GIÁ DÂU CÀNH BAO NHIÊU LÀ HỢP LÝ ĐỂ NGƯỜI BÁN LÁ CÓ LỜI VÀ NGƯỜI NUÔI TẰM VẪN CÓ LÃI?

GIÁ DÂU CÀNH BAO NHIÊU LÀ HỢP LÝ ĐỂ NGƯỜI BÁN LÁ CÓ LỜI VÀ NGƯỜI NUÔI TẰM VẪN CÓ LÃI?

 

Trong chuỗi dâu tằm tơ, người trồng dâu bán lá và người nuôi tằm mua lá không chịu cùng một mức rủi ro. Người bán lá dâu nếu bán tại vườn, người mua tự cắt và tự vận chuyển thì dòng tiền tương đối chắc hơn. Trong khi đó, người nuôi tằm phải chịu rủi ro lớn hơn nhiều: tằm bệnh, hao hụt, lá kém chất lượng, thời tiết bất lợi, giá kén biến động và công chăm sóc rất cao. Vì vậy, giá dâu cành hợp lý phải đủ để người trồng dâu có lời vừa phải, nhưng cũng phải để người nuôi tằm còn biên lợi nhuận đủ an toàn để duy trì sản xuất lâu dài.

 

 

NGƯỜI BÁN LÁ VÀ NGƯỜI NUÔI TẰM KHÔNG CÙNG MỨC RỦI RO

Trong mô hình tách riêng người trồng dâu và người nuôi tằm, cần nhìn rõ sự khác biệt về rủi ro. Người trồng dâu có rủi ro về chăm sóc vườn, phân bón, nước tưới, sâu bệnh cây dâu và thời tiết. Nhưng khi bán dâu cành tại vườn, nhất là khi người mua tự cắt và tự vận chuyển, người bán đã giảm được phần lớn công thu hoạch và có dòng tiền tương đối chắc.

Người nuôi tằm thì khác. Sau khi mua lá, họ vẫn phải chuyển đổi lá dâu thành kén trong một quy trình có rủi ro cao. Tằm có thể bệnh, ăn yếu, chết rải rác, hao hụt cuối tuổi 4 – tuổi 5, lên né kém, kén xấu hoặc gặp thời điểm giá kén thấp. Vì vậy, nếu giá lá dâu quá cao, toàn bộ rủi ro sẽ dồn về phía người nuôi tằm.

Đây cũng là lý do Tây Nguyên Silk thường nhấn mạnh trong bài “Nuôi tằm lớn (thu kén): Giảm hao hụt là mục tiêu cốt lõi, không phải 100% không có bệnh” rằng hiệu quả nghề tằm không nên nhìn theo một lứa đẹp nhất, mà phải tính tới khả năng giảm hao hụt và giữ ổn định qua nhiều lứa:
https://taynguyensilk.vn/tin-tuc/nuoi-tam-lon-thu-ken-giam-hao-hut-la-muc-tieu-cot-loi-khong-phai-100-khong-co-benh-644.html

Nói ngắn gọn, người bán lá muốn đầu ra chắc thì nên lời vừa phải. Người nuôi tằm chịu rủi ro cao hơn nên phải còn biên lợi nhuận đủ lớn để bù cho những lứa tằm bệnh, hao hụt hoặc giá kén giảm.

 

CÁC GIẢ ĐỊNH TÍNH TOÁN

Bài viết lấy mô hình cơ bản để dễ so sánh:

Chỉ tiêu	Giá trị
Sản lượng kén/hộp tằm	50kg
Lượng lá tiêu tốn	13kg lá/kg kén
Tổng lá thực cần ăn	650kg
Tỷ lệ cành trung bình	35%
Tỷ lệ lá thực	65%
Khối lượng dâu cành cần mua	1.000kg
Chi phí giống	1.200.000đ/hộp
Thuốc, men, vitamin, kháng sinh	150.000đ/hộp
Điện, nước, vệ sinh, sát trùng	200.000đ/hộp
Khấu hao dụng cụ, nong, né, nhà nuôi	300.000đ/hộp
Công lao động	2.500.000đ/hộp
Tổng chi phí ngoài lá	4.350.000đ/hộp

Với 50kg kén, tằm cần khoảng 650kg lá thực. Nếu mua dâu theo dạng cả cành và lá, cành chiếm trung bình 35%, người nuôi phải mua khoảng 1.000kg dâu cành để đủ lượng lá thực cho tằm ăn.

