KỸ THUẬT ẤP TRỨNG VÀ KỸ THUẬT NUÔI TẰM CON ĐÚNG CÁCH

Ấp trứng và nuôi tằm con là hai khâu nền tảng trong toàn bộ quy trình nuôi tằm. Nếu trứng được ấp đúng nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và nở tập trung, đàn tằm con sẽ khỏe, đều tuổi, dễ chăm sóc và có nền tốt để bước sang giai đoạn tằm lớn. Ngược lại, nếu ấp trứng sai, trứng nở kéo dài nhiều ngày, tằm mới nở yếu, đói, lệch tuổi hoặc khó bắt tằm, cả lứa nuôi về sau sẽ khó đồng đều, dễ bệnh và giảm năng suất kén.

 

 

1. VÌ SAO KHÂU ẤP TRỨNG TẰM RẤT QUAN TRỌNG?

Trứng tằm là điểm bắt đầu của cả lứa nuôi. Một lứa trứng khỏe, ấp đúng kỹ thuật sẽ nở tập trung, tằm con khỏe, bò lên lá nhanh, ăn bữa đầu tốt và phát triển đồng đều. Đây là điều kiện rất quan trọng để các tuổi sau ngủ – dậy đều, ăn đều và cho kén đồng đều.

Nếu khâu ấp trứng không tốt, trứng có thể nở lai rai nhiều ngày, tằm mới nở yếu, một phần tằm bị đói trước khi được băng, đàn tằm lệch tuổi ngay từ đầu. Khi đã lệch tuổi từ giai đoạn tằm con, đến tuổi 4–5 rất khó quản lý: có con ngủ, có con ăn, có con chín sớm, có con chín muộn, làm giảm hiệu quả cả lứa.

Vì vậy, người nuôi không nên xem ấp trứng là việc phụ. Đây là khâu quyết định độ đồng đều sinh học của đàn tằm.

 

2. THỜI GIAN TRỨNG TẰM NỞ SAU KHI ẤP

Sau khi đẻ hoặc sau khi xuất kho lạnh, trứng tằm thường cần khoảng 9–11 ngày để nở, tùy giống tằm, tình trạng trứng, thời gian bảo quản lạnh, nhiệt độ ấp, độ ẩm và điều kiện ánh sáng.

Nếu nhiệt độ ổn định và phù hợp, trứng phát dục đều, nở tập trung trong một ngày. Nếu nhiệt độ quá thấp, trứng phát dục chậm, nở kéo dài. Nếu nhiệt độ quá cao, phôi dễ bị yếu, trứng chết tăng hoặc tằm nở ra kém sức.

Trứng nở tập trung trong một ngày thường là dấu hiệu tốt, cho thấy trứng khỏe và khâu ấp tương đối đồng đều.

 

3. NHIỆT ĐỘ ẤP TRỨNG TẰM

Nhiệt độ ấp trứng cần ổn định, thường dao động quanh khoảng 26–28°C trong nhiều điều kiện thực hành, một số quy trình có thể giữ gần 28°C và không nên để vượt quá 30°C kéo dài. Nếu nhiệt độ cao hơn 30°C, trứng có thể phát dục quá nhanh, phôi yếu, tỷ lệ trứng chết tăng và tằm nở không khỏe.

Nếu nhiệt độ quá thấp, đặc biệt dưới khoảng 18°C trong thời gian dài, trứng phát dục chậm, nở lai rai nhiều ngày và đàn tằm con dễ lệch tuổi. Mùa lạnh cần ấp trong phòng ấm hoặc tủ ấp trứng để giữ nhiệt ổn định. Mùa nóng cần để nơi mát, tránh nắng, tránh mái tôn nóng, tránh phòng bí làm nhiệt tăng vượt ngưỡng.

Điều quan trọng nhất không phải chỉ đạt một con số nhiệt độ, mà là giữ nhiệt độ ổn định, không dao động mạnh giữa ngày và đêm.

