LÀM SAO PHÂN BIỆT TẰM HỎNG DO TẰM GIỐNG HAY DO NGƯỜI NUÔI TẰM LỚN?

PHÂN BIỆT TẰM HỎNG DO TẰM GIỐNG HAY DO NGƯỜI NUÔI TẰM LỚN

 

Trong nuôi tằm, khi tằm bị bệnh hoặc chết ở tuổi 4–5, nhiều người thường cho rằng nguyên nhân là do tằm giống kém, do tằm con tuổi 1–3 nuôi không đạt, hoặc do đã ăn lá dâu tồn dư phân hóa học từ trước.

Tuy nhiên, tằm chết ở tuổi 4–5 có nhiều nguyên nhân: tằm giống yếu từ đầu, lá dâu không sạch, môi trường nóng ẩm, nhà nuôi bí, mật độ dày, vệ sinh kém hoặc chăm sóc sai kỹ thuật. Vì vậy, muốn phân định tương đối công bằng, cần xem lại cả quá trình, đặc biệt là mốc nhận tằm cuối tuổi 3 – chăm 2–3 nước dâu – tằm ngủ – dậy tuổi 4.

 

1. TẰM TUỔI 1–3 ĂN LÁ DÂU TỒN DƯ PHÂN HÓA HỌC CÓ BIỂU HIỆN GÌ?

Tằm tuổi 1–3 rất nhạy cảm. Nếu ăn lá dâu bị tồn dư phân hóa học hoặc chất gây kích ứng, có thể có 3 mức độ:

Trường hợp nặng

Tằm thường biểu hiện rõ:

• Ăn yếu, bỏ ăn

• Tiêu chảy, phân ướt

• Thân mềm, yếu

• Chậm lớn

• Lột xác kém

• Chết rải rác hoặc chết nhiều

Trường hợp này thường thấy ngay ở tuổi 1–3. Nếu tằm quá yếu, xấu, người nuôi tằm giống nên chủ động thông báo hoặc hủy lứa.

Trường hợp nhẹ – trung bình

Đây là trường hợp dễ gây tranh cãi. Tằm có thể vẫn ăn, vẫn lớn, vẫn lột xác và không chết nhiều. Nhưng nền tiêu hóa, hệ vi sinh đường ruột và sức đề kháng có thể đã yếu.

Khi sang tuổi 4–5, tằm dễ biểu hiện:

• Dậy tuổi 4 không đều

• Ăn không mạnh

• Con to con nhỏ

• Bệnh rải rác từ đầu tuổi 4

• Dễ tiêu chảy, mềm thân, yếu sức

Trường hợp tồn dư rất thấp

Không phải cứ có tồn dư là tằm chắc chắn bị bệnh. Nếu mức tồn dư thấp, thời gian cách ly đủ và lá dâu đã ổn định, tằm có thể không biểu hiện rõ. Vì vậy, phải đánh giá theo diễn biến cụ thể, không quy chụp một chiều.

 

2. MỐC QUAN TRỌNG: CUỐI TUỔI 3 SANG ĐẦU TUỔI 4

Nhiều hộ nuôi tằm lớn nhận tằm giống vào cuối tuổi 3, chăm thêm 2–3 nước dâu rồi tằm ngủ để lột xác sang tuổi 4.

Đây là mốc kiểm tra nền sức khỏe của đàn tằm.

Nếu tằm giống có vấn đề từ tuổi 1–3, thường sẽ lộ ra ở giai đoạn này: ngủ không đều, lột xác kém, dậy tuổi 4 không đều, ăn yếu hoặc bệnh rải rác sớm.

Ngược lại, nếu tằm dậy tuổi 4 đều, trắng sáng, khỏe, ăn mạnh thì rất khó đổ lỗi cho tằm giống kém chất lượng hoặc tồn dư phân hóa học từ tuổi 1–3.

 

3. KHI NÀO NGHIÊNG VỀ LỖI TẰM GIỐNG?

Có thể nghi ngờ nguyên nhân từ tằm giống hoặc giai đoạn tuổi 1–3 nếu:

• Tằm nhận về cuối tuổi 3 đã không đều

• Sau 2–3 nước dâu, tằm ngủ không đều

• Lột xác sang tuổi 4 kém

• Dậy tuổi 4 lệch nhiều

• Ăn yếu ngay đầu tuổi 4

• Tằm không trắng sáng, không linh hoạt

• Bệnh rải rác xuất hiện rất sớm

• Nhiều hộ cùng nhận một nguồn tằm giống đều bị tương tự

Khi đó, người nuôi tằm giống cần xem lại chất lượng lá dâu tuổi 1–3, khả năng tồn dư phân hóa học, lá nhiễm thuốc BVTV, mật độ nuôi, nhiệt độ, độ ẩm, vệ sinh và thời điểm giao tằm.

 

4. KHI NÀO NGHIÊNG VỀ LỖI NGƯỜI NUÔI TẰM LỚN?

Nếu tằm nhận về cuối tuổi 3 đẹp, ngủ đều, dậy tuổi 4 đều, trắng sáng, ăn khỏe, sau đó mới bùng bệnh ở tuổi 4–5, thì cần kiểm tra nguyên nhân phát sinh tại nhà nuôi tằm lớn:

• Đổi nguồn lá dâu

• Cho ăn lá ướt, lá sau mưa, lá dập nát

• Lá dâu nhiễm thuốc, phân bón lá hoặc hóa chất

• Nhà nuôi nóng, ẩm, bí

• Mật độ tằm quá dày

• Vệ sinh không tốt

• Không xử lý phân, lá thừa, xác tằm bệnh

• Cho ăn quá nhiều làm nóng nong

• Dùng thuốc, kháng sinh, vôi hoặc sát trùng sai cách

Trường hợp này không nên vội quy trách nhiệm cho người nuôi tằm giống.