 

CỨ TĂNG 1.000Đ/KG DÂU CÀNH, NGƯỜI NUÔI TẰM TĂNG THÊM 1 TRIỆU ĐỒNG CHI PHÍ

Vì một hộp tằm 50kg kén cần khoảng 1.000kg dâu cành, nên mỗi khi giá dâu cành tăng thêm 1.000đ/kg, chi phí của người nuôi tăng thêm khoảng 1 triệu đồng/hộp.

Nếu giá dâu cành 2.000đ/kg, tiền lá là 2 triệu đồng/hộp. Nếu giá dâu cành 3.000đ/kg, tiền lá là 3 triệu đồng/hộp. Nếu giá dâu cành 4.000đ/kg, tiền lá là 4 triệu đồng/hộp. Nếu giá dâu cành 5.000đ/kg, tiền lá đã lên 5 triệu đồng/hộp.

Khoản chênh lệch này quyết định trực tiếp tới lợi nhuận cuối cùng của người nuôi tằm. Trong khi đó, người nuôi còn phải quản lý rất nhiều yếu tố khác như nhà tằm, nhiệt độ, độ ẩm, lá dâu, bệnh tằm, lên né và chất lượng kén. Nếu môi trường nhà tằm không ổn định, chi phí lá cao sẽ càng làm rủi ro tài chính lớn hơn. Người nuôi có thể tham khảo thêm bài “Thiết kế nhà nuôi tằm theo từng vùng khí hậu Việt Nam” để thấy nhà tằm ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả nuôi:
https://taynguyensilk.vn/tin-tuc/thiet-ke-nha-nuoi-tam-theo-tung-vung-khi-hau-viet-nam-642.html

 

BẢNG CHI PHÍ LÁ DÂU, TỶ LỆ CHI PHÍ VÀ GIÁ KÉN HÒA VỐN

Bảng dưới đây tính theo mô hình 1 hộp tằm đạt 50kg kén, người mua tự cắt dâu tại vườn, tỷ lệ cành trung bình 35%.

Giá dâu cành tại vườn	Chi phí lá/hộp	Tổng chi phí/hộp	Chi phí lá/tổng chi phí	Chi phí lá/kg kén	Giá kén hòa vốn
2.000đ/kg	2.000.000đ	6.350.000đ	31,5%	40.000đ/kg	127.000đ/kg
2.500đ/kg	2.500.000đ	6.850.000đ	36,5%	50.000đ/kg	137.000đ/kg
3.000đ/kg	3.000.000đ	7.350.000đ	40,8%	60.000đ/kg	147.000đ/kg
3.500đ/kg	3.500.000đ	7.850.000đ	44,6%	70.000đ/kg	157.000đ/kg
4.000đ/kg	4.000.000đ	8.350.000đ	47,9%	80.000đ/kg	167.000đ/kg
4.500đ/kg	4.500.000đ	8.850.000đ	50,8%	90.000đ/kg	177.000đ/kg
5.000đ/kg	5.000.000đ	9.350.000đ	53,5%	100.000đ/kg	187.000đ/kg

Bảng này cho thấy khi giá dâu cành lên 4.500–5.000đ/kg, chi phí lá đã chiếm trên 50% tổng chi phí. Đây là mức khá cao đối với người nuôi tằm chuyên mua lá, vì họ vẫn còn phải chịu rủi ro bệnh, hao hụt, giá kén và công chăm sóc.

