NHỮNG CÂY TRỒNG CŨ NÀO CÓ NGUY CƠ ẢNH HƯỞNG TỚI TẰM KHI CHUYỂN SANG TRỒNG DÂU

NHỮNG CÂY TRỒNG CŨ NÀO CÓ NGUY CƠ ẢNH HƯỞNG TỚI TẰM KHI CHUYỂN SANG TRỒNG DÂU

 

Khi chuyển đổi đất sang trồng dâu nuôi tằm, người trồng không nên chỉ nhìn vào việc cây dâu có xanh tốt hay không. Điều quan trọng hơn là nền đất trước đó từng trồng cây gì, có để lại tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, alkaloid, tinh dầu, mầm bệnh đất hoặc chất ức chế sinh trưởng hay không. Bởi con tằm rất nhạy cảm, chỉ cần lá dâu mang yếu tố bất lợi rất nhỏ cũng có thể làm tằm ăn yếu, lớn không đều, tiêu chảy, teo đít, dễ bệnh, lên né kém và giảm chất lượng kén.

 

1. Vì sao cần quan tâm cây trồng trước đó?

Trong nuôi tằm, lá dâu không chỉ cần xanh tốt mà còn phải an toàn sinh học. Con tằm rất nhạy cảm với thuốc bảo vệ thực vật, chất độc sinh học, mùi lạ, dư phân bón và sự mất cân bằng dinh dưỡng trong lá.

Vì vậy, khi chuyển đổi đất sang trồng dâu, cần xem lại lịch sử đất: trước đây trồng cây gì, có dùng nhiều thuốc không, có cày vùi thân lá rễ xuống đất không, đất có bị chai, chua hoặc nhiễm tồn dư hay không.

Nhiều trường hợp cây dâu vẫn phát triển tốt, nhưng tằm ăn lá lại yếu, tiêu chảy, teo đít, lớn không đều, dễ bệnh hoặc làm kén kém. Nguyên nhân có thể đến từ nền đất cũ và cây trồng trước đó.

 

2. Bảng phân nhóm cây trồng cũ theo mức độ rủi ro

Nhóm cây trồng trước đó	Mức rủi ro với nuôi tằm	Nguy cơ chính
Thuốc lá	Rất cao	Nicotine, alkaloid, tồn dư thân lá rễ, thuốc BVTV
Ớt, cà chua, khoai tây, cà tím	Cao	Thuốc BVTV, thuốc đất, alkaloid, mầm bệnh đất
Bông vải	Cao	Thuốc sâu, thuốc nhện, thuốc chích hút
Rau màu thâm canh	Cao	Thuốc BVTV, nitrate, đất chai, dư phân
Hoa cắt cành, cây cảnh	Cao	Thuốc nấm, thuốc nhện, điều hòa sinh trưởng
Cây dược liệu hoạt chất mạnh	Trung bình đến cao	Alkaloid, tinh dầu, chất đắng, chất sinh học
Cây tinh dầu	Trung bình	Mùi, tinh dầu, chất xua đuổi côn trùng
Cây allelopathy mạnh	Trung bình đến cao	Chất ức chế sinh trưởng, rối loạn hệ đất
Cà phê, hồ tiêu, chè thâm canh	Trung bình đến cao	Đất chua, thuốc đất, phân bón lâu năm
Lúa, bắp, đậu ngắn ngày ít thuốc	Thấp đến trung bình	Chủ yếu là cải tạo pH, hữu cơ, phân bón

 

3. Những nhóm cây cần đặc biệt cẩn trọng

Cây thuốc lá

Đất từng trồng thuốc lá là nhóm rủi ro rất cao. Nguy cơ không chỉ nằm ở thuốc BVTV mà còn ở chính thân, lá, rễ và gốc cây thuốc lá. Các chất như nicotine, alkaloid và tàn dư sinh học có thể ảnh hưởng đến tằm khi cây dâu trồng sau đó được dùng làm thức ăn.

Cây dâu có thể vẫn xanh tốt, nhưng tằm ăn lá lại dễ yếu, tiêu chảy, ói dịch xanh, lên né kém hoặc làm kén xấu. Với đất thuốc lá lâu năm, không nên trồng dâu nuôi tằm ngay mà cần cải tạo, luân canh và nuôi thử nhiều lứa.

 

Nhóm ớt, cà chua, khoai tây, cà tím

Đây là nhóm cây họ cà, thường có nhiều sâu bệnh và có thể sử dụng nhiều thuốc trừ sâu, thuốc nấm, thuốc tuyến trùng hoặc thuốc xử lý đất. Ngoài ra, một số cây trong nhóm này có alkaloid tự nhiên và dễ để lại mầm bệnh đất.