 

5. BẢNG PHÂN BIỆT NHANH

Tiêu chí	Nghiêng về lỗi tằm giống / tuổi 1–3	Nghiêng về lỗi nuôi tằm lớn / tuổi 4–5
Khi nhận cuối tuổi 3	Tằm không đều, ăn yếu	Tằm đều, khỏe
Giai đoạn ngủ	Ngủ lệch, không đều	Ngủ đều
Khi dậy tuổi 4	Dậy không đều, lột xác kém	Dậy đều, trắng sáng
Sức ăn đầu tuổi 4	Ăn yếu, không bứt phá	Ăn mạnh, lan đều
Thời điểm bệnh	Rải rác ngay đầu tuổi 4	Sau một mốc tác động mới
Kiểu chết	Lẻ tẻ, kéo dài, tăng dần	Bùng nhanh, đồng loạt
Độ đồng đều	Kém từ trước	Ban đầu đều, sau đó mới xấu
Chất lượng kén	Xấu đồng loạt	Xấu theo khu, nong, lô

 

6. CÁCH KIỂM CHỨNG CÔNG BẰNG

Để tránh tranh cãi, nên có nhật ký và hình ảnh theo từng mốc:

• Lúc nhận tằm cuối tuổi 3

• Khi tằm chuẩn bị ngủ

• Khi tằm vừa dậy tuổi 4

• Sau 1–2 nước dâu đầu tuổi 4

• Khi xuất hiện bệnh đầu tiên

Cần ghi lại: ngày nhận tằm, tình trạng tằm, nguồn lá dâu, thời điểm tằm ngủ, thời điểm dậy tuổi 4, sức ăn đầu tuổi 4 và bệnh xuất hiện sau sự kiện gì.

Nếu nhiều hộ cùng nhận một nguồn tằm đều bị giống nhau, khả năng lỗi từ tằm giống cao hơn. Nếu chỉ một hộ bị, còn các hộ khác vẫn nuôi tốt, cần kiểm tra kỹ thuật nuôi tại hộ đó.

 

7. CÁCH KHẮC PHỤC KHI TẰM YẾU ĐẦU TUỔI 4

Nếu tằm dậy tuổi 4 không đều, ăn kém, yếu nền, cần xử lý sớm:

• Ngưng nguồn lá nghi ngờ

• Chuyển sang lá dâu sạch, khô, không dập

• Cho ăn nhẹ, chia nhiều cữ

• Giữ nong thoáng, khô, sạch

• Loại bỏ tằm chết, tằm yếu, phân ướt, lá thừa

• Hỗ trợ giải độc, chống stress khi cần

• Phục hồi hệ tiêu hóa bằng men vi sinh tiêu hóa Erich Way USA của Tây Nguyên Silk

• Không lạm dụng kháng sinh khi chưa xác định đúng bệnh

 

8. TRÁCH NHIỆM CỦA TỪNG BÊN

Người nuôi tằm giống

Cần đảm bảo tằm tuổi 1–3 ăn lá sạch, không dùng lá nghi tồn dư phân hóa học hoặc thuốc BVTV, giữ tằm đồng đều, quản lý tốt nhiệt độ – độ ẩm, vệ sinh dụng cụ, hạn chế tối đa lạm dụng kháng sinh và không giao tằm khi tằm chưa đạt, không đều hoặc đang yếu.

Người nuôi tằm lớn

Cần kiểm tra kỹ tằm lúc nhận, chăm đúng kỹ thuật 2–3 nước dâu cuối tuổi 3, quản lý tốt giai đoạn ngủ – dậy tuổi 4, dùng lá sạch, giữ mật độ hợp lý, nhà nuôi thoáng – khô – sạch, không lạm dụng kháng sinh và phát hiện bệnh sớm để xử lý đúng.

Nếu tằm đã dậy tuổi 4 đẹp, trắng sáng, ăn khỏe, đồng đều thì trách nhiệm bảo vệ đàn tằm trong tuổi 4–5 phần lớn thuộc về người nuôi tằm lớn.

 

TỔNG KẾT

Tằm chết ở tuổi 4–5 không thể vội kết luận là do tằm giống kém. Cần xem lại quá trình từ lúc nhận tằm cuối tuổi 3, chăm 2–3 nước dâu, tằm ngủ, lột xác sang tuổi 4 và sức ăn đầu tuổi 4.

Nếu tằm ngủ kém, dậy tuổi 4 không đều, lột xác kém, ăn yếu và bệnh rải rác ngay đầu tuổi 4 thì có thể nghi ngờ nguyên nhân nền từ tằm giống hoặc tuổi 1–3.

Nhưng nếu tằm dậy tuổi 4 đều, trắng sáng, khỏe, ăn mạnh thì không thể dễ dàng đổ thừa do tằm giống kém hoặc tồn dư phân hóa học từ trước. Khi đó cần kiểm tra kỹ các nguyên nhân phát sinh trong giai đoạn nuôi tằm lớn tuổi 4–5.

Muốn làm nghề nuôi tằm bền vững, cả hai bên phải có trách nhiệm: người nuôi tằm giống tạo nền khỏe, người nuôi tằm lớn giữ nền đó bằng kỹ thuật chăm sóc đúng.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/