CƠ CHẾ SINH LÝ CỦA BỆNH VI KHUẨN (MỦ, HOẠI HUYẾT) Ở TẰM

CƠ CHẾ SINH LÝ CỦA BỆNH VI KHUẨN (MỦ, HOẠI HUYẾT) Ở TẰM

 

Trong các bệnh truyền nhiễm ở tằm, bệnh vi khuẩn gây mủ và hoại huyết thuộc nhóm diễn biến nhanh – tỷ lệ chết cao, thường bùng phát khi lá dâu bẩn, ruột giữa tổn thương và miễn dịch bẩm sinh suy yếu. Khác với nấm phát triển từ từ, vi khuẩn có thể làm tằm chết chỉ trong vài giờ đến 1–2 ngày.

   

 

1. TÁC NHÂN VI KHUẨN GÂY BỆNH

Ở tằm dâu (Bombyx mori), các vi khuẩn gây bệnh phổ biến gồm:

• Serratia marcescens (bệnh hoại huyết)

• Streptococcus spp., Staphylococcus spp. (mủ)

• Bacillus spp. (viêm ruột – nhiễm khuẩn kế phát)

> Đặc điểm chung: tồn tại sẵn trong môi trường, chỉ bùng phát khi hàng rào sinh lý bị phá vỡ.

 

2. CON ĐƯỜNG XÂM NHẬP CỦA VI KHUẨN

2.1. Qua ruột giữa (con đường chính)

• Lá dâu bẩn, ẩm, dập mang vi khuẩn

• Ruột giữa pH kiềm bị rối loạn

• Lớp biểu mô ruột tổn thương

> Vi khuẩn vượt qua hàng rào ruột → vào hemolymph.

 

2.2. Qua vết trầy ngoài da (phụ)

• Da ẩm, mềm

• Va chạm, trầy xước

• Vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào máu

 

3. DIỄN BIẾN SINH LÝ BỆNH VI KHUẨN

3.1. Pha khởi phát – viêm ruột

• Vi khuẩn tăng sinh trong ruột

• Tiết độc tố ruột (endotoxin, exotoxin)

• Tằm:

  • Ăn giảm

  • Phân loãng, mùi hôi

> Giai đoạn này rất dễ bỏ qua.

 

3.2. Pha nhiễm trùng huyết (hoại huyết)

Khi vi khuẩn vào hemolymph:

• Nhân lên rất nhanh

• Phá huỷ:

  • Hemocytes

  • Enzyme miễn dịch

  • Điều hoà tuần hoàn

Biểu hiện:

• Tằm mềm nhũn

• Cơ thể sẫm màu

• Chết nhanh, xác dễ vỡ

> Đây là giai đoạn chết hàng loạt.

 

3.3. Pha mủ hoá (một số trường hợp)

• Vi khuẩn tụ tập tại mô

• Tạo dịch mủ, mô hoại tử

• Cơ thể tằm:

  • Có dịch đục

  • Mùi thối đặc trưng

 

4. VÌ SAO VI KHUẨN GÂY CHẾT NHANH HƠN NẤM?

• Vi khuẩn:

  • Nhân lên theo cấp số nhân

  • Tiết độc tố mạnh

• Miễn dịch bẩm sinh của tằm:

  • Không đủ thời gian để đáp ứng

> Khi đã vào máu, khả năng cứu rất thấp.

 

5. VAI TRÒ CỦA MIỄN DỊCH BẨM SINH

Tằm chống vi khuẩn bằng:

• Peptide kháng khuẩn (AMPs)

• Hemocytes (thực bào, kết khối)

Nhưng khi:

• Số lượng vi khuẩn quá lớn

• Stress, thiếu năng lượng

→ Miễn dịch bị quá tải nhanh, dẫn đến sụp đổ đồng loạt.

 

6. CÁC YẾU TỐ KÍCH HOẠT BÙNG PHÁT BỆNH

• Lá dâu bẩn, ướt, nhiễm vi khuẩn

• Ẩm cao – thông khí kém

• Nhiệt cao → stress sinh lý

• Ruột giữa tổn thương do thức ăn xấu

• Mật độ nuôi cao

> Bệnh vi khuẩn hiếm khi xuất hiện đơn lẻ, mà bùng phát theo điều kiện nuôi.

 

7. DẤU HIỆU SINH LÝ CẢNH BÁO SỚM

• Ăn giảm đồng loạt

• Phân ướt, mùi hôi

• Tằm mềm, phản xạ chậm

• Hao hụt nhanh trong 24 giờ

> Khi thấy chết rải rác, thường đã vào pha nguy hiểm.

 

8. VÌ SAO CAN THIỆP MUỘN KHÓ CỨU?

• Vi khuẩn đã vào hemolymph

• Không có kháng thể để hỗ trợ

• Miễn dịch bẩm sinh đã cạn năng lượng

> Xử lý lúc này chỉ giảm lây lan, khó cứu cá thể đã nhiễm.

 

9. NGUYÊN TẮC PHÒNG BỆNH VI KHUẨN (THEO SINH LÝ)

Nguyên tắc cốt lõi: Giữ ruột khoẻ – môi trường sạch – miễn dịch ổn định.

Thực hành:

• Lá dâu sạch, khô, không dập

• Không cho ăn lá ướt, lá sương

• Kiểm soát ẩm – thông khí

• Giảm mật độ, giảm stress

• Cách ly sớm nong nghi nhiễm

Đây là nền tảng phòng bệnh vi khuẩn theo sinh lý học của Tây Nguyên Silk.

 

KẾT LUẬN

Bệnh vi khuẩn (mủ, hoại huyết) ở tằm dâu là quá trình nhiễm trùng huyết cấp tính, bắt nguồn từ ruột giữa hoặc vết thương ngoài da, diễn tiến rất nhanh khi miễn dịch bẩm sinh suy yếu. Do không có miễn dịch thích ứng, tằm gần như không có cơ hội hồi phục khi vi khuẩn đã vào hemolymph. Nuôi tằm hiệu quả không phải “chữa khi bệnh nặng”, mà là bảo vệ ruột, giữ môi trường sạch và ổn định sinh lý để vi khuẩn không có cơ hội bùng phát.

 

NẾU BẠN ĐANG QUAN TÂM HOẶC ĐÃ NUÔI TẰM, MUỐN TÌM HIỂU RÕ VỀ NGÀNH DÂU TẰM TƠ VÀ MUỐN CHUẨN HOÁ:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/