 

4. ĐỘ ẨM ẤP TRỨNG TẰM

Độ ẩm thích hợp khi ấp trứng thường khoảng 80–85%. Độ ẩm giúp trứng không bị khô, hỗ trợ phôi phát triển và giúp tằm nở thuận lợi. Nếu quá khô, trứng có thể nở kém, tằm nở yếu hoặc khó thoát vỏ trứng.

Trong vụ nóng, nếu nhiệt độ cao kết hợp độ ẩm quá thấp, trứng dễ bị chết phôi nhiều. Với một số giống hoặc nhóm trứng nhạy, ẩm độ quá thấp có thể làm tỷ lệ nở giảm rất mạnh.

Tuy nhiên, độ ẩm cao không có nghĩa là làm ướt trực tiếp trứng. Trứng cần không khí đủ ẩm, không cần nước đọng. Nếu để trứng ướt, nấm mốc và vi sinh vật bất lợi có thể phát triển. Cần giữ môi trường ấp sạch, ẩm vừa đủ và thông thoáng nhẹ.

 

5. ÁNH SÁNG TRONG GIAI ĐOẠN ẤP TRỨNG

Ánh sáng ảnh hưởng đến nhịp nở của trứng tằm. Trong giai đoạn đầu phát dục, trứng có thể cần chu kỳ ánh sáng ổn định, thường khoảng 10–14 giờ sáng mỗi ngày tùy quy trình và điều kiện sản xuất.

Khi trứng bước vào giai đoạn “ghim” hoặc sắp nở, thường cần xử lý tối để đồng bộ hóa thời điểm nở. Trứng ghim là giai đoạn trứng có dấu hiệu đen điểm hoặc chuyển màu sắp nở, bên trong phôi đã phát triển rõ. Lúc này có thể dùng vải đen, giấy báo hoặc vật che phù hợp để che tối hoàn toàn.

Sau thời gian che tối, mở ánh sáng vào sáng hôm sau sẽ giúp kích thích tằm nở tập trung hơn. Đây là kỹ thuật quan trọng để đàn tằm nở cùng ngày, thuận tiện cho băng tằm và nuôi tằm con đồng đều.

 

6. TRỨNG GHIM LÀ GÌ VÀ XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO?

Trứng ghim là giai đoạn trứng sắp nở, thường thấy màu trứng thay đổi, có điểm đen hoặc dấu hiệu phôi đã hoàn thiện. Đây là giai đoạn rất nhạy, quyết định mức độ nở tập trung của tằm.

Khi trứng ghim, cần che tối đúng lúc để giữ tằm chưa nở rải rác quá sớm. Nếu để ánh sáng không đều, trứng có thể nở lác đác, khó băng, làm một số tằm bị đói hoặc yếu trước khi được đưa lên lá dâu.

Sáng hôm sau, khi mở ánh sáng đúng thời điểm, tằm sẽ nở tập trung hơn. Sau đó cần băng tằm kịp thời, không để tằm mới nở đói quá lâu.

 

7. TRỨNG BÌA VÀ CÁCH BĂNG TẰM

Trứng bìa là trứng được đẻ hoặc dán trực tiếp lên tờ giấy, tạo thành bìa trứng. Một số loại trứng bìa có thể được chia thành nhiều vòng hoặc nhiều ô tùy quy cách sản xuất và nhu cầu người nuôi.

Khi tằm nở trên bìa trứng, người nuôi có thể thái lá dâu non thật nhỏ, rắc trực tiếp lên bìa trứng. Sau khoảng 30–60 phút, tằm mới nở sẽ bò lên lá dâu. Khi tằm đã bò lên tương đối đều, dùng lông gà sạch, mềm hoặc dụng cụ nhẹ để chuyển tằm sang nong/khay nuôi và cho ăn bữa đầu.

Thao tác phải nhẹ vì tằm mới nở rất nhỏ, yếu và dễ tổn thương. Không dùng tay thô, không quét mạnh, không để tằm rơi vãi hoặc dính vào bề mặt bẩn.

