NGUYÊN NHÂN KHIẾN TẰM CÒI THƯỜNG XUẤT HIỆN CUỐI TUỔI 4 – ĐẦU TUỔI 5

NGUYÊN NHÂN KHIẾN TẰM CÒI THƯỜNG XUẤT HIỆN CUỐI TUỔI 4 – ĐẦU TUỔI 5

 

Trong nghề nuôi tằm, hiện tượng tằm còi thường bắt đầu thể hiện rõ vào cuối tuổi 4 và đầu tuổi 5. Đây là giai đoạn con tằm bước vào thời kỳ ăn mạnh, tăng trưởng nhanh và chuẩn bị tích lũy dinh dưỡng cho quá trình tạo kén. Nếu trước đó đàn tằm đã bị stress, ăn không đều, tiêu hóa kém, lá dâu không ổn định hoặc môi trường nhà tằm bất lợi thì tới giai đoạn này tằm còi sẽ lộ ra rất rõ.

 

 

VÌ SAO TẰM CÒI THƯỜNG LỘ RÕ Ở CUỐI TUỔI 4 – ĐẦU TUỔI 5?

Cuối tuổi 4 và đầu tuổi 5 là giai đoạn rất nhạy cảm trong quá trình nuôi tằm. Lúc này con tằm bắt đầu tăng mạnh nhu cầu dinh dưỡng, sức ăn lớn hơn, tốc độ phát triển nhanh hơn và nhu cầu oxy cũng cao hơn. Những con tằm khỏe sẽ ăn mạnh, lớn nhanh và bước vào tuổi 5 khá đồng đều, trong khi những con đã yếu từ trước sẽ bắt đầu chậm lại, nhỏ hơn đàn, ăn kém và trở thành tằm còi.

Nói cách khác, tằm còi không phải lúc nào cũng xuất hiện đột ngột ở tuổi 5. Phần lớn trường hợp vấn đề đã bắt đầu từ tuổi nhỏ hoặc đầu tuổi 4, nhưng tới cuối tuổi 4 – đầu tuổi 5 mới thể hiện rõ vì đây là giai đoạn cơ thể tằm cần nhiều năng lượng nhất để tăng trưởng và chuẩn bị tạo kén.

 

LÁ DÂU KHÔNG ỔN ĐỊNH LÀ NGUYÊN NHÂN RẤT PHỔ BIẾN

Con tằm gần như phụ thuộc hoàn toàn vào lá dâu nên chất lượng lá ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ lớn và độ đồng đều của đàn tằm. Nếu lá dâu quá già, quá non, thiếu dinh dưỡng, bị hấp hơi, lên men nhẹ, dính nước, nhiễm thuốc bảo vệ thực vật hoặc thay đổi chất lượng liên tục giữa các bữa ăn thì hệ tiêu hóa của tằm rất dễ bị stress.

Khi tằm ăn không đủ hoặc tiêu hóa không tốt trong nhiều bữa liên tiếp, những con yếu sẽ không theo kịp đàn. Đến cuối tuổi 4 và đầu tuổi 5, khoảng cách giữa con khỏe và con yếu ngày càng rõ, tạo ra hiện tượng tằm còi, tằm nhỏ, tằm chậm lớn hoặc tằm phát triển lệch tuổi.

 

MÔI TRƯỜNG NHÀ TẰM BẤT ỔN LÀM TẰM DỄ CÒI

Nhiệt độ, độ ẩm, oxy, CO₂, ammonia, độ thông thoáng và mật độ nuôi đều ảnh hưởng mạnh tới sức khỏe đàn tằm. Nếu nhà tằm nóng lạnh thất thường, độ ẩm quá cao, không khí bí, nền lâu khô hoặc khí độc tích tụ thì tằm sẽ bị stress sinh lý kéo dài.

Tằm bị stress thường ăn yếu hơn, tiêu hóa kém hơn và sức đề kháng giảm. Những con khỏe có thể vẫn vượt qua được, nhưng những con yếu sẽ chậm lớn dần và trở thành tằm còi. Đây là lý do trong cùng một đàn, cùng một giống, cùng một lứa nuôi nhưng vẫn có con phát triển tốt và có con còi rõ rệt.

 

 

 

MẬT ĐỘ NUÔI QUÁ DÀY LÀM TẰM PHÂN HÓA MẠNH

Khi mật độ nuôi quá dày, đàn tằm cạnh tranh không gian, thức ăn và oxy nhiều hơn. Những con khỏe thường tiếp cận lá tốt hơn, ăn mạnh hơn và lớn nhanh hơn, trong khi những con yếu bị che lấp, ăn ít hơn và càng ngày càng tụt lại.

Mật độ cao cũng làm hơi ẩm, nhiệt và khí thải tăng nhanh hơn trong khu vực nuôi. Nếu người nuôi không giãn tằm đúng lúc, không tăng diện tích nong phù hợp hoặc không điều chỉnh thông gió kịp thời thì cuối tuổi 4 – đầu tuổi 5 sẽ rất dễ xuất hiện tằm còi, tằm không đều và tằm yếu.

