NGHỀ NUÔI TẰM LÀ GÌ? NGƯỜI MỚI NÊN BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU?

NGHỀ NUÔI TẰM LÀ GÌ? NGƯỜI MỚI NÊN BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU?

 

Nghề nuôi tằm là một nghề nông nghiệp đặc thù, trong đó người nuôi sử dụng lá dâu làm thức ăn để nuôi tằm tạo kén. Đây không chỉ là công việc cho tằm ăn rồi thu kén, mà là cả một quá trình quản lý cây dâu, con tằm, nhà nuôi, nhiệt độ, độ ẩm, vệ sinh, bệnh tằm, nhân công và hiệu quả kinh tế. Với người mới bắt đầu, điều quan trọng nhất không phải là nuôi thật nhiều ngay từ đầu, mà là hiểu đúng bản chất nghề, học kỹ thuật nền tảng và bắt đầu ở quy mô vừa sức để giảm rủi ro.

 

 

NGHỀ NUÔI TẰM LÀ GÌ?

Nghề nuôi tằm là nghề sử dụng lá dâu để nuôi con tằm, chủ yếu là tằm dâu Bombyx mori, nhằm tạo ra kén tằm phục vụ cho ngành ươm tơ, dệt lụa và các sản phẩm liên quan đến dâu tằm tơ. Con tằm ăn lá dâu trong một thời gian nhất định, lớn lên qua nhiều tuổi, lột xác nhiều lần, sau đó chín, lên né, nhả tơ làm kén và hình thành nhộng bên trong kén.

Nhìn bên ngoài, nghề nuôi tằm có vẻ đơn giản vì công việc chính là hái lá dâu, cho tằm ăn, vệ sinh nhà tằm và thu kén. Nhưng thực tế đây là một nghề rất nhạy cảm với kỹ thuật, môi trường và thời tiết. Chỉ cần lá dâu không đạt, nhà tằm quá nóng, quá ẩm, bí khí, mật độ nuôi quá dày hoặc vệ sinh không đúng thì đàn tằm có thể yếu, bệnh, hao hụt và làm kén kém chất lượng.

 

NGHỀ NUÔI TẰM KHÁC GÌ SO VỚI NHIỀU NGHỀ NÔNG NGHIỆP KHÁC?

Điểm đặc biệt của nghề nuôi tằm là chu kỳ ngắn nhưng yêu cầu chăm sóc rất sát. Một lứa tằm không kéo dài quá lâu, nhưng trong thời gian nuôi, đặc biệt từ tuổi 4 đến tuổi 5, khối lượng công việc tăng rất nhanh. Tằm ăn nhiều, thải phân nhiều, cần nhiều lá dâu, cần môi trường ổn định và rất dễ bị ảnh hưởng nếu người nuôi chủ quan.

Khác với một số cây trồng có thể chậm xử lý một vài ngày, nuôi tằm đòi hỏi phản ứng rất nhanh. Nếu tằm đang ăn mạnh mà thiếu lá, nếu nhà tằm bí khí, nếu độ ẩm tăng cao hoặc nếu bệnh bắt đầu xuất hiện mà không phát hiện sớm thì thiệt hại có thể xảy ra rất nhanh. Vì vậy, nghề tằm là nghề cần sự đều tay, cẩn thận, đúng giờ và hiểu con tằm theo từng giai đoạn.

 

NGƯỜI MỚI KHÔNG NÊN BẮT ĐẦU BẰNG TƯ DUY “NUÔI CÀNG NHIỀU CÀNG LỜI”

Một sai lầm rất phổ biến của người mới là thấy giá kén tốt hoặc thấy người khác nuôi có lời rồi muốn làm lớn ngay. Nghề tằm có thể tạo thu nhập tốt nếu làm đúng, nhưng cũng có thể gây thiệt hại nhanh nếu chưa hiểu kỹ thuật, chưa có đủ lá dâu, nhà tằm chưa đạt, nhân công chưa quen và chưa biết xử lý môi trường.