Ở mức 5.000đ/kg, chỉ riêng lá dâu đã tương đương 100.000đ cho mỗi kg kén. Nếu giá kén không cao, người nuôi tằm gần như không còn nhiều dư địa an toàn. Khi gặp thêm nhà nóng, nhà bí hoặc độ ẩm không ổn định, rủi ro hao hụt càng tăng. Đây là lý do các bài phân tích về nhà tằm, như “Vì sao nhà tôn không phù hợp cho nuôi tằm lâu dài và ổn định?”, rất quan trọng trong bài toán kinh tế nuôi tằm:
https://taynguyensilk.vn/tin-tuc/vi-sao-nha-ton-khong-phu-hop-cho-nuoi-tam-lau-dai-va-on-dinh--643.html

 

BẢNG LỢI NHUẬN NGƯỜI NUÔI TẰM THEO GIÁ DÂU CÀNH

Bảng dưới đây tính theo giá kén 200.000đ/kg, tức doanh thu 10 triệu đồng/hộp.

Giá dâu cành	Tổng chi phí/hộp	Doanh thu 50kg kén	Lợi nhuận người nuôi
2.000đ/kg	6.350.000đ	10.000.000đ	3.650.000đ
2.500đ/kg	6.850.000đ	10.000.000đ	3.150.000đ
3.000đ/kg	7.350.000đ	10.000.000đ	2.650.000đ
3.500đ/kg	7.850.000đ	10.000.000đ	2.150.000đ
4.000đ/kg	8.350.000đ	10.000.000đ	1.650.000đ
4.500đ/kg	8.850.000đ	10.000.000đ	1.150.000đ
5.000đ/kg	9.350.000đ	10.000.000đ	650.000đ

Nếu giá kén 200.000đ/kg, mức dâu cành 5.000đ/kg làm lợi nhuận người nuôi tằm còn rất mỏng. Một hộp tằm lời khoảng 650.000đ trong điều kiện đạt đủ 50kg kén là chưa đủ an toàn, vì chỉ cần tằm hao hụt vài kg hoặc giá kén giảm nhẹ là mất lời.

Mức giá thấp hơn sẽ giúp người nuôi còn biên lợi nhuận tốt hơn để bù rủi ro. Mức trung bình có thể cân nhắc nếu lá tốt, tỷ lệ cành thấp và giá kén ổn. Mức cao chỉ nên phù hợp khi giá kén tốt, lá chất lượng cao hoặc hai bên có thỏa thuận rõ về chất lượng lá và chia sẻ rủi ro.

 

GIÁ DÂU CÀNH NÊN GẮN VỚI GIÁ KÉN

Giá dâu cành không nên cố định quanh năm. Khi giá kén thấp, giá dâu phải giảm để người nuôi không lỗ. Khi giá kén cao, người trồng dâu có thể được hưởng giá tốt hơn. Đây là cách chia sẻ lợi ích và rủi ro hợp lý hơn.

Có thể tham khảo khung giá theo nguyên tắc thận trọng:

Giá kén thị trường	Giá dâu cành tại vườn nên tham khảo
Dưới 180.000đ/kg	khoảng 2.000–2.800đ/kg
180.000–200.000đ/kg	khoảng 2.500–3.200đ/kg
200.000–220.000đ/kg	khoảng 3.000–3.800đ/kg
220.000–240.000đ/kg	khoảng 3.500–4.500đ/kg
Trên 240.000đ/kg	Có thể đàm phán cao hơn theo chất lượng lá

Khung này phù hợp hơn trong trường hợp người mua tự cắt, tự thu hoạch và tự vận chuyển. Nếu người bán phải cắt, gom, vận chuyển và giao tận nơi thì giá có thể cao hơn. Nhưng nếu chỉ bán tại vườn và công thu hoạch thuộc về người nuôi tằm, giá cần phản ánh đúng phần công đó.

 

GIÁ LÁ PHẢI ĐI KÈM TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG

Giá dâu cành không nên chỉ tính theo kg. Cùng một mức giá, chất lượng lá khác nhau sẽ tạo hiệu quả nuôi khác nhau. Lá tốt phải tươi, sạch, không héo nóng, không hấp hơi, không dính nước mưa quá nhiều, không tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, tỷ lệ cành vừa phải và phù hợp với tuổi tằm.

Nếu lá chất lượng cao, tỷ lệ lá nhiều, ít cành, tươi và sạch thì có thể cộng giá. Nếu lá nhiều cành, lá già, lá héo, lá ướt hoặc chất lượng không ổn định thì cần giảm giá. Đây là cách giao dịch công bằng hơn cho cả người bán lá và người nuôi tằm.

Với người trồng dâu chuyên bán lá, muốn bán được ổn định và có giá tốt lâu dài thì vườn dâu phải khỏe, lá phải đều và an toàn cho tằm. Những sản phẩm hỗ trợ chăm cây dâu như “Phân bón lá hữu cơ TNS – chuyên dùng cho cây dâu tằm” có thể là một phần trong quy trình chăm vườn dâu để tăng chất lượng lá, thay vì chỉ chạy theo sản lượng:
https://taynguyensilk.vn/san-pham/phan-bon-la-tay-nguyen-silk-chuyen-dung-cho-cay-dau-tam-935.html

 

NGƯỜI BÁN LÁ MUỐN ĐẦU RA ỔN ĐỊNH THÌ NÊN LỜI VỪA PHẢI

Người bán lá dâu là người bán đầu vào. Người nuôi tằm mới là người chịu rủi ro chuyển đổi lá dâu thành kén. Nếu người bán lá lấy giá quá cao, người nuôi không còn đủ lợi nhuận để chịu những lứa bệnh và hao hụt. Khi người nuôi không còn lời, họ sẽ giảm nuôi hoặc ngưng mua lá, cuối cùng người trồng dâu cũng mất đầu ra.

Vì vậy, mô hình bền vững không phải là bán lá giá cao nhất có thể, mà là bán ở mức giúp cả hai bên cùng sống được. Người bán lá có lời ổn định, người nuôi tằm còn biên lợi nhuận để chịu rủi ro. Đó mới là mối liên kết lâu dài.

Tư duy này cũng phù hợp với hệ tư duy nuôi tằm của Tây Nguyên Silk: không chỉ nhìn một khâu riêng lẻ, mà phải nhìn cả hệ thống từ cây dâu, lá dâu, nhà tằm, sức khỏe đàn tằm, hao hụt, kén và hiệu quả kinh tế cuối cùng:
https://taynguyensilk.vn/tin-tuc/he-tu-duy-nuoi-tam-cua-tay-nguyen-silk-1014.html

 

LỜI KẾT

Trong mô hình người trồng dâu chuyên bán lá và người nuôi tằm chuyên mua lá, giá dâu cành phải được tính theo rủi ro thật của cả hai bên. Người bán lá dâu có dòng tiền chắc hơn, nhất là khi bán tại vườn và người mua tự cắt. Người nuôi tằm chịu rủi ro cao hơn từ bệnh, hao hụt, thời tiết, giá kén, chất lượng lá và công chăm sóc.

Với giả định một hộp tằm đạt 50kg kén, cần khoảng 1.000kg dâu cành nếu tỷ lệ cành trung bình 35%. Nếu giá dâu cành 5.000đ/kg, chi phí lá đã lên tới 5 triệu đồng/hộp, chiếm hơn 53% tổng chi phí và làm giá kén hòa vốn khoảng 187.000đ/kg. Ở giá kén 200.000đ/kg, người nuôi chỉ còn khoảng 650.000đ/hộp, mức này quá mỏng để bù rủi ro.

Vì vậy, trong trường hợp người mua tự cắt và tự vận chuyển, giá dâu cành nên được tính thận trọng hơn, thường cần thấp hơn so với mức bán đã bao gồm công thu hoạch. Khi giá kén ở mức trung bình, giá dâu cành nên giữ ở mức vừa phải để người nuôi còn biên lợi nhuận an toàn. Khi giá kén tăng tốt, giá dâu có thể tăng theo. Muốn chuỗi dâu tằm tơ phát triển bền vững, giá lá dâu phải giúp người bán lá có lời, nhưng cũng phải để người nuôi tằm còn đủ sức tiếp tục nuôi lâu dài.

 

THÔNG TIN LIÊN LẠC

Nếu bạn đang quan tâm hoặc đã nuôi tằm, muốn tìm hiểu rõ về ngành dâu tằm tơ và muốn chuẩn hoá kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948

Email: taynguyensilk.vn@gmail.com

Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk

YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk

Website: https://taynguyensilk.vn/