Nếu chuyển sang trồng dâu ngay, lá dâu có thể không ổn định, khiến tằm ăn yếu, lớn không đều, dễ phát bệnh ở tuổi 4–5.

 

Bông vải, rau màu và hoa cắt cành

Đây là các nhóm cây thâm canh, thường dùng nhiều thuốc BVTV. Đặc biệt rau màu, hoa cắt cành và cây cảnh có thể dùng thuốc sâu, thuốc nhện, thuốc nấm, chất điều hòa sinh trưởng và phân bón hóa học liên tục.

Đất sau những cây này dễ bị chai, dư phân, tồn dư hóa chất và mất cân bằng vi sinh. Khi trồng dâu, cây có thể phát triển nhanh nhưng lá chưa chắc phù hợp cho tằm ăn.

 

Cây dược liệu, cây tinh dầu và cây allelopathy

Một số cây dược liệu hoặc cây tinh dầu chứa alkaloid, tinh dầu, chất đắng, chất xua đuổi côn trùng hoặc chất ức chế sinh trưởng. Khi thân, lá, rễ của chúng phân hủy trong đất, chúng có thể làm thay đổi hệ sinh học đất.

Nhóm này không phải lúc nào cũng gây hại nặng, nhưng với nghề nuôi tằm thì vẫn cần thận trọng. Vì con tằm rất nhạy với mùi lạ, chất lạ và sự thay đổi chất lượng lá dâu.

 

Cà phê, hồ tiêu, chè thâm canh

Đất sau cà phê, hồ tiêu, chè có thể chuyển sang trồng dâu, nhưng cần kiểm tra kỹ. Các vườn thâm canh lâu năm thường gặp tình trạng đất chua, đất chai, tồn dư phân bón, thuốc nấm, thuốc đất hoặc thuốc tuyến trùng.

Đặc biệt với đất hồ tiêu từng bị bệnh chết nhanh, chết chậm, cần xử lý rễ cũ, cải tạo hữu cơ – vôi – vi sinh trước khi trồng dâu.

 

4. Dấu hiệu lá dâu trồng trên đất cũ có thể không an toàn cho tằm

Cần chú ý nếu tằm ăn lá dâu từ đất mới chuyển đổi mà xuất hiện các dấu hiệu:

• Tằm ăn yếu, bắt lá chậm

• Tằm lớn không đều

• Tằm ngủ dậy không đồng loạt

• Tằm mềm, dễ bủng

• Tiêu chảy, teo đít

• Ói dịch xanh

• Tuổi 4–5 chết rải rác

• Lên né kém

• Nhả tơ bên ngoài nhiều

• Kén mỏng, kén méo, kén xấu

• Năng suất kén thấp dù lá dâu đủ

Nếu các biểu hiện này lặp lại nhiều lứa, không nên chỉ đổ lỗi cho giống tằm hoặc thời tiết. Cần kiểm tra lại nền đất, nước tưới và lịch sử cây trồng trước đó.

 

 

5. Cách xử lý trước khi trồng dâu nuôi tằm trên đất cũ

Trước khi trồng dâu, nên thực hiện các bước sau:

• Hỏi kỹ lịch sử đất và cây trồng trước đó

• Dọn sạch gốc, rễ, thân, lá cây cũ

• Không cày vùi quá nhiều tàn dư cây có hoạt chất mạnh

• Luân canh cây ngắn ngày ít thuốc trước khi trồng dâu

• Bón phân hữu cơ hoai mục, compost, humic, vi sinh

• Bón vôi theo pH đất

• Kiểm tra nguồn nước tưới

• Trồng thử một diện tích nhỏ trước

• Nuôi thử tằm bằng lá dâu đó qua nhiều lứa

• Chỉ mở rộng khi tằm khỏe, ăn mạnh, lên né tốt và kén ổn định

 

TỔNG KẾT BÀI VIẾT

Khi trồng dâu nuôi tằm, không nên chỉ nhìn cây dâu xanh tốt mà kết luận đất an toàn. Một số cây trồng trước đó như thuốc lá, ớt, cà chua, bông vải, rau màu thâm canh, hoa cắt cành, cây dược liệu, cây tinh dầu, hồ tiêu, cà phê hoặc chè thâm canh đều có thể để lại rủi ro cho tằm.

Nguyên tắc quan trọng là:

Đất tốt cho cây dâu chưa chắc đã an toàn cho con tằm. Muốn nuôi tằm ổn định, phải chọn đất sạch, cải tạo kỹ, kiểm tra lịch sử canh tác và nuôi thử trước khi mở rộng.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kiến thức, kỹ thuật, quy trình trồng dâu – nuôi tằm – vận hành sản xuất, vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk để được tư vấn và giao lưu.

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/