KHÍ AMONIAC GÂY ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC KHỎE CỦA TẰM NHƯ THẾ NÀO?

KHÍ AMONIAC GÂY ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC KHỎE CỦA TẰM NHƯ THẾ NÀO?

Trong nhà tằm, khí amoniac (NH₃) là một trong những loại khí độc rất nguy hiểm nhưng thường khó nhận biết rõ ở giai đoạn đầu. Khí này chủ yếu phát sinh từ phân tằm, lá dâu thừa, chất hữu cơ phân hủy và môi trường nuôi quá ẩm, bí khí. Nếu nồng độ amoniac tăng cao, tằm có thể bị stress, giảm ăn, yếu sức, dễ bệnh và ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng kén.

 

1. Khí amoniac trong nhà tằm sinh ra từ đâu?

Khí amoniac (NH₃) chủ yếu phát sinh từ quá trình phân hủy chất hữu cơ trong nhà tằm, đặc biệt là:

• Phân tằm

• Lá dâu thừa

• Lá dâu thối

• Môi trường ẩm nóng

• Chất hữu cơ tồn đọng lâu ngày

Khi nhà tằm:

• Nuôi mật độ cao

• Ít thông gió

• Nhiều phân

• Độ ẩm cao

• Vệ sinh kém

thì khí amoniac sẽ tích tụ nhanh hơn.

Thông thường, người nuôi có thể cảm nhận mùi khai, hăng hoặc ngột ngạt trong nhà tằm khi nồng độ NH₃ tăng cao.

 

2. Khí amoniac ảnh hưởng tới hệ hô hấp của tằm

Tằm không có phổi như động vật có xương sống mà hô hấp thông qua hệ thống khí quản.

Khi nồng độ NH₃ trong không khí tăng cao:

• Hệ khí quản bị kích ứng

• Quá trình trao đổi khí bị ảnh hưởng

• Khả năng hấp thu oxy giảm

Điều này khiến tằm:

• Khó chịu

• Stress

• Ăn yếu

• Chậm lớn

• Giảm sức hoạt động

Trong môi trường bí khí kéo dài, tằm thường có biểu hiện:

• Nằm lì

• Ăn chậm

• Phát triển không đồng đều

• Yếu cuối tuổi

 

3. NH₃ làm tằm bị stress và suy yếu

Khí amoniac là một loại khí độc kích thích mạnh. Nếu tiếp xúc kéo dài, tằm sẽ rơi vào trạng thái stress môi trường.

Tằm bị stress thường:

• Giảm ăn

• Chậm lớn

• Dễ nhiễm bệnh

• Sức đề kháng giảm

• Tăng tỷ lệ tằm yếu

Đặc biệt ở tuổi 4–5, khi lượng ăn và lượng phân tăng rất mạnh, nếu nhà tằm không thông thoáng thì NH₃ sẽ tích tụ nhanh hơn rất nhiều.

Nhiều trường hợp người nuôi chỉ thấy:

• Tằm ăn giảm

• Tằm không sung

• Kén xấu

• Tằm yếu cuối tuổi

nhưng nguyên nhân thật sự lại nằm ở môi trường khí độc tích tụ lâu ngày.

 

4. Khí amoniac làm tăng nguy cơ bệnh

Khi tằm bị stress bởi NH₃:

• Hệ miễn dịch suy yếu

• Đường ruột dễ mất ổn định

• Tằm dễ nhiễm vi khuẩn và nấm hơn

Điều này làm tăng nguy cơ:

• Bệnh mủ

• Hoại huyết

• Bệnh đường ruột

• Nhiễm khuẩn cơ hội

• Tằm yếu kéo dài

Trong thực tế, nhiều nhà tằm bị bệnh liên tục không chỉ do mầm bệnh mạnh mà còn do môi trường quá bí, quá ẩm và tích tụ khí độc lâu ngày.

 

5. NH₃ ảnh hưởng tới chất lượng kén

Tằm muốn kéo được kén đẹp cần:

• Ăn mạnh

• Hô hấp tốt

• Tuyến tơ phát triển ổn định

• Ít stress

Khi bị ảnh hưởng bởi khí độc:

• Tuyến tơ phát triển kém

• Khả năng kéo tơ giảm

• Tằm dễ chín yếu

• Tỷ lệ kén lỗi tăng

Một số biểu hiện thường gặp:

• Kén nhỏ

• Kén mỏng

• Kén méo

• Kén vàng xỉn

• Tỷ lệ lên né kém

Nhiều người chỉ chú ý tới thuốc và bệnh mà quên rằng chất lượng không khí trong nhà tằm ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng kén.

