CƠ CHẾ CÁC PHẢN XẠ ĂN, LỘT XÁC VÀ NÉ ÁNH SÁNG CỦA TẰM

CƠ CHẾ CÁC PHẢN XẠ ĂN, LỘT XÁC VÀ NÉ ÁNH SÁNG CỦA TẰM

 

Ở tằm dâu, hành vi không phải do “ý thức” mà là phản xạ sinh học cố định. Ba phản xạ quan trọng nhất—ăn, ngủ (ngừng ăn để lột xác) và bò né ánh sáng—liên kết chặt chẽ với nhịp sinh lý – hormone, quyết định trực tiếp hiệu quả nuôi và chất lượng kén.

  

 

1. PHẢN XẠ ĂN – NỀN TẢNG CỦA TĂNG TRƯỞNG

1.1. Ăn là phản xạ bản năng

Tằm dâu (Bombyx mori) được kích hoạt ăn bởi:

• Mùi và vị đặc trưng của lá dâu

• Tín hiệu thần kinh từ não và hạch bụng

• Nhu cầu năng lượng theo tuổi tằm

> Ăn diễn ra theo nhịp, tăng mạnh ở cuối mỗi tuổi, đặc biệt tuổi 5.

 

1.2. Điều gì làm rối loạn phản xạ ăn?

• Nhiệt – ẩm không phù hợp

• Khí độc (NH₃, CO₂)

• Lá dâu bẩn, dập

• Ánh sáng mạnh, rung động

Hệ quả:

• Ăn ngắt quãng

• Giảm tổng lượng ăn hiệu quả

• Kén nhẹ dù lượng lá cung cấp đủ

 

2. PHẢN XẠ “NGỦ” – GIAI ĐOẠN CHUẨN BỊ LỘT XÁC

2.1. “Ngủ” không phải ngủ sinh lý

Ở tằm, “ngủ” là trạng thái:

• Ngừng ăn hoàn toàn

• Giảm vận động

• Chuẩn bị lột xác

Trạng thái này do:

• Hormone ecdysone tăng

• Juvenile hormone giảm

> Đây là bước bắt buộc để tằm chuyển sang tuổi mới.

 

2.2. Ngủ không trọn vẹn gây hậu quả gì?

• Lột xác không hoàn toàn

• Kẹt xác, tằm yếu

• Chậm lớn ở tuổi sau

Nguyên nhân thường gặp:

• Ánh sáng chiếu trực tiếp

• Độ ẩm sai lệch

• Nhiễu động môi trường

 

3. PHẢN XẠ BÒ NÉ ÁNH SÁNG (PHOTOTAXIS ÂM)

3.1. Vì sao tằm né ánh sáng?

Tằm có phản xạ tránh ánh sáng (phototaxis âm) nhằm:

• Tránh khô da

• Giảm stress hô hấp

• Bảo vệ giai đoạn quay kén

> Đây là phản xạ sinh tồn quan trọng, đặc biệt trước quay kén.

 

3.2. Hệ quả khi ánh sáng không phù hợp

• Tằm bò tán loạn

• Khó tập trung quay kén

• Kén méo, kén đôi, kén mỏng

Ánh sáng mạnh/chiếu thẳng làm rối loạn hành vi quay kén.

4. MỐI LIÊN KẾT GIỮA BA PHẢN XẠ

Ba phản xạ không tách rời, mà tạo thành chuỗi sinh lý:

Ăn → Ngủ (lột xác) → Ăn → Né sáng (chuẩn bị quay kén)

Chỉ cần một mắt xích bị phá vỡ:

• Nhịp sinh lý lệch

• Hormone rối loạn

• Hiệu suất tạo kén giảm

 

5. GIAI ĐOẠN NHẠY CẢM NHẤT

• Cuối mỗi tuổi: chuyển từ ăn → ngủ

• Tuổi 5 cuối: ăn mạnh → né sáng → quay kén

> Can thiệp sai thời điểm (đổi ánh sáng, thay nhiệt–ẩm) gây thiệt hại lớn.

 

6. Ý NGHĨA THỰC TIỄN TRONG NUÔI TẰM

Hiểu đúng các phản xạ giúp người nuôi:

• Không “ép ăn” khi tằm vào ngủ

• Giữ ánh sáng dịu, gián tiếp

• Tránh rung động, tiếng ồn

• Tôn trọng nhịp sinh học tự nhiên

Đây là nguyên tắc cốt lõi trong quy trình nuôi tằm ít stress của Tây Nguyên Silk.

 

KẾT LUẬN

Phản xạ ăn – ngủ – bò né ánh sáng của tằm dâu là các hành vi sinh học bắt buộc, do hệ thần kinh và hormone điều khiển để tối ưu tăng trưởng và tạo kén. Nuôi tằm hiệu quả không phải can thiệp nhiều, mà là tạo môi trường ổn định để các phản xạ này diễn ra trọn vẹn và đúng nhịp sinh lý.

 

NẾU BẠN ĐANG QUAN TÂM HOẶC ĐÃ NUÔI TẰM, MUỐN TÌM HIỂU RÕ VỀ NGÀNH DÂU TẰM TƠ VÀ MUỐN CHUẨN HOÁ:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/