CƠ CHẾ TIẾT ECDYSONE VÀ QUÁ TRÌNH LỘT XÁC Ở TẰM (TUỔI 1–4)

CƠ CHẾ TIẾT ECDYSONE VÀ QUÁ TRÌNH LỘT XÁC Ở TẰM (TUỔI 1–4)

 

1. Ecdysone – hormone điều khiển lột xác

• Ecdysone là hormone sinh trưởng tiết ra từ tuyến nội tiết (gọi là tuyến prothoracic) của chính con tằm.

• Ở mỗi giai đoạn phát triển (giữa các tuổi), cơ thể tằm sẽ tiết ra ecdysone theo chu kỳ để:

  • Kích hoạt quá trình lột xác

  • Chuyển sang giai đoạn phát triển mới (tuổi tiếp theo)

Tằm trải qua 4 lần lột xác (sau mỗi tuổi) → mỗi lần đều liên quan trực tiếp đến sự tăng vọt hormone ecdysone.

 

2. Quá trình ngủ – báo hiệu chuẩn bị lột xác

• Trước mỗi lần lột xác, tằm sẽ ngủ 12–36 giờ (tùy tuổi và điều kiện môi trường)

• Biểu hiện:

  • Ngưng ăn

  • Da mờ đục, màu trắng nhạt, đầu nhỏ

  • Bò ít hoặc nằm im

• Đây là thời điểm ecdysone trong cơ thể tăng mạnh → kích thích tế bào da tách ra → chuẩn bị thay lớp vỏ cũ

 

3. Khi nào cần ngưng dâu trong giai đoạn lột xác?

Thời điểm ngưng dâu phụ thuộc vào số lượng tằm đã ngủ:

Tỷ lệ tằm ngủ	Hành động với dâu
Dưới 60%	Vẫn tiếp tục cho ăn lượng ít
70–80%	Bắt đầu ngưng dâu hoàn toàn
>90%	Kiểm tra lại để lọc tằm, dọn sạch lá dâu thừa

Lý do:

• Tằm ngủ rất nhạy cảm với ẩm mốc, phân và lá dâu cũ → nếu tiếp tục cho dâu sẽ gây ô nhiễm, ảnh hưởng tằm đang ngủ

• Nếu ngưng dâu quá sớm khi tằm chưa ngủ đủ → phần lớn đàn sẽ đói, yếu, sau ngủ dậy sẽ không ăn khỏe và phát triển kém

• Nếu ngưng quá trễ, lá dâu dư lại sẽ lên men, sinh khí độc, gây bệnh

 

4. Thời gian từ khi ngủ đến lúc lột xác

• Tằm thường lột xác sau 12–36 giờ ngủ (tùy tuổi và điều kiện môi trường: nhiệt độ, ẩm độ, độ thoáng...)

• Sau lột xác, nên đợi 2–4 giờ để da khô rồi mới bắt đầu cho ăn lá dâu non trở lại

 

5. So sánh với việc ngưng dâu khi tằm chín (tuổi 5)

Giai đoạn	Mục đích ngưng dâu	Thời điểm ngưng dâu	Dấu hiệu nhận biết
Lột xác tuổi 1–4	Giúp tằm ngủ đồng loạt, sạch sẽ	Khi 70–80% tằm đã ngủ	Ngưng ăn, da mờ trắng, nằm im
Tằm chín (tuổi 5)	Giúp tằm ngưng ăn, đồng loạt chín	Khi 15–20% tằm bắt đầu chín	Bụng trong, bò tìm né

Giải thích khác biệt:

• Trong giai đoạn lột xác, tằm cần ngưng ăn để cơ thể "đóng lại" chuẩn bị thay da

• Trong giai đoạn tằm chín, ngưng dâu là để kích thích hormone ecdysone nội sinh tiết ra mạnh hơn, giúp những con còn lại sớm chuyển sang giai đoạn chín

 

TÓM TẮT NGẮN GỌN:

• Tằm lột xác nhờ hormone ecdysone, tiết ra vào cuối mỗi tuổi.

• Trước lột xác, tằm ngủ → ngưng cho dâu khi 70–80% đàn đã ngủ.

• Sau khi ngủ 24–36h → tằm lột xác, nghỉ thêm vài giờ rồi mới ăn lại.

• Giai đoạn tằm chín (tuổi 5), ngưng dâu sớm hơn (15–20% chín) để tạo điều kiện chín đồng loạt.

 

Nếu bạn đang nuôi tằm, hoặc đang tìm hiểu về ngành dâu tằm tơ và cần tư vấn kiến thức, kỹ thuật, quy trình trong ngành dâu tằm tơ xin vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – Tư vấn kỹ thuật nuôi tằm hiện đại!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: www.taynguyensilk.vn