ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH SÁNG TỚI SINH LÝ VÀ HÀNH VI TẰM

ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH SÁNG TỚI SINH LÝ VÀ HÀNH VI TẰM

 

Trong các yếu tố môi trường, ánh sáng thường bị xem nhẹ so với nhiệt – ẩm – thức ăn. Tuy nhiên, với tằm dâu, ánh sáng là tín hiệu sinh học trực tiếp tác động đến thần kinh, hormone và hành vi bản năng. Chiếu sáng sai cách không gây chết ngay, nhưng làm rối nhịp sinh lý, để lại hậu quả rõ rệt ở lột xác và chất lượng kén.

 

 

 

 

  

 

1. VÌ SAO TẰM NHẠY CẢM VỚI ÁNH SÁNG?

Tằm dâu (Bombyx mori) có các đặc điểm sinh lý:

• Hệ thần kinh phản xạ trực tiếp, ít khả năng thích nghi dần

• Mắt đơn giản (ocelli): nhận cường độ ánh sáng, không “nhìn hình ảnh”

• Liên kết chặt thần kinh – hormone (ecdysone, juvenile hormone)

> Ánh sáng đối với tằm không chỉ để nhìn, mà là tín hiệu kích hoạt hoặc ức chế hành vi.

 

2. PHẢN XẠ NÉ ÁNH SÁNG (PHOTOTAXIS ÂM)

2.1. Bản chất sinh học

• Tằm có phototaxis âm: chủ động tránh ánh sáng

• Mục tiêu:

  • Tránh khô da

  • Giảm stress hô hấp

  • Bảo vệ giai đoạn quay kén

> Phản xạ này mạnh dần theo tuổi, rõ nhất trước quay kén.

 

2.2. Khi ánh sáng quá mạnh

• Tằm bò tán loạn

• Khó tập trung quay kén

• Kén méo, kén đôi, vỏ mỏng

 

3. ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH SÁNG ĐẾN PHẢN XẠ ĂN

• Ánh sáng dịu, ổn định:

  • Tằm ăn theo nhịp sinh lý

• Ánh sáng mạnh hoặc thay đổi đột ngột:

  • Tằm ngừng ăn ngắt quãng

  • Giảm tổng lượng ăn hiệu quả

> Ăn giảm do ánh sáng không phải thiếu lá, mà là stress thần kinh.

 

4. ÁNH SÁNG VÀ “NGỦ” (CHUẨN BỊ LỘT XÁC)

“Ngủ” ở tằm là:

• Trạng thái ngừng ăn

• Chuẩn bị lột xác

Ánh sáng không phù hợp:

• Kích thích thần kinh liên tục

• Làm “ngủ” không trọn vẹn

Hệ quả:

• Lột xác chậm hoặc kẹt xác

• Tằm yếu ở tuổi sau

• Phát triển không đồng đều

 

5. ẢNH HƯỞNG ĐẾN HORMONE VÀ NHỊP SINH HỌC

Ánh sáng tác động gián tiếp lên:

• Ecdysone (lột xác)

• Juvenile hormone (duy trì trạng thái ấu trùng)

Chiếu sáng sai:

• Hormone tiết lệch nhịp

• Chu kỳ ăn – ngủ – lột xác bị phá vỡ

> Hậu quả thường bộc lộ muộn, ở tuổi 4–5 và khi quay kén.

 

6. GIAI ĐOẠN NHẠY CẢM NHẤT VỚI ÁNH SÁNG

• Cuối mỗi tuổi (ăn → ngủ)

• Trước – sau lột xác

• Trước quay kén (tìm né, nhả tơ)

> Ánh sáng sai ở các mốc này gây thiệt hại lớn nhất.

 

7. DẤU HIỆU ÁNH SÁNG GÂY STRESS CHO TẰM

• Tằm tụ lại tránh sáng

• Bò nhiều, không ổn định

• Ăn ngắt quãng

• Lột xác không đều

• Kén nhỏ, méo, không đồng đều

 

8. NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ ÁNH SÁNG TRONG NUÔI TẰM

Nguyên tắc sinh lý:

• Dịu – gián tiếp – ổn định

• Tránh thay đổi đột ngột

• Tôn trọng nhịp sinh học tự nhiên

Thực hành:

• Không chiếu đèn mạnh trực tiếp vào nong

• Dùng ánh sáng tán xạ, cường độ thấp

• Giảm ánh sáng khi tằm lớn, đặc biệt trước quay kén

• Tránh bật/tắt đèn liên tục ban đêm

Đây là chuẩn môi trường trong quy trình nuôi tằm ít stress của Tây Nguyên Silk.

 

KẾT LUẬN

Ánh sáng ảnh hưởng sâu sắc đến sinh lý và hành vi của tằm dâu thông qua hệ thần kinh và hormone. Chiếu sáng không phù hợp làm rối loạn phản xạ ăn – ngủ – né sáng – quay kén, dẫn đến kén nhỏ và hao hụt. Nuôi tằm hiệu quả không phải là “đủ sáng”, mà là đúng ánh sáng, đúng thời điểm và ổn định để tằm vận hành theo nhịp sinh học tự nhiên.

 

NẾU BẠN ĐANG QUAN TÂM HOẶC ĐÃ NUÔI TẰM, MUỐN TÌM HIỂU RÕ VỀ NGÀNH DÂU TẰM TƠ VÀ MUỐN CHUẨN HOÁ:

Kiến thức, kỹ thuật nuôi, quy trình vận hành, lập kế hoạch triển khai dự án, con giống, trồng trọt, nhà xưởng, vật tư máy móc...

Vui lòng liên hệ Tây Nguyên Silk – để được tư vấn và giao lưu!

Hotline/Zalo/Whatsapp/Viber/Wechat: (+84) 971.048.948
Email: taynguyensilk.vn@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/TayNguyenSilk
YouTube: www.youtube.com/TayNguyenSilk
Website: https://taynguyensilk.vn/