NGUYÊN NHÂN NÀO GÂY NÊN (BỆNH) TẰM CÒI – HIỂU ĐÚNG ĐỂ XỬ LÝ HIỆU QUẢ

NGUYÊN NHÂN NÀO GÂY NÊN (BỆNH) TẰM CÒI – HIỂU ĐÚNG ĐỂ XỬ LÝ HIỆU QUẢ

 

Tằm còi, hay còn gọi là tằm chậm lớn, tằm không phát triển đồng đều, tằm ngày càng nhỏ dù vẫn ăn, thể trạng nhỏ khi chín… là một trong những vấn đề phổ biến và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất nuôi tằm lấy tơ. Khi tằm bị còi, chúng thường ăn ít, bò chậm, kém nhả tơ và cho kén nhỏ, thậm chí không tạo kén. Nếu không được xử lý kịp thời, bệnh còi có thể lan rộng, khiến cả lứa tằm hỏng, gây thiệt hại lớn cho người nuôi.

Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tằm còi? Làm thế nào để phòng và xử lý hiệu quả? Hãy cùng Tây Nguyên Silk phân tích sâu từng nguyên nhân.

 

I. TẰM CÒI DO CHẤT LƯỢNG TRỨNG

Chất lượng trứng là yếu tố nền tảng quyết định sự phát triển của tằm con. Một lứa trứng kém chất lượng, hoặc nở không đồng đều sẽ khiến đàn tằm bị phân hóa rõ rệt từ ngày đầu tiên.

- Biểu hiện thường gặp:

• Tằm con không đều: có con lớn sớm, có con vẫn còn rất nhỏ.

• Tằm yếu, da mỏng, bò chậm, không ăn đều.

• Tỷ lệ tằm còi cao khi trứng nở kéo dài 2–3 ngày.

- Nguyên nhân:

• Trứng đầu mùa (trứng tươi) xử lý axit không đúng cách -> phôi phát triển không đồng đều.

• Trứng hồng (trứng bảo quản dưới 3 tháng) chưa hoàn thiện phôi -> cần xử lý cẩn trọng.

• Trứng đông (trên 3 tháng) ổn định hơn, nhưng nếu quá hạn hoặc vận chuyển sai cách cũng gây giảm chất lượng.

• Bảo quản trứng sai quy trình (quá nóng, ẩm, thiếu sáng) khiến trứng yếu, nở kém.

- Giải pháp:

• Chọn trứng từ nguồn uy tín, có kiểm định chất lượng.

• Khi ấp, đảm bảo nhiệt độ ổn định 25–26 độ C, độ ẩm 75–80%, ánh sáng tán xạ nhẹ.

• Không trộn lẫn trứng nở sớm và nở muộn. Nên tách lô, nuôi riêng từng đợt nở.

• Ưu tiên sử dụng trứng đông bảo quản đúng cách, phôi hoàn thiện, dễ nở đều.

 

II. TẰM CÒI DO KỸ THUẬT NUÔI KHÔNG PHÙ HỢP

Ngay cả khi trứng nở tốt, việc nuôi không đúng kỹ thuật cũng dễ làm tằm phát triển chậm, thậm chí chuyển sang còi sau vài ngày tuổi.

- Nguyên nhân kỹ thuật phổ biến:

• Mật độ quá dày, không phân lứa: Tằm lớn ép tằm nhỏ, tằm yếu bị chen lấn không ăn được.

• Cho ăn không đều: dâu già, dâu non, dâu không phù hợp lứa tuổi, cho ăn không đều tay, chỗ dày chỗ mỏng -> ảnh hưởng lượng ăn và sự tiêu hóa.

• Nong ươm quá kín, không thông gió: Tằm bị ngộp, giảm trao đổi khí, kém phát triển.

• Không thay phân thường xuyên, thay phân không đúng cách: Sinh khí Amoniac (NH3), gây sây xước da tằm -> tằm ăn kém chậm lớn, dễ bị bệnh do vi khuẩn, virus xâm nhập vết thương.

• Không sát trùng kỹ trước mỗi lứa nuôi, gây nên tồn dư mầm bệnh trong nhà tằm.

- Biểu hiện:

• Tằm ăn kém, không bò đi tìm thức ăn, nằm co cụm, da nhăn, bụng nhỏ.

• Tằm không đều, trong nong có sự chênh lệch rõ về kích thước giữa các cá thể.

- Giải pháp:

• Chia nong theo từng lứa tuổi, nuôi tằm đồng đều để dễ chăm sóc.

