KHI TẰM BỊ THIẾU NƯỚC DO ĂN LÁ DÂU HÉO SẼ NHƯ THẾ NÀO?

Lá dâu là nguồn cung cấp dinh dưỡng và nước quan trọng nhất cho tằm dâu. Khi tằm thường xuyên ăn lá dâu héo, lá mất nước, lá dai hoặc lá bảo quản không đúng cách, cơ thể tằm dễ bị thiếu nước, ăn kém, tiêu hóa chậm, phân khô, lột xác khó, phát triển không đều và giảm chất lượng kén. Trong nuôi tằm, lá dâu không chỉ cần “đủ số lượng”, mà phải đủ tươi, đủ nước sinh lý, sạch, mềm và phù hợp với tuổi tằm.

 

 

1. VÌ SAO LÁ DÂU HÉO LÀM TẰM DỄ THIẾU NƯỚC?

Tằm lấy nước chủ yếu từ lá dâu. Lá dâu tươi chứa nhiều nước, giúp tằm duy trì cân bằng dịch thể, tiêu hóa thức ăn, trao đổi chất, lột xác và phát triển cơ thể. Khi lá dâu bị héo, lượng nước trong lá giảm, lá trở nên dai hơn, khó ăn hơn và kém hấp dẫn hơn đối với tằm.

Tằm không uống nước riêng như nhiều vật nuôi khác. Vì vậy, nếu lá dâu mất nước, tằm không có nguồn bổ sung nước trực tiếp. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm trong thời tiết nóng khô, gió mạnh, độ ẩm thấp, nhà tằm có quạt thổi trực tiếp hoặc lá dâu bị phơi nắng – ủ nóng – để lâu sau khi hái.

Lá dâu héo không chỉ thiếu nước mà còn giảm chất lượng thức ăn. Khi lá héo, cấu trúc mô lá thay đổi, lá dai hơn, tằm nhỏ khó cắn hơn, tằm lớn ăn chậm hơn và lượng dinh dưỡng hấp thu thực tế có thể giảm.

 

2. TẰM THIẾU NƯỚC CÓ BIỂU HIỆN NHƯ THẾ NÀO?

Tằm thiếu nước thường có biểu hiện ăn chậm, giảm sức ăn, bò ít hoặc bò tản, thân không căng, da kém bóng, cơ thể có cảm giác khô hơn bình thường. Tằm nhỏ có thể co thân, nằm yếu, phát triển chậm và không đồng đều.

Phân tằm cũng thay đổi. Khi thiếu nước, phân có thể nhỏ hơn, khô hơn, cứng hơn hoặc ra ít hơn. Ở một số trường hợp, tằm tiêu hóa chậm, ruột hoạt động kém và phân không đều. Người nuôi cần quan sát phân vì phân là chỉ báo quan trọng của sức khỏe tiêu hóa và cân bằng nước trong cơ thể tằm.

Ngoài ra, tằm thiếu nước thường ngủ – dậy không đều, lột xác khó, yếu sau ngủ và dễ lệch tuổi. Nếu kéo dài đến tuổi 5, tằm ăn rỗi không mạnh, thân không đạt độ căng tốt, chín rải rác và lên né kém.

 

3. TẰM ĂN LÁ DÂU HÉO SẼ ĂN ÍT HƠN

Lá dâu héo thường kém hấp dẫn hơn lá dâu tươi. Mùi lá giảm, độ mềm giảm, mép lá dai hơn và lượng nước ít hơn. Tằm có thể bò trên lá nhưng ăn chậm, ăn không hết hoặc ăn không đều.

Tằm nhỏ bị ảnh hưởng rõ nhất vì miệng và hàm nhai còn yếu. Nếu cho tằm tuổi 1–2 ăn lá héo, lá già hoặc lá dai, tằm dễ ăn không đủ, chậm lớn và hao hụt. Tằm lớn có thể ăn được lá dai hơn, nhưng nếu lá héo kéo dài, tuổi 5 sẽ ăn rỗi kém, ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến tơ và kén.

