KỸ THUẬT LÊN NÉ CHO TẰM – ĐIỀU KIỆN, XỬ LÝ VÀ KINH NGHIỆM ĐỂ RA KÉN ĐẸP, TRẮNG, ÍT HƯ HỎNG

KỸ THUẬT LÊN NÉ CHO TẰM – ĐIỀU KIỆN, XỬ LÝ VÀ KINH NGHIỆM ĐỂ RA KÉN ĐẸP, TRẮNG, ÍT HƯ HỎNG

 

Lên né là giai đoạn vô cùng quan trọng trong quy trình nuôi tằm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng kén, tỷ lệ kén tốt và năng suất. Nếu kỹ thuật lên né không chuẩn – đặc biệt trong khâu chọn tằm chín, điều kiện môi trường và cách xử lý tằm lên né không đồng đều – sẽ dẫn đến kén xấu, kén hư, tằm chết trong, kéo tơ dính... Bài viết dưới đây hướng dẫn chi tiết kỹ thuật lên né đúng chuẩn, đảm bảo đạt được mục tiêu: kén trắng, đều, đẹp, tỷ lệ hư hỏng thấp.

 

I. Thời Điểm Lên Né – Chỉ Lên Khi Tằm ĐÃ CHÍN

1. Xác định tằm chín đúng thời điểm:

• Tằm chín có thân trắng đục, bụng teo, bụng chuyển từ mềm sang hơi cứng, dò dẫm tìm chỗ bò lên cao.

• Không còn ăn lá, bụng trong không thấy thức ăn.

• Khi cầm nhẹ, thân tằm căng mọng nước nhưng không mềm nhũn.

• Tằm ngóc đầu bò tách đàn, nhịp nhàng, liên tục – dấu hiệu sẵn sàng tìm chỗ quấn kén.

2. Tỷ lệ tằm chín đồng đều lý tưởng để lên né:

• 85–90% đàn tằm đã chín là thời điểm phù hợp nhất để bắt đầu lên né.

• Nếu lên né quá sớm (dưới 70%): tằm non bò lên không quấn kén được hoặc làm kén non, xấu, dễ rách.

• Nếu lên quá muộn: tằm có thể nhả tơ trên mặt nong, bị dính tơ, làm kén xấu hoặc chết vì không tìm được chỗ phù hợp.

 

II. ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG KHI LÊN NÉ

1. Ánh sáng:

• Ban ngày: Nên có ánh sáng dịu nhẹ, khuếch tán, tránh ánh nắng gắt chiếu trực tiếp.

• Ban đêm: Không cần bật đèn hoặc chỉ bật đèn mờ trong vài giờ đầu giúp tằm định hướng, sau đó nên tắt đèn để tằm ổn định nhả tơ.

Lưu ý: Tằm khi đã bò lên né ổn định thì càng tối và yên tĩnh càng tốt, giúp tằm nhả tơ đều và liên tục.

2. Nhiệt độ:

• Tốt nhất từ 25 – 28°C, không quá nóng (trên 28°C) vì dễ làm tằm bị stress, nhả tơ kém.

• Nếu trời lạnh (dưới 20°C), nên ủ ấm nhẹ nhàng, tránh gió lùa.

3. Độ ẩm:

• Độ ẩm lý tưởng: 70–80%.

• Không quá khô khiến tằm khó nhả tơ, nhưng không quá ẩm gây nấm mốc, kén dính ướt.

4. Thông thoáng – Lưu thông không khí:

• Nhà nuôi cần thông gió nhẹ, không bí hơi, tránh nơi gió lùa trực tiếp vào né.

• Nếu cần, có thể lắp quạt thông gió hoặc mở cửa sổ có lưới chắn côn trùng để lưu khí.

 

III. KỸ THUẬT LÊN NÉ ĐÚNG CÁCH

1. Chuẩn bị né sạch – khô – thông thoáng

• Né nên được rửa sạch – phơi khô – khử trùng nhẹ (phơi nắng hoặc xông ozone, vôi bột) trước khi cho tằm lên.

• Sắp xếp né gọn gàng, cao ráo, cách mặt đất ít nhất 30–50 cm.

2. Tách tằm lên né:

• Dùng lưới nilon hoặc lưới cước, cho tằm chín bò lên rồi nhẹ nhàng nhấc tằm chín thả lên mặt sàn hoặc bàn.

• Tuyệt đối không làm mạnh tay, tránh dập nát tằm.

• Dùng tay nhẹ nhàng gạt từng nhóm tằm lên né theo từng ô, đảm bảo 1 ô tằm/quy cách vừa đủ để tằm không chen chúc hoặc trống trải.

• Hoặc có thể đặt né thẳng lên luống tằm, né sẽ nằm trên lưới. Để tằm trực tiếp bò lên.

• Nhấc né sau khi đổ/bò đầy né treo lên khung, giàn, hệ thống treo…cách mặt đất.

 

IV. XỬ LÝ CÁC TRƯỜNG HỢP ĐẶC BIỆT

1. Tằm chưa chín (tằm non) bò lên né:

• Nếu phát hiện tằm non lẫn vào: gạt xuống lại nong, nuôi tiếp 6–12 giờ rồi cho lên né riêng sau.

• Không để tằm xanh trên né cùng lứa với tằm chín vì sẽ làm kén non, hoặc phá, vấy bẩn kén khác.

2. Tằm bệnh – yếu – bất thường:

• Loại bỏ trước khi cho lên né.

• Tằm bệnh không làm kén hoặc làm kén hư, dễ lan bệnh sang con khác.

3. Tằm lên trước – lên sau không đều:

• Tách riêng từng đợt tằm chín, ưu tiên lên né thành từng đợt theo thời gian chín.

• Không dồn chung các con chín trước với tằm chín sau để tránh xáo trộn, chen chúc và làm vàng kén bởi nước tiểu.

 

V. SAU KHI LÊN NÉ – THEO DÕI VÀ XỬ LÝ

• Không dịch chuyển né nhiều lần trong 24–48 giờ đầu.

• Theo dõi tằm nhả tơ: nếu thấy nhiều tằm bò lung tung hoặc làm kén ngoài né → cần kiểm tra điều kiện môi trường, thiếu tối/thiếu ẩm/gió mạnh.

 

VI. MỤC TIÊU THÀNH CÔNG:

Tiêu chí	Mục tiêu kỹ thuật
Tằm nhả tơ ổn định	Trong vòng 6–12 giờ sau khi lên né
Tỷ lệ làm kén	≥ 95% tằm lên né đều làm kén
Kén trắng đều	Màu sáng, không dính tơ, không bết ướt, không vàng ố
Kén hư hỏng	< 2% (nát, tằm chết trong, nhả tơ không thành kén)

 

KẾT LUẬN

Lên né đúng kỹ thuật là yếu tố sống còn quyết định chất lượng kén. Bà con cần chú ý đến tỷ lệ tằm chín đồng đều, môi trường lý tưởng (ánh sáng, độ ẩm, nhiệt độ, thông thoáng) và xử lý kỹ các trường hợp tằm bệnh, non, lên không đồng đều. Chăm chút khâu này sẽ giúp đàn tằm nhả tơ đồng loạt, cho ra kén trắng, to, chắc, đồng đều và đạt năng suất cao.

 

-----------------------------------------------------------------------

 

Nếu bạn đang quan tâm hoặc đã nuôi tằm, muốn tìm hiểu rõ về ngành dâu tằm tơ và muốn chuẩn hoá:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu !

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/