 

8. TRỨNG RỜI VÀ CÁCH BĂNG TẰM

Trứng rời thường được đựng trong hộp nhỏ, túi giấy hoặc vật chứa riêng. Trước ngày trứng nở, cần rải trứng đều trên giấy sạch, không để dồn cục, không để quá dày, giúp trứng nhận nhiệt – ẩm – ánh sáng tương đối đồng đều.

Khi trứng nở, có thể dùng lá dâu non đã khía cạnh hoặc lá dâu thái nhỏ đặt lên mặt trứng. Sau khoảng một giờ, tằm mới nở bò lên lá. Lúc đó nhấc lá có tằm sang nong/khay đã chuẩn bị và cho ăn bữa đầu.

Với trứng rời, việc rải trứng đều trước khi nở rất quan trọng. Nếu trứng dồn dày, tằm nở khó đồng đều, dễ bò chồng và khó băng gọn.

 

9. THỜI ĐIỂM BĂNG TẰM

Băng tằm là thao tác đón tằm mới nở lên lá dâu và chuyển sang dụng cụ nuôi. Thời điểm băng rất quan trọng. Nếu băng quá sớm, một phần trứng chưa nở hết, đàn tằm sẽ thiếu số lượng hoặc phải băng nhiều lần. Nếu băng quá muộn, tằm đã nở trước có thể bị đói, yếu và giảm sức sống.

Thông thường, nên băng khi tằm đã nở tương đối tập trung. Mùa hè, thời điểm băng thường sớm hơn, khoảng 7–8 giờ sáng tùy điều kiện. Mùa lạnh, trứng có thể nở muộn hơn, có thể băng khoảng 9–10 giờ. Tuy nhiên, cần căn cứ vào thực tế trứng nở, không áp dụng giờ cố định một cách máy móc.

Một lứa trứng nở tập trung trong một ngày, tằm bò khỏe, bắt lá nhanh là dấu hiệu tốt.

 

10. CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI BĂNG TẰM

Trước khi băng tằm, cần chuẩn bị sẵn phòng nuôi, nong/khay, giấy lót, lưới, dao thái lá, lá dâu non, nhiệt độ – độ ẩm và dụng cụ vệ sinh. Không nên để trứng nở rồi mới đi hái lá hoặc mới chuẩn bị phòng.

Lá dâu dùng cho bữa đầu phải là lá non mềm, sạch, tươi, không héo, không ướt đọng nước, không nhiễm hóa chất và được thái nhỏ phù hợp. Bữa đầu có ý nghĩa rất quan trọng vì giúp tằm mới nở bắt đầu ăn, phục hồi và phát triển ổn định.

Khu vực băng tằm phải sạch, yên tĩnh, tránh gió lùa, tránh ánh nắng trực tiếp và tránh mùi hóa chất.

 

11. KỸ THUẬT NUÔI TẰM CON TUỔI 1–3

Tằm con gồm tuổi 1, tuổi 2 và tuổi 3. Đây là giai đoạn rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả nuôi tằm lớn tuổi 4–5. Tằm con nhỏ, da mỏng, ruột yếu, dễ mất nước và nhạy với môi trường, nên cần chăm sóc kỹ hơn.

Tằm con cần nhiệt độ và độ ẩm cao hơn tằm lớn, lá dâu non mềm hơn, thao tác thay phân nhẹ hơn và môi trường sạch hơn. Nếu tằm con khỏe, đều, ngủ – dậy đúng, đến tuổi lớn sẽ dễ nuôi hơn. Nếu tằm con yếu, lệch tuổi, ngủ không đều hoặc ăn lá sai tuổi, tuổi 4–5 sẽ khó quản lý.

Nuôi tằm con là giai đoạn yêu cầu kỹ thuật “tinh”, không nên làm qua loa.

