CƠ CHẾ GÂY BỆNH VÀ TÁC DỤNG CỦA KHÁNG SINH DIỆT VI KHUẨN TRÊN TẰM

CƠ CHẾ GÂY BỆNH VÀ TÁC DỤNG CỦA KHÁNG SINH DIỆT VI KHUẨN TRÊN TẰM

 

A. Cơ chế gây bệnh mủ (nhiễm trùng huyết) và viêm ruột trên tằm

 

I. Bệnh mủ (nhiễm trùng huyết)

• Tác nhân chính: chủ yếu do vi khuẩn Gram âm như Serratia marcescens, Pseudomonas aeruginosa, đôi khi Enterobacter.

• Đường xâm nhập:

  • Qua hệ tiêu hóa: tằm ăn lá dâu có dính vi khuẩn hoặc chất thải (phân, giường tằm) bị nhiễm khuẩn.

  • Qua vết thương ngoài da: trầy xước khi lột xác, khi cho ăn, khi di chuyển, khi lên né.

• Quá trình gây bệnh:

  1. Vi khuẩn vượt qua hàng rào bảo vệ (da, ruột) → xâm nhập vào huyết dịch (hemolymph).

  2. Vi khuẩn nhân lên nhanh chóng nhờ môi trường huyết dịch giàu dinh dưỡng.

  3. Tiết độc tố phá hủy tế bào, gây đông vón protein → huyết dịch đục hoặc trắng đục/vàng nhạt (hiện tượng “mủ”).

  4. Hệ miễn dịch tằm yếu → vi khuẩn lan toàn cơ thể → chết nhanh hàng loạt.

 

II. Viêm ruột (tiêu chảy, phân dây, phân đen)

• Tác nhân chính: vi khuẩn Gram âm như E. coli, Pseudomonas, Proteus.

• Đường xâm nhập: qua thức ăn (lá dâu nhiễm khuẩn, mốc, cũ úa, dập nát).

• Quá trình gây bệnh:

  1. Vi khuẩn bám vào thành ruột non → phá hủy lớp biểu mô ruột.

  2. Tiết độc tố ruột (enterotoxin) → rối loạn hấp thu nước và chất dinh dưỡng.

  3. Gây tiêu chảy: phân loãng, phân dây, phân đen (do chảy máu hoặc hoại tử mô ruột).

  4. Mất nước, suy kiệt → tằm giảm ăn, yếu, chết rải rác hoặc hàng loạt.

 

B. Cơ chế tác dụng của kháng sinh lên vi khuẩn gây bệnh ở tằm

• Diệt khuẩn (bactericidal): phá hủy cấu trúc quan trọng của vi khuẩn → vi khuẩn chết.

  • Ví dụ: Streptomycin, Enrofloxacin, Norfloxacin.

• Kìm khuẩn (bacteriostatic): ức chế sự nhân lên của vi khuẩn → hệ miễn dịch tiêu diệt.

  • Ví dụ: Tetracycline, Chloramphenicol.

Một số kháng sinh phổ biến cho tằm:

• Streptomycin: ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn Gram âm → diệt nhanh.

• Enrofloxacin, Norfloxacin: ức chế enzym DNA gyrase → ngăn vi khuẩn nhân đôi → tiêu diệt tận gốc.

 

C. Thời điểm sử dụng kháng sinh để đạt hiệu quả cao nhất

1. Khi phòng bệnh

• Dùng liều phòng ở các giai đoạn nguy cơ cao: thời tiết ẩm, lá dâu kém chất lượng, giai đoạn chuyển tuổi, tuổi 4–5 ăn mạnh.

• Mục tiêu: tiêu diệt vi khuẩn khi mới xâm nhập, trước khi gây tổn thương.

2. Khi điều trị bệnh

• Hiệu quả cao: khi tằm đã nhiễm nhưng chưa tái phát nặng, mô chưa bị phá hủy nhiều → cứu được phần lớn đàn.

• Hiệu quả thấp: khi bệnh phát nặng, lan rộng, tằm suy kiệt → vi khuẩn có thể bị tiêu diệt nhưng tằm vẫn khó hồi phục do tổn thương không thể đảo ngược và độc tố tích tụ.

 

D. Nguyên tắc sử dụng kháng sinh cho tằm

1. Dùng sớm: trước hoặc ngay khi xuất hiện dấu hiệu bệnh đầu tiên.

2. Phòng định kỳ ở giai đoạn nguy cơ cao tốt hơn là chờ bệnh bùng phát.

3. Bệnh quá nặng, phát hiện muộn: kháng sinh khó cứu được → nên tiêu hủy lứa để tránh lây lan.

4. Kết hợp cải thiện môi trường nuôi: giảm ẩm, thay lá sạch, loại bỏ tằm bệnh, đảm bảo thông thoáng.

 

Nếu bạn đang quan tâm hoặc đã nuôi tằm, muốn tìm hiểu rõ về ngành dâu tằm tơ và muốn chuẩn hoá:
Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...
Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Website: https://taynguyensilk.vn/
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk