CÁCH CHĂM SÓC TẰM TRONG MÙA MƯA ĐẦU MÙA

CÁCH CHĂM SÓC TẰM TRONG MÙA MƯA ĐẦU MÙA

Mùa mưa đầu mùa là giai đoạn rất nhạy cảm trong nuôi tằm vì thời tiết thay đổi đột ngột, độ ẩm tăng cao, lá dâu dễ ướt, nhà tằm dễ bí khí và mầm bệnh phát triển nhanh hơn. Nếu người nuôi không kiểm soát tốt môi trường, tằm rất dễ giảm ăn, rối loạn tiêu hóa, nhiễm khuẩn, bệnh mủ, nấm hoặc yếu cuối tuổi. Vì vậy, chăm sóc tằm trong mùa mưa không chỉ là cho ăn đúng mà còn phải quản lý đồng bộ lá dâu, độ ẩm, thông gió, vệ sinh và phòng bệnh chủ động.

 

1. Vì sao mùa mưa đầu mùa rất nguy hiểm đối với tằm?

Mùa mưa đầu mùa thường đi kèm với sự thay đổi đột ngột của thời tiết. Ban ngày có thể nóng, chiều tối mưa lớn, ban đêm lạnh hơn, độ ẩm không khí tăng cao và nhà tằm dễ bị bí. Đây là điều kiện rất bất lợi đối với tằm, nhất là tằm tuổi 4–5 đang ăn mạnh và thải phân nhiều.

Khi độ ẩm tăng, phân tằm lâu khô, lá dâu thừa dễ lên men, khí độc dễ tích tụ và vi khuẩn – nấm có điều kiện phát triển mạnh. Nếu không xử lý kịp thời, tằm có thể giảm ăn, phân lỏng, chậm lớn, phát bệnh đường ruột, bệnh mủ hoặc yếu dần ở cuối tuổi.

Trong giai đoạn này, người nuôi cần hiểu rằng vấn đề lớn nhất không chỉ là mưa, mà là chuỗi tác động sau mưa: lá dâu ướt, nhà ẩm, khí độc tăng, mầm bệnh tăng và tằm bị stress.

 

2. Giữ nhà tằm khô thoáng là ưu tiên số một

Trong mùa mưa, nhà tằm phải được giữ khô, sạch và thông thoáng. Độ ẩm cao là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh, đặc biệt là bệnh đường ruột, nấm và các bệnh cơ hội khi tằm suy yếu.

Nhà tằm cần có hệ thống che chắn tốt để tránh mưa tạt, nước hắt vào nền, gió lạnh lùa trực tiếp vào tằm. Tuy nhiên, che chắn không có nghĩa là bịt kín hoàn toàn. Nếu nhà quá kín, không khí không lưu thông, hơi ẩm, khí amoniac và CO₂ sẽ tích tụ, khiến tằm stress và giảm ăn.

Nguyên tắc đúng là chắn mưa nhưng vẫn phải thông gió. Nhà tằm cần có cửa thông khí, quạt đối lưu hoặc quạt hút phù hợp để không khí được luân chuyển nhẹ nhàng. Tránh để gió lùa mạnh trực tiếp vào nong tằm, nhất là với tằm nhỏ hoặc tằm mới ngủ dậy.

 

3. Kiểm soát độ ẩm trong nhà tằm

Độ ẩm quá cao làm phân lâu khô, lá dâu dễ hư, nền nuôi dễ phát sinh mùi và mầm bệnh tăng nhanh. Đây là nguyên nhân khiến nhiều lứa tằm mùa mưa bị bệnh dù trước đó phát triển rất đẹp.

Để kiểm soát độ ẩm, người nuôi cần dọn phân đúng thời điểm, không để lá dâu thừa tồn đọng, giữ nền sạch và hạn chế nước đọng quanh khu vực nuôi. Nếu nhà tằm có điều kiện, có thể sử dụng quạt hút ẩm, máy hút ẩm hoặc hệ thống thông gió để hỗ trợ giảm ẩm trong những ngày mưa kéo dài.

Một số vật liệu như vôi bột có thể dùng ở khu vực nền trống, lối đi hoặc khu vực xung quanh để hỗ trợ hút ẩm, nhưng không nên rắc tùy tiện gần nong tằm, không để bụi vôi bay lên lá dâu hoặc tiếp xúc trực tiếp với tằm.

 

4. Lá dâu mùa mưa phải được xử lý kỹ trước khi cho ăn

Lá dâu là yếu tố rất quan trọng trong mùa mưa. Khi trời mưa, lá dâu thường bị ướt nước, bám đất, bám vi sinh vật và dễ bị hư nóng nếu chất đống lâu. Nếu cho tằm ăn lá còn đọng nước, nong tằm sẽ ẩm rất nhanh, tằm dễ rối loạn tiêu hóa và bệnh đường ruột dễ phát sinh.