Người mới nên bắt đầu với quy mô nhỏ hoặc vừa, mục tiêu là học nghề, hiểu chu kỳ con tằm, biết cách cho ăn, biết cách giữ nhiệt độ – độ ẩm, biết quan sát bệnh, biết tính chi phí và biết đánh giá năng suất. Khi đã nuôi ổn định nhiều lứa, tỷ lệ sống tốt, tằm đồng đều, kg kén đạt mục tiêu và chi phí kiểm soát được thì mới nên tính đến mở rộng.

 

BẮT ĐẦU TỪ KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ CON TẰM

Người mới cần hiểu con tằm phát triển theo từng tuổi, từ tằm nhỏ đến tằm lớn, qua các giai đoạn ăn, ngủ, lột xác, ăn rỗi, chín và làm kén. Mỗi tuổi tằm có nhu cầu khác nhau về lá dâu, nhiệt độ, độ ẩm, mật độ nuôi và cách chăm sóc. Không thể chăm tằm tuổi nhỏ giống tằm tuổi lớn, cũng không thể dùng một cách cho ăn giống nhau cho toàn bộ lứa nuôi.

Đặc biệt, người mới cần hiểu rằng cuối tuổi 4 và tuổi 5 là giai đoạn rất quan trọng. Đây là lúc tằm ăn mạnh, lớn nhanh, cần nhiều oxy, thải nhiều phân và chuẩn bị hình thành tuyến tơ để làm kén. Nếu giai đoạn này quản lý không tốt, toàn bộ công chăm sóc trước đó có thể bị ảnh hưởng.

 

BẮT ĐẦU TỪ VƯỜN DÂU HOẶC NGUỒN LÁ DÂU ỔN ĐỊNH

Không có lá dâu tốt thì rất khó nuôi tằm tốt. Người mới trước khi nuôi cần tính rõ mình có đủ lá dâu hay không, lá dâu có sạch không, có nguy cơ nhiễm thuốc bảo vệ thực vật không, có đủ lượng lá cho tuổi 4 – tuổi 5 không và có thể duy trì nguồn lá đều qua nhiều lứa không.

Lá dâu không chỉ cần đủ số lượng mà còn phải phù hợp chất lượng. Lá quá già, quá non, bị hấp hơi, dính nước, nhiễm thuốc, thiếu dinh dưỡng hoặc thay đổi thất thường giữa các bữa ăn đều có thể làm tằm yếu. Vì vậy, người mới không nên xem lá dâu là chuyện phụ. Trong nghề tằm, lá dâu chính là nền tảng đầu tiên của năng suất kén.

 

BẮT ĐẦU TỪ NHÀ TẰM PHÙ HỢP

Nhà tằm không nhất thiết phải quá hiện đại ngay từ đầu, nhưng phải đáp ứng các điều kiện cơ bản như sạch, khô tương đối, dễ vệ sinh, tránh nắng gắt, tránh mưa tạt, hạn chế gió lùa trực tiếp, có khả năng thông gió và giữ nhiệt độ – độ ẩm tương đối ổn định.

Người mới cần tránh kiểu nhà quá bí, quá nóng, nền ẩm kéo dài, khó thoát khí hoặc không có khu xử lý rác thải. Một nhà tằm nhìn sạch nhưng bí khí vẫn có thể làm tằm yếu, ăn kém và phát sinh bệnh. Vì vậy, khi làm nhà tằm, không chỉ nghĩ tới diện tích chứa được bao nhiêu nong mà phải nghĩ tới luồng khí, vệ sinh, xử lý lá thừa, phân tằm và thao tác chăm sóc hàng ngày.

 

BẮT ĐẦU TỪ QUY TRÌNH ĐƠN GIẢN NHƯNG ỔN ĐỊNH

Người mới không cần làm quá phức tạp, nhưng phải có quy trình cơ bản rõ ràng. Cần biết giờ cho ăn, cách chuẩn bị lá, cách rải lá, cách theo dõi sức ăn, cách thay phân, cách giãn tằm, cách vệ sinh dụng cụ, cách xử lý rác và cách kiểm tra nhiệt độ – độ ẩm trong ngày.