 

TẰM CÒI CÓ THỂ LIÊN QUAN TỚI BỆNH ÂM THẦM

Không phải tằm bệnh lúc nào cũng chết nhanh hoặc có biểu hiện rõ ngay từ đầu. Một số trường hợp tằm bị nhiễm khuẩn nhẹ, đường ruột yếu, mủ âm thầm, nấm hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài nhưng chưa bùng phát rõ. Những con này vẫn sống, vẫn ăn nhưng ăn yếu hơn, lớn chậm hơn và tới cuối tuổi 4 – đầu tuổi 5 sẽ biểu hiện thành tằm còi.

Nếu đàn tằm vừa có tằm còi, vừa có dấu hiệu phân xấu, thân mềm, da nhăn, ăn không đều, bò rải rác hoặc chết lác đác thì cần xem lại cả yếu tố bệnh, vệ sinh, microbiome nhà tằm và chất lượng lá dâu, không nên chỉ nghĩ đơn giản là do giống.

 

LỘT XÁC KHÔNG ĐỀU LÀM ĐÀN TẰM LỆCH TUỔI

Trong quá trình phát triển, nếu tằm ngủ không đều hoặc lột xác không đồng loạt thì đàn tằm sẽ bị lệch tuổi sinh lý. Một số con đã bước vào tuổi mới và ăn mạnh, trong khi một số con còn yếu, chậm thức hoặc lột xác không hoàn chỉnh. Khi bước sang cuối tuổi 4 và đầu tuổi 5, sự lệch này sẽ càng rõ hơn.

Nguyên nhân lột xác không đều thường liên quan tới nhiệt độ, độ ẩm, chất lượng lá, mật độ nuôi, stress môi trường và trạng thái sức khỏe ban đầu của đàn tằm. Vì vậy muốn giảm tằm còi thì cần quản lý tốt từ các tuổi trước chứ không đợi tới khi thấy còi mới xử lý.

 

QUẢN LÝ CHƯA ỔN ĐỊNH LÀM TẰM CÒI TĂNG DẦN

Một lứa tằm cần sự ổn định trong giờ cho ăn, chất lượng lá, vệ sinh, thay phân, giãn nong và kiểm soát môi trường. Nếu hôm nay cho ăn sớm, mai cho ăn trễ, lúc lá non, lúc lá già, lúc quá ẩm, lúc quá khô, lúc mở quạt mạnh, lúc lại đóng kín thì đàn tằm phải liên tục thích nghi với các thay đổi này.

Sự bất ổn kéo dài không làm toàn đàn yếu ngay lập tức, nhưng sẽ làm những con yếu hơn tụt lại trước. Đây là nguyên nhân rất thường gặp khiến cuối tuổi 4 – đầu tuổi 5 xuất hiện một nhóm tằm còi rõ rệt trong khi phần còn lại của đàn vẫn phát triển bình thường.

 

TẰM CÒI KHÔNG NÊN CHỈ ĐỔ LỖI CHO GIỐNG

Khi thấy tằm còi, nhiều người thường nghĩ ngay tới giống tằm không tốt. Giống có thể là một yếu tố, nhưng trong thực tế tằm còi thường là kết quả của nhiều nguyên nhân kết hợp như lá dâu, môi trường, mật độ, stress, bệnh âm thầm và quy trình chăm sóc.

Nếu cùng một nguồn giống nhưng hộ này nuôi đồng đều, hộ khác lại có nhiều tằm còi thì nguyên nhân rất có thể nằm ở hệ thống nuôi và cách vận hành. Vì vậy cần nhìn tằm còi như một tín hiệu cảnh báo tổng thể chứ không nên xem là một lỗi đơn lẻ.

 

LỜI KẾT

Tằm còi thường xuất hiện rõ vào cuối tuổi 4 – đầu tuổi 5 vì đây là giai đoạn nhu cầu dinh dưỡng, oxy và tăng trưởng của tằm tăng rất mạnh. Những con đã bị yếu từ trước do lá dâu kém, môi trường bất ổn, mật độ nuôi dày, bệnh âm thầm, lột xác không đều hoặc stress kéo dài sẽ không theo kịp đàn và biểu hiện thành tằm còi.

Trong nghề nuôi tằm hiện đại, muốn hạn chế tằm còi cần quản lý đồng bộ từ chất lượng lá dâu, nhiệt độ, độ ẩm, thông gió, mật độ nuôi, vệ sinh, biosecurity và sự ổn định trong quy trình chăm sóc. Tằm còi không chỉ là vấn đề của từng con tằm nhỏ, mà là dấu hiệu cho thấy hệ thống nuôi đang có điểm chưa ổn định cần được kiểm tra lại.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kỹ thuật nuôi tằm, trồng dâu, quy trình vận hành hoặc định hướng phát triển mô hình dâu tằm tơ:

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/