Trong thực tế, có trường hợp người nuôi thấy còn nhiều lá trên giường tằm nên nghĩ tằm đã đủ ăn. Nhưng nếu lá đó đã héo, tằm không còn ăn mạnh nữa. Vì vậy, phải phân biệt lá còn trên giường với lá còn tươi và tằm còn muốn ăn.

 

4. THIẾU NƯỚC LÀM TẰM CHẬM LỚN VÀ KHÔNG ĐỒNG ĐỀU

Nước cần cho mọi quá trình sinh lý trong cơ thể tằm. Khi thiếu nước, tốc độ trao đổi chất giảm, tiêu hóa kém, hấp thu dinh dưỡng giảm và cơ thể không phát triển tối ưu. Đàn tằm có thể xuất hiện con lớn, con nhỏ, con ăn mạnh, con ăn yếu.

Sự không đồng đều này rất bất lợi. Khi đàn tằm lệch tuổi, người nuôi khó xác định thời điểm ngủ, dậy, thay phân, lọc tằm, cho ăn và lên né. Đến cuối tuổi 5, tằm chín rải rác, kén không đồng đều và công chăm sóc tăng.

Một lứa tằm muốn đạt kén tốt phải giữ đồng đều từ đầu. Lá dâu héo, thiếu nước là một trong những nguyên nhân làm đàn tằm lệch âm thầm nhưng rất rõ về cuối lứa.

 

5. THIẾU NƯỚC ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ TIÊU HÓA

Hệ tiêu hóa của tằm cần đủ nước để thức ăn di chuyển thuận lợi, enzyme tiêu hóa hoạt động ổn định và chất dinh dưỡng được hấp thu tốt qua ruột giữa. Khi tằm ăn lá héo, khối thức ăn trong ruột có thể khô hơn, khó xử lý hơn và làm quá trình tiêu hóa chậm lại.

Nếu tằm vừa thiếu nước, vừa gặp nhiệt độ cao hoặc độ ẩm thấp, ruột càng dễ bị stress. Tằm có thể ăn ít, phân khô nhỏ, tiêu hóa chậm, phát triển không đều. Nếu người nuôi xử lý sai bằng cách phun nước trực tiếp lên lá rồi cho tằm ăn khi lá còn ướt, tằm lại có nguy cơ rối loạn tiêu hóa theo hướng khác.

Cần hiểu đúng: tằm cần lá dâu tươi và đủ nước sinh lý, không phải lá dâu ướt đọng nước. Lá ướt có thể làm giường tằm ẩm, phân bết và tăng rủi ro bệnh đường ruột.

 

6. THIẾU NƯỚC LÀM TẰM LỘT XÁC KHÓ

Lột xác là giai đoạn rất nhạy cảm với độ ẩm và trạng thái nước trong cơ thể. Khi tằm chuẩn bị ngủ và lột xác, lớp da cũ phải tách ra để tằm thoát sang tuổi mới. Nếu tằm thiếu nước, da và lớp cuticle có thể khô hơn, làm quá trình lột xác khó hơn.

Tằm lột xác khó thường dậy không đều, yếu sau ngủ, có con dính da cũ, ăn chậm hoặc chết sau ngủ. Tằm nhỏ bị ảnh hưởng nhiều nhất vì cơ thể nhỏ, dễ mất nước và khả năng tự điều chỉnh còn yếu.

Vì vậy, trước và trong giai đoạn tằm ngủ, cần giữ môi trường đủ ẩm theo tuổi, tránh gió lùa, tránh lá héo, không để nhà tằm quá khô và không làm đàn tằm bị stress.

 

7. THIẾU NƯỚC LÀM GIẢM SỨC ĐỀ KHÁNG CỦA TẰM

Khi thiếu nước, cơ thể tằm suy yếu. Tằm ăn kém, tiêu hóa kém, lột xác khó và sức đề kháng giảm. Lúc này, nếu trong môi trường có sẵn mầm bệnh, tằm dễ bị tác nhân bệnh tấn công hơn.

Cần nói chính xác: thiếu nước không trực tiếp tạo ra bệnh nấm hay bệnh vi khuẩn, nhưng nó làm tằm yếu và giảm khả năng chống chịu. Nếu đi kèm nhà tằm bẩn, lá dâu kém, phân không thay, nhiệt độ – độ ẩm không phù hợp, bệnh có thể bùng phát.

