xong hoàn toàn, ngủ dậy đều

Nguyên tắc quan trọng là: tằm ngủ cần yên, sạch, thoáng và ổn định. Càng ít điều kiện bất lợi, quá trình lột xác càng đồng đều và an toàn.

 

Quá trình lột xác của tằm chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều điều kiện như nhiệt độ, độ ẩm, độ thông thoáng, chất lượng lá dâu, mật độ nuôi, vệ sinh môi trường, sức khỏe đàn tằm và cả cách chăm sóc của người nuôi. Khi gặp điều kiện bất lợi, tằm sẽ xuất hiện các biểu hiện như ngủ kéo dài, lột xác chậm, không đều, kẹt lột, yếu sau ngủ và dễ phát sinh bệnh.

Vì vậy, muốn nuôi tằm hiệu quả, bà con không chỉ chăm cho tằm ăn tốt mà còn phải đặc biệt chú ý tới giai đoạn ngủ lột xác. Đây là thời điểm rất nhạy cảm, quyết định lớn tới sự đồng đều, sức khỏe và năng suất của cả đàn tằm về sau.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/