Khi hái lá dâu trong mùa mưa, cần để lá ráo nước trước khi cho ăn. Có thể trải mỏng lá ở nơi sạch, thoáng gió, tránh nắng gắt và tránh chất đống quá dày. Mục tiêu là để lá khô ráo bề mặt, không còn nước đọng nhưng vẫn giữ được độ tươi.

Không nên cho tằm ăn lá:

• Còn nhỏ nước

• Bị bùn đất bám

• Có mùi lạ

• Bị nóng trong bao

• Bị lên men hoặc thối nhẹ

• Có nguy cơ tồn dư thuốc sau mưa

Trong mùa mưa, chỉ một bữa lá dâu không an toàn cũng có thể làm cả lứa tằm bị rối loạn.

 

5. Chia nhỏ bữa ăn để hạn chế lá thừa và lên men

Trong những ngày mưa nhiều, tằm dễ ăn kém hơn do thời tiết lạnh, ẩm hoặc môi trường không ổn định. Nếu người nuôi vẫn cho ăn lượng lá quá lớn như ngày nắng, lá thừa sẽ tồn lại lâu trên nong, dễ ẩm, nóng, lên men và phát sinh mùi.

Vì vậy, nên chia nhỏ bữa ăn, cho ăn vừa đủ theo sức ăn thực tế của tằm. Quan sát nếu tằm ăn chậm, nên điều chỉnh lượng lá, không rải quá dày. Đặc biệt ở tuổi 4–5, lượng lá nhiều nên càng phải quản lý lá thừa kỹ hơn.

Nguyên tắc là lá phải đủ nhưng không được dư ẩm, dư thối. Một nong tằm sạch, khô, ít lá thừa sẽ giảm áp lực bệnh rất nhiều.

 

6. Tăng cường vệ sinh trong mùa mưa

Mùa mưa là thời điểm cần tăng cường vệ sinh nhà tằm. Phân tằm, lá dâu thừa, xác tằm chết và giấy lót bẩn cần được xử lý nhanh hơn bình thường vì độ ẩm cao làm quá trình phân hủy diễn ra mạnh.

Cần thường xuyên kiểm tra:

• Nền nhà

• Nong tằm

• Lối đi

• Khu chứa lá dâu

• Khu gom phân

• Dụng cụ cho ăn

Không để rác hữu cơ tồn trong nhà tằm, vì đây là nguồn thu hút ruồi, nhặng và làm tăng áp lực vi khuẩn. Tằm chết hoặc tằm yếu bất thường cần được nhặt bỏ sớm, không để lẫn trong đàn.

Sau mỗi lứa nuôi, cần sát trùng nhà tằm, dụng cụ, kệ, nong, né và khu vực xung quanh. Chỉ đưa tằm vào lứa mới khi nhà đã sạch, khô, thoáng và hết mùi hóa chất sát trùng.

 

7. Phòng bệnh đường ruột và bệnh mủ trong mùa mưa

Mùa mưa là thời điểm bệnh đường ruột và bệnh mủ dễ bùng phát hơn do môi trường ẩm, lá dâu dễ nhiễm bẩn và tằm dễ stress. Vì vậy, phòng bệnh cần được làm chủ động thay vì chờ tằm bệnh mới xử lý.

Người nuôi cần tập trung vào các nguyên tắc nền:

• Lá dâu sạch và ráo nước

• Nhà tằm thông thoáng

• Không để phân và lá thừa tồn lâu

• Giảm mật độ nếu nhà quá bí

• Không để tằm bị nóng ẩm kéo dài

• Theo dõi tằm sau mỗi bữa ăn

Có thể sử dụng các giải pháp hỗ trợ dinh dưỡng, tiêu hóa, vi sinh hoặc phòng bệnh theo liệu trình phù hợp, nhưng phải dùng đúng cách, đúng liều và đúng thời điểm. Không nên trộn nhiều loại thuốc cùng lúc theo cảm tính, vì có thể làm tằm stress thêm hoặc gây rối loạn tiêu hóa.

 

8. Không lạm dụng kháng sinh và hóa chất

Trong mùa mưa, nhiều người có tâm lý dùng thuốc mạnh để phòng bệnh. Tuy nhiên, nuôi tằm hiệu quả không phải là dùng càng nhiều thuốc càng tốt. Nếu môi trường quá ẩm, lá dâu không an toàn, nhà tằm bí khí thì thuốc cũng khó phát huy hiệu quả bền vững.

Kháng sinh và các sản phẩm phòng trị bệnh nếu dùng sai có thể:

• Làm tằm stress

• Ảnh hưởng đường ruột

• Làm người nuôi chủ quan với môi trường

• Tăng rủi ro khi phối hợp nhiều loại cùng lúc

Vì vậy, cần ưu tiên quản lý môi trường trước. Thuốc hoặc chế phẩm hỗ trợ chỉ nên là một phần trong quy trình tổng thể, không thay thế cho vệ sinh, thông gió và lá dâu an toàn.