Trong thực tế, tằm yếu do thiếu nước thường dễ bị ảnh hưởng bởi bệnh đường ruột, stress nhiệt, lột xác kém và hao hụt rải rác.

 

8. TẰM TUỔI 5 THIẾU NƯỚC SẼ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TUYẾN TƠ

Tuổi 5 là giai đoạn tằm ăn nhiều nhất và phát triển tuyến tơ mạnh nhất. Nếu tuổi 5 thường xuyên ăn lá héo, tằm không chỉ thiếu nước mà còn ăn rỗi kém. Khi ăn rỗi không đạt, cơ thể không tích lũy đủ nguyên liệu cho tuyến tơ.

Tuyến tơ cần nhiều axit amin, năng lượng và trạng thái sinh lý ổn định để tổng hợp fibroin và sericin. Tằm thiếu nước, thân không căng, ăn không mạnh và tiêu hóa kém sẽ khó đạt tuyến tơ tốt.

Kết quả cuối lứa có thể là tằm chín không đều, kén nhỏ, kén nhẹ, vỏ kén mỏng hoặc kén không đồng đều. Vì vậy, chất lượng lá dâu tuổi 5 có ý nghĩa quyết định năng suất kén.

 

9. THIẾU NƯỚC ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIAI ĐOẠN LÊN NÉ

Khi tằm chín, cơ thể cần đủ sức để bò tìm vị trí, bám né và nhả tơ liên tục trong nhiều giờ. Nếu trước đó tằm thiếu nước, ăn kém và yếu, quá trình lên né có thể bị ảnh hưởng.

Tằm yếu có thể bò lâu, mất sức, không lên né tốt, nhả tơ dưới giường, làm kén chậm hoặc làm kén không hoàn chỉnh. Một số con có thể không đủ sức hoàn tất quá trình nhả tơ.

Môi trường lên né cũng cần độ ẩm phù hợp. Nếu quá khô, tằm dễ mất nước; nếu quá ẩm, kén dễ bẩn và nấm mốc. Vì vậy, cần giữ khoảng 65–75% RH trong điều kiện thông thoáng, né sạch, khô và không có gió lùa mạnh.

 

10. LÁ DÂU HÉO KHÁC LÁ DÂU RÁO NƯỚC

Người nuôi cần phân biệt rõ lá dâu héo và lá dâu ráo nước. Lá ráo nước là lá tươi, sạch, không đọng nước mưa hoặc sương trên bề mặt. Đây là loại lá phù hợp để cho tằm ăn. Lá héo là lá đã mất nước, mềm rũ hoặc dai khô, giảm độ tươi và giảm chất lượng.

Không nên cho tằm ăn lá ướt vì dễ làm giường tằm ẩm và gây rối loạn tiêu hóa. Nhưng cũng không nên cho tằm ăn lá đã héo khô vì tằm thiếu nước và ăn kém. Mục tiêu đúng là lá tươi, sạch, mát, ráo bề mặt nhưng vẫn còn đủ nước trong mô lá.

Đây là điểm rất quan trọng trong mùa nắng, mùa gió khô và khi bảo quản lá dâu qua nhiều giờ.

 

11. CÓ NÊN PHUN SƯƠNG LÊN LÁ DÂU TRƯỚC KHI CHO TẰM ĂN KHÔNG?

Không nên phun nước trực tiếp lên lá dâu rồi cho tằm ăn khi lá còn đọng nước. Cách này có thể làm tằm ăn phải lá ướt, làm giường tằm ẩm, phân bết và tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa, nhất là trong điều kiện nhà tằm chưa thông thoáng.

Nếu cần giữ lá tươi, nên bảo quản lá đúng cách từ đầu: hái lúc mát, tránh nắng, tránh gió khô, để nơi thoáng mát, phủ vải ẩm gián tiếp nếu cần, không để lá tiếp xúc trực tiếp với nước đọng, không ủ lá trong bao kín gây nóng.

Nếu dùng phun sương, nên phun để tăng ẩm không khí hoặc làm ẩm gián tiếp khu bảo quản, không làm lá đọng nước khi cho tằm ăn. Trước khi cho ăn, lá phải ráo bề mặt.