 

6. Những dấu hiệu cho thấy nhà tằm có thể đang dư khí NH₃

Một số dấu hiệu thường gặp:

• Nhà tằm có mùi khai nồng

• Không khí ngột ngạt

• Nóng bí dù nhiệt độ không quá cao

• Phân lâu khô

• Độ ẩm cao

• Ruồi phát triển nhiều

• Tằm ăn giảm

• Tằm nằm lì hoặc kém sung

Nếu bước vào nhà tằm cảm thấy:

• Cay mắt

• Khó chịu

• Mùi hăng

• Thiếu thoáng khí

thì môi trường rất có thể đang tích tụ NH₃ và các loại khí độc khác.

 

7. Vì sao tuổi 5 dễ bị ảnh hưởng bởi NH₃ nhất?

Tuổi 5 là giai đoạn:

• Tằm ăn mạnh nhất

• Thải phân nhiều nhất

• Sinh nhiệt lớn nhất

Nếu quản lý môi trường kém:

• Phân tích tụ nhanh

• Độ ẩm tăng mạnh

• Lá dâu thừa phân hủy

• NH₃ sinh ra nhiều hơn

Đây cũng là lý do nhiều lứa tằm:

• Đầu lứa bình thường

• Nhưng cuối tuổi 5 bắt đầu yếu dần

Một phần nguyên nhân nằm ở áp lực khí độc và môi trường xuống quá nhanh.

 

8. Cách giảm khí amoniac trong nhà tằm

Thông gió tốt

Đây là biện pháp quan trọng nhất.

Nhà tằm cần:

• Có lưu thông không khí

• Có quạt hút hoặc thoáng gió tự nhiên

• Không quá kín

Không khí phải được thay đổi liên tục để đẩy NH₃ ra ngoài.

Dọn phân thường xuyên

Phân tằm là nguồn sinh NH₃ lớn nhất.

Cần:

• Thay phân định kỳ

• Không để phân tích tụ quá lâu

• Dọn lá dâu thừa

Giữ môi trường khô ráo

Độ ẩm cao làm quá trình phân hủy hữu cơ diễn ra mạnh hơn.

Cần:

• Giữ nong khô

• Hạn chế lá quá ướt

• Quản lý độ ẩm tốt

• Giảm nước đọng trong nhà tằm

Giảm mật độ nuôi quá dày

Nuôi quá dày sẽ:

• Tăng lượng phân

• Tăng nhiệt

• Tăng độ ẩm

• Tăng khí độc

Mật độ hợp lý giúp môi trường ổn định hơn rất nhiều.

Sử dụng vật liệu hỗ trợ hấp phụ khí

Một số vật liệu như:

• Zeolite

• Than hoạt tính

• Vôi

có thể hỗ trợ giảm ẩm và hấp phụ một phần khí độc trong môi trường.

 

9. Không nên chỉ nhìn nhiệt độ mà quên chất lượng không khí

Nhiều người chỉ quan tâm:

• Bao nhiêu độ C

• Bao nhiêu % ẩm

nhưng lại quên mất yếu tố rất quan trọng là chất lượng không khí.

Một nhà tằm:

• Nhiệt độ đúng

• Độ ẩm đúng

nhưng quá bí và nhiều NH₃ thì tằm vẫn yếu và dễ bệnh.

Trong nuôi tằm hiện đại, quản lý môi trường không chỉ là quản lý nhiệt độ – độ ẩm mà còn là:

• Khí độc

• Thông gió

• Áp lực vi sinh

• Độ sạch môi trường

 

Lời kết

Khí amoniac (NH₃) là một trong những yếu tố môi trường rất nguy hiểm đối với tằm nếu tích tụ ở nồng độ cao trong nhà nuôi.

NH₃ có thể:

• Gây kích ứng hệ hô hấp

• Làm tằm stress

• Giảm ăn

• Tăng nguy cơ bệnh

• Ảnh hưởng chất lượng kén

Muốn giảm tác hại của khí amoniac cần tập trung vào:

• Thông gió tốt

• Dọn phân thường xuyên

• Giữ môi trường khô

• Hạn chế mật độ quá dày

• Quản lý vệ sinh và khí độc đồng bộ

Trong nhiều trường hợp, môi trường sạch và thông thoáng còn quan trọng hơn việc sử dụng quá nhiều thuốc trong nhà tằm.

 

Thông tin liên lạc

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kiến thức, kỹ thuật, quy trình chăm sóc cây dâu, nuôi tằm và phát triển mô hình dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Thành công khởi đầu từ tri thức

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/