• Mật độ hợp lý: Mật độ thưa, tránh quá dày, 1 hộp cần: tuổi 1: 1m2, tuổi 2: 2m2, tuổi 3: 4-5m2, tuổi 4: 10-15m2, tuổi 5: 35-40m2

• Dâu phải sạch, không dập, chọn đúng tuổi tằm. Ví dụ: tằm tuổi 3 cần dâu bánh tẻ, không non quá.

• Đảo nong nhẹ tay mỗi lần cho ăn để dâu rải đều, tránh ép tằm.

 

III. TẰM CÒI DO TÁC NHÂN GÂY BỆNH

Tằm còi cũng là biểu hiện ban đầu của nhiều loại bệnh nguy hiểm. Nếu không kịp thời phát hiện, bệnh sẽ âm thầm làm tằm hỏng lứa.

- Bệnh vi khuẩn:

• Gây viêm ruột, tiêu chảy, phân dây.

• Tằm ăn vào không tiêu hóa, bụng tóp, da nhăn, phân đen hoặc lỏng.

- Bệnh virus (Densovirus – bệnh đầu trong):

• Tằm thân ngắn, đầu to, da vàng nhợt, bụng rỗng, kém lớn.

• Có thể ăn bình thường nhưng không tăng trọng, không nhả tơ.

- Bệnh ký sinh trùng (tằm gai):

• Hiếm gặp nhưng gây yếu toàn thân, kém ăn, lây lan nhanh nếu không sát trùng kỹ.

- Giải pháp phòng – trị:

• Phòng bệnh bằng kháng sinh nhẹ từ tuổi 4–5: Streptomycin, Enrofloxacin.

• Khi phát hiện bệnh: dùng Enrofloxacin, Norfloxacin hoặc Ciprofloxacin, Oxytetracilline kết hợp giải độc + men vi sinh.

• Tăng đề kháng bằng vitamin C, acid citric, B1, lysine...

• Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, sát trùng sau mỗi lứa. Tránh để phân, dâu hỏng, nước đọng trong nong.

 

IV. TẰM CÒI DO NGỘ ĐỘC NHẸ – DÂU BẨN HOẶC MÔI TRƯỜNG Ô NHIỄM

Trong điều kiện mưa nhiều hoặc vùng trồng dâu gần ruộng phun thuốc hóa học, tằm rất dễ bị ngộ độc nhẹ.

- Dấu hiệu:

• Tằm ăn ít, đi phân lỏng, phân sống.

• Không sốt ruột như bệnh cấp tính nhưng lớn rất chậm, hoặc dừng phát triển hoàn toàn.

• Kén nhỏ, tơ yếu, nhả không đều.

- Giải pháp:

• Tuyệt đối không dùng dâu mới phun thuốc, mới bón phân.

• Dùng phân bón lá có thành phần hữu cơ tưới cho cây dâu để đào thải tồn dư trong lá.

• Tưới nước rửa dâu kỹ trước khi hái. Cho tằm ăn dâu khô ráo nước.

• Dùng giải độc – anti stress pha loãng phun lên lá dâu (Vitamin C + Acid Citric) cho tằm ăn hàng ngày.

• Kết hợp men vi sinh tiêu hóa 1–2 ngày liên tục để phục hồi hệ vi sinh đường ruột tằm.

 

V. TỔNG KẾT

Tằm còi là một hiện tượng cảnh báo đa nguyên nhân, từ kỹ thuật – thức ăn – môi trường – mầm bệnh. Người nuôi cần theo dõi sát sao từ khi bắt đầu ươm trứng đến khi tằm lên kén.

Gợi ý thực hành từ Tây Nguyên Silk:

• Luôn bắt đầu từ trứng tốt – kỹ thuật đúng – môi trường sạch.

• Phòng bệnh định kỳ và sát trùng liên tục trại tằm, hạn chế lây lan.

• Quan sát: nếu thấy tằm ăn ít, da nhăn, bò lờ đờ → phải xử lý ngay, đừng đợi tằm chết mới chữa.

 

ĐỌC GIẢ CÙNG CHIA SẺ:

Bạn từng gặp tằm còi trong quá trình nuôi? Bạn có phương pháp xử lý nào hiệu quả hơn?
Hãy chia sẻ kinh nghiệm của bạn dưới phần bình luận để cùng nhau giúp ngành tằm phát triển bền vững!

 

Nếu bạn đang nuôi tằm và cần tư vấn xin vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk - tư vấn miễn phí kỹ thuật nuôi tằm hiện đại

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84)971.048.948

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: www.taynguyensilk.vn