 

12. NHIỆT ĐỘ, ĐỘ ẨM CHO TẰM CON

Có thể tham khảo khung kỹ thuật như sau:

Giai đoạn	Nhiệt độ phù hợp	Độ ẩm phù hợp	Ghi chú
Tuổi 1	27–29°C	85–90%	Cần ấm, ẩm, lá non mềm, tránh mất nước
Tuổi 2	27–28°C	85–88%	Giữ ấm ẩm nhưng không để giường bết
Tuổi 3	26–27°C	80–85%	Tăng thoáng dần, chuẩn bị chuyển sang tằm lớn

Tằm con cần độ ẩm không khí cao, nhưng giường tằm không được ướt. Nếu đậy nilon quá kín, hơi nước đọng lại, lá dư bết và phân khó khô, bệnh đường ruột hoặc nấm có thể tăng.

Cần đặt nhiệt ẩm kế gần khu vực tằm nằm để theo dõi thực tế, không chỉ dựa vào cảm giác của người nuôi.

 

13. LÁ DÂU CHO TẰM CON

Lá dâu cho tằm con phải non mềm, giàu dinh dưỡng, sạch, tươi, đủ nước sinh lý nhưng ráo bề mặt. Không dùng lá héo, lá ướt, lá già, lá vàng, lá sâu bệnh, lá dính nước mưa, lá nghi nhiễm thuốc bảo vệ thực vật hoặc phân bón lá.

Tuổi 1 cần lá non gần ngọn, thái nhỏ. Tuổi 2 dùng lá non hơn tuổi 3 nhưng không quá non nước. Tuổi 3 có thể dùng lá lớn hơn một chút nhưng vẫn phải mềm và sạch.

Lá cho tằm con cần được bảo quản nơi mát, sạch, tránh nắng, tránh gió khô và tránh ủ nóng. Lá non nếu bị nén chặt trong bao rất dễ nóng, dập và lên men.

 

14. SỐ BỮA CHO TẰM CON ĂN

Nếu nuôi tằm con có đậy nilon đúng kỹ thuật để giữ ẩm và giữ lá lâu héo, có thể cho ăn khoảng 4–5 bữa/ngày, tùy sức ăn và điều kiện thời tiết. Nếu không đậy nilon, lá thái nhỏ dễ héo hơn, có thể phải cho ăn 6–7 bữa/ngày.

Không nên áp dụng số bữa cứng nhắc. Cần quan sát lượng lá dư, độ héo của lá, tình trạng phân và phản ứng của tằm. Nếu lá dư nhiều, giường ẩm, cần giảm lượng hoặc kiểm tra xem tằm có chuẩn bị ngủ không. Nếu lá hết quá sớm, tằm bò tìm ăn, cần tăng lượng hoặc tăng bữa.

Mục tiêu là tằm con luôn có lá tươi phù hợp để ăn, nhưng không để dư lá quá nhiều làm bẩn giường.

 

15. THAY PHÂN VÀ SAN TẰM CON

Thay phân giúp loại bỏ phân, lá dư, vỏ lột, tằm yếu và mầm bệnh. Với tằm con, thay phân phải nhẹ, nhanh, đúng thời điểm và có thể kết hợp san tằm để đàn rộng, thoáng và ăn đều hơn.

Có thể tham khảo: tuổi 1 thay một lần trước khi tằm ướm ngủ; tuổi 2 thay hai lần vào đầu và cuối tuổi; tuổi 3 thay ba lần vào đầu, giữa và cuối tuổi. Tuy nhiên, lịch này cần điều chỉnh theo độ bẩn thực tế, độ ẩm, lượng lá dư và sức khỏe đàn tằm.

Nên dùng lưới tằm con để thay phân, giảm tác động cơ học và giúp thao tác nhanh hơn. Không thay phân khi tằm đang ngủ sâu hoặc đang lột xác.

 

16. ĐẬY NILON KHI NUÔI TẰM CON

Đậy nilon giúp giữ ẩm và giữ lá dâu lâu héo, đặc biệt với tằm tuổi 1–2. Tuy nhiên, nếu đậy quá kín hoặc không mở thoáng trước bữa ăn, giường tằm dễ bị bí, hơi nước đọng, lá dư ẩm và mùi tăng.