 

12. CÁCH BẢO QUẢN LÁ DÂU ĐỂ KHÔNG BỊ HÉO

Lá dâu sau khi hái cần được đưa về nơi mát, tránh ánh nắng trực tiếp và tránh gió khô. Không nên để lá trên nền nóng, gần mái tôn nóng, gần quạt thổi mạnh hoặc trong bao kín bị hấp nhiệt.

Có thể dùng vải sạch phủ nhẹ để hạn chế mất nước, nhưng không được làm lá bị bí nóng hoặc ẩm đọng. Nếu phủ vải ẩm, vải chỉ nên ẩm nhẹ và không để nước chảy vào lá. Lá cần được thông thoáng để không lên men, không có mùi lạ và không dập úng.

Lá hái buổi mát thường giữ tươi tốt hơn. Trong ngày nắng, nên tính toán lượng lá theo bữa để tránh lá nằm quá lâu rồi héo. Cho ăn nhiều lần hợp lý có thể tốt hơn là dồn quá nhiều lá một lần.

 

13. CÁCH XỬ LÝ KHI TẰM ĐÃ CÓ DẤU HIỆU THIẾU NƯỚC

Khi thấy tằm ăn kém, thân khô, lá nhanh héo, phân nhỏ khô hoặc tằm ngủ không đều, trước hết cần kiểm tra môi trường: nhiệt độ có cao không, độ ẩm có thấp không, có gió lùa không, quạt có thổi trực tiếp không, lá dâu có bị héo trước khi ăn không.

Sau đó cần thay bằng lá dâu tươi, mềm, sạch và ráo bề mặt. Tăng độ ẩm không khí bằng biện pháp gián tiếp, không phun nước trực tiếp lên tằm hoặc lá. Giảm gió khô, che nắng, làm mát nhà tằm và rải lá đều để tằm dễ ăn.

Nếu đàn tằm đã quá yếu, cần theo dõi thêm phân, mức ăn, tình trạng ngủ – dậy và dấu hiệu bệnh. Không nên vội dùng thuốc khi nguyên nhân chính là thiếu nước và lá héo. Thuốc không thể thay thế lá dâu tươi và môi trường phù hợp.

 

14. BIỆN PHÁP PHÒNG THIẾU NƯỚC CHO TẰM

Phòng thiếu nước bắt đầu từ vườn dâu. Cây dâu cần được tưới nước, bón phân cân đối, chăm sóc tốt để lá đủ dày, đủ mềm, đủ nước và không bị già cứng. Lá dâu thiếu nước từ trên cây thường khó nuôi tằm tốt.

Trong nhà tằm, cần giữ nhiệt độ – độ ẩm phù hợp theo tuổi. Tằm nhỏ cần ẩm cao hơn, tằm lớn cần thoáng hơn nhưng không quá khô. Tránh gió lùa, tránh quạt thổi trực tiếp và tránh ánh nắng chiếu vào giường tằm.

Khi bảo quản lá, cần giữ lá tươi mát, không ủ nóng, không phơi nắng, không để gió khô thổi, không để lá ướt đọng nước. Khi cho ăn, lá phải tươi, sạch, ráo và phù hợp tuổi tằm.

 

15. NHỮNG HIỂU LẦM THƯỜNG GẶP

Hiểu lầm thứ nhất là nghĩ lá dâu héo vẫn dùng được miễn còn xanh. Thực tế, lá xanh nhưng đã mất nước vẫn làm tằm ăn kém và thiếu nước.

Hiểu lầm thứ hai là nghĩ phun nước lên lá là cách tốt để bổ sung nước cho tằm. Nếu lá còn đọng nước, cách này có thể gây rối loạn tiêu hóa và làm giường tằm ẩm.

Hiểu lầm thứ ba là chỉ cần đủ lá, không cần quan tâm độ tươi. Trong nuôi tằm, độ tươi của lá quan trọng không kém số lượng lá.

Hiểu lầm thứ tư là thấy tằm ăn kém liền nghĩ đến bệnh. Nhiều trường hợp nguyên nhân ban đầu là lá héo, nhà tằm quá khô hoặc gió lùa.