Một lứa tằm tốt cần sự ổn định. Nếu hôm nay cho ăn sớm, mai cho ăn trễ, lúc cho quá nhiều, lúc để thiếu lá, lúc mở quạt mạnh, lúc đóng kín hoàn toàn thì đàn tằm sẽ bị stress và phát triển không đều. Người mới nên học cách làm đều trước khi học cách làm nhiều.

 

BẮT ĐẦU TỪ GHI CHÉP VÀ TÍNH TOÁN HIỆU QUẢ

Người mới nuôi tằm nên ghi lại các chỉ số đơn giản như số hộp tằm, lượng lá sử dụng, nhiệt độ – độ ẩm, tỷ lệ hao hụt, thời điểm phát sinh bệnh, kg kén thu được, giá bán, chi phí giống, chi phí lá dâu, nhân công, điện nước, thuốc hỗ trợ và lợi nhuận cuối lứa.

Nếu không ghi chép, người nuôi rất dễ đánh giá bằng cảm giác. Có lứa tưởng lời nhưng thực tế chưa tính đủ công lao động, chi phí lá dâu, hao hụt và khấu hao nhà nuôi. Nghề tằm muốn bền vững phải biết tính hiệu quả thật, không chỉ nhìn số tiền bán kén cuối lứa.

 

NHỮNG RỦI RO NGƯỜI MỚI CẦN BIẾT TRƯỚC

Người mới cần hiểu rằng nghề tằm có nhiều rủi ro như thiếu lá dâu, lá dâu nhiễm thuốc, thời tiết biến động, nhà tằm nóng ẩm, bệnh tằm, nhân công không đủ vào giai đoạn ăn rỗi, giá kén biến động và hao hụt cuối lứa. Những rủi ro này không nên làm người mới sợ nghề, nhưng cần được nhìn nhận trước khi đầu tư.

Nếu chuẩn bị kỹ, nuôi quy mô vừa sức, học đúng kỹ thuật và quản lý tốt môi trường, rủi ro có thể giảm đi rất nhiều. Ngược lại, nếu chỉ nhìn vào lúc giá kén cao rồi làm theo phong trào, người mới rất dễ gặp thiệt hại.

 

NGƯỜI MỚI NÊN BẮT ĐẦU NHƯ THẾ NÀO?

Người mới nên bắt đầu bằng việc học kiến thức nền về con tằm, cây dâu, nhà tằm và quy trình chăm sóc. Sau đó cần khảo sát nguồn lá dâu, chuẩn bị nhà nuôi, học cách đo nhiệt độ – độ ẩm, tìm hiểu bệnh thường gặp và nuôi thử ở quy mô nhỏ. Trong những lứa đầu, mục tiêu không phải là lời thật nhiều mà là nuôi cho ổn định, hiểu con tằm, giảm hao hụt, giữ đàn tằm đồng đều và biết tính chi phí.

Khi đã có nhiều lứa ổn định, người nuôi mới nên tăng dần quy mô. Mỗi lần tăng quy mô cần xem lại nhà tằm có đủ thông gió không, nhân công có đủ không, lá dâu có đủ không, tỷ lệ sống có giữ được không và lợi nhuận/kg kén có còn tốt không.

 

LỜI KẾT

Nghề nuôi tằm là nghề dùng lá dâu nuôi tằm tạo kén, nhưng bản chất sâu hơn là nghề quản lý một hệ sinh học rất nhạy cảm gồm cây dâu, con tằm, nhà nuôi, môi trường, vi sinh, nhân công và thị trường. Người mới không nên bắt đầu bằng tư duy làm thật lớn, mà nên bắt đầu bằng kiến thức đúng, nguồn lá dâu ổn định, nhà tằm phù hợp, quy trình đơn giản, ghi chép rõ ràng và quy mô vừa sức.

Trong nghề tằm, thành công không đến từ việc nuôi nhiều ngay từ đầu mà đến từ việc hiểu đúng, làm đều, kiểm soát tốt và cải thiện qua từng lứa. Khi nền tảng kỹ thuật và quản trị đủ vững, việc mở rộng mới an toàn và có khả năng tạo hiệu quả kinh tế lâu dài.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kỹ thuật nuôi tằm, trồng dâu, quy trình vận hành hoặc định hướng phát triển mô hình dâu tằm tơ:

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/