 

9. Theo dõi đàn tằm mỗi ngày để phát hiện sớm bất thường

Trong mùa mưa, bệnh có thể lan rất nhanh. Vì vậy, người nuôi cần quan sát đàn tằm kỹ hơn bình thường.

Cần chú ý các dấu hiệu:

• Tằm giảm ăn

• Tằm nằm lì

• Tằm bò tán loạn

• Phân lỏng

• Thân mềm

• Màu sắc bất thường

• Tằm chết rải rác

• Nong có mùi hôi hoặc ẩm bất thường

Khi phát hiện tằm yếu hoặc có biểu hiện bệnh, cần nhặt bỏ, cách ly khu vực nghi ngờ, dọn sạch lá cũ, tăng thông gió và kiểm tra lại nguồn lá dâu. Không nên để tằm bệnh nằm lẫn trong đàn vì mùa mưa là điều kiện rất thuận lợi cho lây lan.

 

10. Quản lý tuổi 4–5 thật chặt trong mùa mưa

Tuổi 4–5 là giai đoạn quyết định thành bại của lứa nuôi, đặc biệt trong mùa mưa. Đây là lúc tằm ăn mạnh nhất, thải phân nhiều nhất, sinh nhiệt cao nhất và môi trường xuống nhanh nhất.

Nếu không dọn phân kịp, không kiểm soát lá thừa và không thông gió tốt, nhà tằm sẽ nhanh chóng bị ẩm, nóng, bí khí và tăng khí độc. Tằm tuổi 5 bị stress thường dễ xuất hiện hiện tượng giảm ăn, yếu ruột, bệnh mủ, chín không đều hoặc kéo kén kém.

Trong mùa mưa, người nuôi cần coi tuổi 4–5 là giai đoạn cần quản lý đặc biệt, không được chủ quan chỉ vì tằm đã lớn.

 

11. Chuẩn bị khu vực lên né khô, sạch và thoáng

Khi tằm chuẩn bị chín, khu vực lên né phải thật khô, sạch và thông thoáng. Nếu né ẩm, nhà bí hoặc độ ẩm quá cao, tằm dễ kéo tơ yếu, kén mỏng, kén méo, tằm rơi né hoặc nhộng yếu.

Cần chuẩn bị né trước, vệ sinh sạch, phơi khô nếu có điều kiện. Không đưa tằm lên né trong khu vực còn mùi hóa chất, ẩm mốc hoặc quá bí. Trong mùa mưa, việc giữ khô khu vực lên né rất quan trọng để bảo vệ chất lượng kén.

 

12. Có nên dùng than tổ ong trong nhà tằm mùa mưa?

Một số nơi dùng than tổ ong hoặc nguồn nhiệt để giữ ấm, giảm ẩm. Tuy nhiên, cần cực kỳ cẩn trọng vì than có thể sinh khí độc, đặc biệt là CO và CO₂ nếu đốt trong không gian kín. Những khí này có thể làm tằm stress, giảm ăn, yếu và thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng tới cả người nuôi.

Nếu cần dùng nguồn nhiệt, phải đảm bảo:

• Không đốt trong phòng kín

• Có thông gió tốt

• Không để khói, mùi và khí độc tích tụ

• Không đặt quá gần tằm

• Theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng không khí

Về nguyên tắc, nên ưu tiên thông gió, hút ẩm và quản lý nền khô hơn là phụ thuộc vào đốt than trong nhà tằm.

 

Lời kết

Mùa mưa đầu mùa là thời điểm rất dễ làm lứa tằm suy yếu nếu người nuôi không quản lý tốt môi trường. Các rủi ro lớn nhất trong giai đoạn này gồm lá dâu ướt, độ ẩm cao, nhà tằm bí khí, phân lâu khô, khí độc tăng và mầm bệnh phát triển nhanh.

Muốn nuôi tằm tốt trong mùa mưa, cần tập trung vào:

• Giữ nhà tằm khô thoáng

• Xử lý lá dâu ráo nước trước khi cho ăn

• Chia nhỏ bữa để hạn chế lá thừa

• Dọn phân và vệ sinh thường xuyên

• Tăng thông gió nhưng tránh gió lùa trực tiếp

• Theo dõi đàn tằm sát hơn

• Quản lý tốt tuổi 4–5 và giai đoạn lên né

Trong nuôi tằm, mùa mưa không chỉ là thử thách về thời tiết mà còn là phép thử về kỹ thuật quản lý môi trường. Người nuôi làm tốt những chi tiết nhỏ sẽ giảm được rất nhiều rủi ro bệnh và giữ được chất lượng kén ổn định hơn.

 

Thông tin liên lạc

Nếu bạn đang quan tâm tới các sản phẩm của Tây Nguyên Silk và ngành nghề dâu tằm tơ tại Việt Nam, cần tư vấn kiến thức, kỹ thuật, quy trình chăm sóc cây dâu, nuôi tằm và phát triển mô hình dâu tằm tơ, vui lòng liên hệ:

Tây Nguyên Silk – Thành công khởi đầu từ tri thức

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/