Trước khi cho ăn, nên mở nilon khoảng 20–30 phút để không khí lưu thông nhẹ, giảm hơi ẩm tù đọng. Sau khi cho ăn, có thể đậy lại tùy điều kiện, nhưng cần kiểm tra mặt giường có đọng nước hay không.

Đậy nilon đúng là giữ ẩm không khí quanh tằm, không phải làm ướt giường tằm.

 

17. QUẢN LÝ TẰM CON NGỦ VÀ DẬY

Tằm chuẩn bị ngủ thường giảm ăn, thân hơi vàng và bóng hơn, nằm yên hơn. Khi phần lớn đàn đã vào ngủ, cần ngừng cho ăn, giữ giường sạch, yên tĩnh, không rung lắc, không thay phân mạnh và không đảo tằm.

Trong thời gian ngủ, cần giữ nhiệt độ – độ ẩm ổn định. Quá khô làm tằm lột xác khó; quá ẩm làm giường bết và tăng nấm. Khi tằm dậy, không nên cho ăn quá sớm nếu chỉ vài con vừa dậy. Cần chờ phần lớn tằm đã dậy, da mới ổn định và bắt đầu bò tìm ăn rồi mới cho ăn lại.

Một đến hai bữa đầu sau dậy nên dùng lá ngon, mềm, sạch, thái phù hợp để tằm phục hồi tốt.

 

18. XUẤT TẰM CON SANG HỘ NUÔI TẰM LỚN

Trong mô hình nuôi tằm con tập trung, tằm thường được nuôi đến tuổi 3 hoặc sau ngủ 3 rồi chuyển cho các hộ nuôi tằm lớn. Đây là mô hình có lợi nếu cơ sở nuôi tằm con có kỹ thuật tốt, phòng nuôi sạch, nhiệt ẩm ổn định và đàn tằm đồng đều.

Thời điểm xuất tằm con nên vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh lúc nắng to, mưa tạt, gió mạnh hoặc khi tằm đang ngủ – lột xác. Trước khi chuyển, cần cho tằm ăn 1–2 bữa sau khi dậy để tằm khỏe hơn, nhưng không để giường quá ẩm hoặc lá dư nhiều trong quá trình vận chuyển.

Khi vận chuyển, không nén tằm quá dày, không để nóng, không để mùi hóa chất gần tằm và không để tằm bị gió lùa.

 

19. NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP TRONG ẤP TRỨNG VÀ NUÔI TẰM CON

Sai lầm thứ nhất là ấp trứng ở nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, làm trứng nở không đều, tằm yếu hoặc trứng chết phôi.

Sai lầm thứ hai là không xử lý tối – sáng đúng giai đoạn trứng ghim, khiến trứng nở rải rác nhiều đợt.

Sai lầm thứ ba là băng tằm quá sớm hoặc quá muộn. Băng sớm thì trứng chưa nở hết, băng muộn thì tằm mới nở bị đói.

Sai lầm thứ tư là cho tằm con ăn lá quá già, lá héo, lá ướt hoặc lá bảo quản bị nóng.

Sai lầm thứ năm là đậy nilon quá kín làm giường tằm bí, ẩm bết.

Sai lầm thứ sáu là thay phân khi tằm đang ngủ hoặc thao tác quá mạnh làm tằm lột xác khó.

Sai lầm thứ bảy là xuất tằm con lúc trời nắng nóng hoặc vận chuyển quá dày làm tằm stress.

 

TÓM TẮT BÀI VIẾT

Kỹ thuật ấp trứng và nuôi tằm con quyết định nền tảng sức khỏe, độ đồng đều và khả năng nuôi thành công của cả lứa tằm. Trứng tằm sau khi đẻ hoặc xuất kho lạnh thường cần khoảng 9–11 ngày để nở. Cần ấp ở nhiệt độ ổn định, thường quanh 26–28°C, độ ẩm khoảng 80–85%, tránh trên 30°C kéo dài và tránh dưới 18°C làm trứng nở lai rai. Khi trứng ghim, cần che tối để đồng bộ, sau đó mở ánh sáng để kích thích nở tập trung.

Băng tằm cần đúng thời điểm: không quá sớm khi trứng chưa nở hết, không quá muộn làm tằm đói. Với trứng bìa, có thể rắc lá dâu thái nhỏ lên bìa trứng; với trứng rời, có thể đặt lá dâu khía cạnh hoặc lá thái nhỏ lên mặt trứng để tằm bò lên.

Tằm con tuổi 1–3 cần lá dâu non mềm, sạch, tươi, ráo bề mặt, nhiệt độ – độ ẩm phù hợp, đậy nilon đúng cách, thay phân nhẹ và quản lý ngủ – dậy cẩn thận. Nếu tằm con khỏe, đều tuổi và ít stress, giai đoạn tằm lớn tuổi 4–5 sẽ dễ nuôi hơn, ăn rỗi tốt hơn và có nền tốt để tạo kén chất lượng cao.

 

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

Người đọc có thể tham khảo thêm các bài viết liên quan trên website Tây Nguyên Silk:

Kỹ thuật nuôi tằm con tuổi 1–3

Kỹ thuật nuôi tằm lớn tuổi 4–5

Tuổi tằm và nhiệt độ, độ ẩm tương ứng

Làm sao để nhận biết tằm ngủ?

Vì sao không nên cho tằm ăn ngay khi mới ngủ dậy?

Nếu để tằm đói quá lâu sau khi ngủ dậy sẽ như thế nào?

Vì sao khi hái lá dâu trời mưa phải để ráo nước rồi mới cho tằm ăn?

Sản phẩm và nhóm giải pháp kỹ thuật liên quan:

Tủ ấp trứng tằm: hỗ trợ kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và điều kiện ấp trứng ổn định hơn, đặc biệt trong mùa lạnh hoặc thời tiết dao động mạnh.

Men vi sinh tiêu hóa Erich Way USA – hỗ trợ hệ ruột cho tằm: hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, dùng sau stress hoặc sau kháng sinh theo hướng dẫn kỹ thuật.

Dinh dưỡng bổ sung cho tằm tuổi 4–5 Grown Super: hỗ trợ dinh dưỡng, thể trạng, sức đề kháng và quá trình phát triển tuyến tơ trong giai đoạn tằm lớn.

Nano Silver 500ppm – dung dịch sát trùng khi đang nuôi tằm: hỗ trợ giảm áp lực vi khuẩn, nấm và mầm bệnh trong nhà tằm khi sử dụng đúng hướng dẫn.

Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm: nhóm sản phẩm, dụng cụ, vật tư và giải pháp kỹ thuật phục vụ nuôi tằm hiện đại.

 

TÂY NGUYÊN SILK – ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI NUÔI TẰM

Tây Nguyên Silk xây dựng hệ thống kiến thức nuôi tằm dựa trên thực tế sản xuất và nền tảng sinh học của con tằm. Trong nuôi tằm, một lứa kén tốt bắt đầu từ trứng nở đều và tằm con khỏe. Nếu ấp trứng đúng, băng tằm đúng và nuôi tằm con đúng kỹ thuật, người nuôi đã tạo được nền tảng rất quan trọng cho giai đoạn tằm lớn và chất lượng kén cuối lứa.

Nuôi tằm hiệu quả là kiểm soát tốt từ những ngày đầu tiên: trứng khỏe, nở tập trung, bữa ăn đầu đúng, tằm con đều, ngủ – dậy ổn định và không để sai sót nhỏ đầu lứa kéo dài đến cuối lứa.

 

THÔNG TIN KẾT NỐI – CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT

Nếu bạn đang nuôi tằm, hoặc muốn tìm hiểu sâu và chuẩn hóa kiến thức – kỹ thuật – quy trình ngành dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại – miễn phí
Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/