HỆ TUẦN HOÀN MỞ CỦA TẰM DÂU HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?

HỆ TUẦN HOÀN MỞ CỦA TẰM DÂU HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?

 

Khác với động vật có xương sống, tằm dâu không có hệ tuần hoàn kín (động mạch – tĩnh mạch – mao mạch). Thay vào đó, chúng sử dụng hệ tuần hoàn mở, nơi dịch thể lưu thông tự do trong khoang cơ thể, tiếp xúc trực tiếp với các mô. Cơ chế này đơn giản nhưng phù hợp với sinh lý côn trùng và có tác động sâu sắc đến hiệu suất nuôi tằm.

  

 

1. HỆ TUẦN HOÀN MỞ LÀ GÌ?

Ở tằm dâu (Bombyx mori), hệ tuần hoàn mở gồm:

• Tim ống (dorsal vessel) chạy dọc lưng

• Hemolymph (dịch thể)

• Khoang cơ thể (hemocoel)

Tim ống co bóp nhịp nhàng để:

• Hút hemolymph từ phía sau → đẩy về phía trước

• Dịch thể tràn ra khoang cơ thể, tắm trực tiếp các cơ quan

> Không có mạch kín; hemolymph không bị giới hạn trong ống dẫn.

 

2. HEMOLYMPH KHÁC GÌ “MÁU”?

Hemolymph không giống máu ở động vật có xương sống:

• Không chứa hemoglobin

• Không vận chuyển oxy

• Thành phần chủ yếu gồm:

  • Nước

  • Đường, amino acid

  • Khoáng, vitamin

  • Hormone (ecdysone, JH…)

  • Sản phẩm chuyển hoá

> Oxy được cung cấp bởi hệ khí quản, không phải bởi hemolymph.

 

3. CƠ CHẾ LƯU THÔNG HEMOLYMPH

3.1. Vai trò của tim ống

• Tim ống có các lỗ bên (ostia)

• Khi co bóp:

  • Hút hemolymph vào tim

  • Đẩy về phía đầu

3.2. Lưu thông thụ động trong khoang cơ thể

• Hemolymph:

  • Chảy tự do quanh ruột, tuyến tơ, cơ

  • Tiếp xúc trực tiếp với mô

> Cơ chế này đơn giản, tiết kiệm năng lượng, nhưng tốc độ phân phối phụ thuộc mạnh vào sinh lý tổng thể.

 

4. VAI TRÒ SINH LÝ CỦA HỆ TUẦN HOÀN MỞ

4.1. Vận chuyển dinh dưỡng

Sau khi hấp thu tại ruột giữa:

• Dinh dưỡng đi vào hemolymph

• Phân phối đến:

  • Mô cơ thể

  • Tuyến tơ (tuổi 4–5)

> Nếu hemolymph lưu thông kém, tuyến tơ nhận dinh dưỡng không đủ, kén sẽ nhỏ.

 

4.2. Vận chuyển hormone

Hemolymph mang:

• Ecdysone: điều khiển lột xác

• Juvenile hormone (JH): điều hoà phát triển

Rối loạn tuần hoàn:

• Lột xác không đồng đều

• Sinh lý tăng trưởng bị lệch nhịp

 

4.3. Thu gom và đào thải chất thải

• Sản phẩm chuyển hoá được đưa về:

  • Ống Malpighi

  • Ruột sau để thải ra ngoài

> Khi stress, khả năng “dọn rác sinh học” giảm, làm tằm mệt và ăn kém.

 

5. HỆ TUẦN HOÀN MỞ ẢNH HƯỞNG THẾ NÀO ĐẾN TẠO KÉN?

5.1. Tuổi 4–5: nhu cầu phân phối dinh dưỡng tăng vọt

• Tuyến tơ phát triển mạnh

• Đòi hỏi:

  • Dòng amino acid ổn định

  • Năng lượng đầy đủ

Nếu:

• Stress nhiệt – ẩm

• Hô hấp kém

• Ruột giữa rối loạn

→ Hemolymph không phân phối hiệu quả, kén nhẹ dù tằm ăn nhiều.

 

5.2. Không có cơ chế bù trừ mạnh

Do là hệ mở:

• Không điều chỉnh áp lực chính xác

• Không tăng tốc vận chuyển như hệ kín

> Môi trường xấu tác động rất nhanh đến hiệu quả tuần hoàn.

 

6. MỐI LIÊN HỆ GIỮA TUẦN HOÀN – HÔ HẤP – DINH DƯỠNG

Ba hệ này gắn chặt với nhau:

• Hô hấp cung cấp oxy

• Tuần hoàn phân phối dinh dưỡng & hormone

• Dinh dưỡng là nguyên liệu tạo kén

Chỉ cần một hệ trục trặc:

• Hai hệ còn lại bị ảnh hưởng

• Hiệu suất tạo kén giảm rõ rệt

 

7. Ý NGHĨA THỰC TIỄN TRONG NUÔI TẰM

Hiểu hệ tuần hoàn mở giúp người nuôi:

• Không kỳ vọng “cứ ăn là chuyển hoá tốt”

• Nhận thức rằng:

  • Stress môi trường → giảm lưu thông hemolymph

• Ưu tiên:

  • Thông thoáng

  • Ổn định nhiệt – ẩm

  • Bảo vệ ruột giữa

Đây là tư duy nền trong quy trình nuôi tằm khoa học của Tây Nguyên Silk.

 

8. NHỮNG SAI LẦM PHỔ BIẾN

• Chỉ tập trung tăng lượng lá

• Bỏ qua:

  • Không khí

  • Độ ẩm

  • Stress sinh lý

Hệ quả:

• Tằm ăn đủ

• Nhưng dinh dưỡng không đến được tuyến tơ

 

KẾT LUẬN

Hệ tuần hoàn mở của tằm dâu là cơ chế phân phối dinh dưỡng và hormone đơn giản nhưng nhạy cảm, không đảm nhiệm vận chuyển oxy. Hiệu quả của hệ này phụ thuộc chặt chẽ vào hô hấp, môi trường và ruột giữa. Nuôi tằm đạt kén to – đều – chắc không chỉ là đủ dinh dưỡng, mà là tạo điều kiện để hệ tuần hoàn mở hoạt động trơn tru suốt tuổi 4–5.

 

NẾU BẠN ĐANG QUAN TÂM HOẶC ĐÃ NUÔI TẰM, MUỐN TÌM HIỂU RÕ VỀ NGÀNH DÂU TẰM TƠ VÀ MUỐN CHUẨN HOÁ:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/