Hiểu lầm thứ năm là nghĩ giường tằm càng khô càng tốt. Giường tằm không được ướt, nhưng không khí quá khô sẽ làm tằm mất nước và lột xác khó.

 

TÓM TẮT BÀI VIẾT

Khi tằm bị thiếu nước do ăn lá dâu héo, tằm thường ăn kém, bò chậm, thân không căng, da kém bóng, phân nhỏ khô, ngủ – dậy không đều, lột xác khó và phát triển không đồng đều. Tình trạng này ảnh hưởng mạnh nhất đến tằm nhỏ và tuổi 5 ăn rỗi.

Thiếu nước kéo dài làm tằm chậm lớn, giảm sức đề kháng, giảm hiệu quả tiêu hóa, giảm phát triển tuyến tơ, làm tằm chín không đều và có thể tạo kén nhỏ, nhẹ, mỏng hoặc không đồng nhất. Lá dâu héo không chỉ thiếu nước mà còn dai hơn, kém hấp dẫn hơn và làm tằm khó ăn hơn.

Biện pháp đúng là cho tằm ăn lá dâu tươi, sạch, mềm, ráo bề mặt nhưng còn đủ nước trong mô lá; bảo quản lá nơi mát, tránh nắng, tránh gió khô, không ủ nóng; tăng độ ẩm không khí đúng cách nhưng không phun nước trực tiếp lên lá rồi cho tằm ăn khi lá còn đọng nước.

 

BÀI VIẾT VÀ SẢN PHẨM LIÊN QUAN

Người đọc có thể tham khảo thêm các bài viết liên quan trên website Tây Nguyên Silk:

Nhiệt độ cao, độ ẩm thấp ảnh hưởng tới tằm như thế nào?

Nhiệt độ và độ ẩm thấp ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe của tằm?

Vì sao mùa đông thời gian nuôi tằm kéo dài ngày và biện pháp khắc phục?

Nhiệt độ và độ ẩm theo tuổi tằm

Hệ tiêu hóa của tằm dâu

Hệ hô hấp của tằm dâu

Tằm lột xác khi nào trong giai đoạn ngủ?

Cách nhận biết tằm chín

Những thành phần nào trong lá dâu tạo ra dinh dưỡng cho tằm?

Sản phẩm và nhóm giải pháp kỹ thuật liên quan:

Dinh dưỡng bổ sung cho tằm tuổi 4–5 Grown Super: hỗ trợ dinh dưỡng, thể trạng, sức đề kháng và quá trình phát triển tuyến tơ trong giai đoạn tằm lớn, đặc biệt khi lá dâu kém dinh dưỡng hoặc đàn tằm phát triển chậm.

Nano Silver 500ppm – dung dịch sát trùng khi đang nuôi tằm: hỗ trợ giảm áp lực vi khuẩn, nấm và mầm bệnh trong nhà tằm khi sử dụng đúng hướng dẫn, không phun lên lá dâu cho tằm ăn, không làm giường tằm ẩm kéo dài.

Tây Nguyên Silk Nuôi Tằm: nhóm sản phẩm, dụng cụ, vật tư và giải pháp kỹ thuật phục vụ nuôi tằm hiện đại.

 

TÂY NGUYÊN SILK – ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI NUÔI TẰM

Tây Nguyên Silk xây dựng hệ thống kiến thức nuôi tằm dựa trên thực tế sản xuất và nền tảng sinh học của con tằm. Lá dâu là đầu vào quan trọng nhất của nghề nuôi tằm, nhưng lá dâu tốt không chỉ là lá nhiều, mà phải là lá tươi, sạch, phù hợp tuổi tằm, đủ nước sinh lý và được bảo quản đúng cách.

Nuôi tằm hiệu quả là giữ cho tằm ăn được lá tốt, tiêu hóa tốt, không mất nước, lột xác thuận lợi, tuổi 5 ăn rỗi mạnh và chín đều để tạo kén đạt chất lượng.

 

THÔNG TIN KẾT NỐI – CHUYỂN GIAO KỸ THUẬT

Nếu bạn đang nuôi tằm, hoặc muốn tìm hiểu sâu và chuẩn hóa kiến thức – kỹ thuật – quy trình ngành dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại – miễn phí
Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/